Кіріспе

Джеффри Арчердің "Біріншілер арасында тең" романы – 1984 жылғы британдық автор Джеффри Арчердің романы. Онда 1964 жылдан 1991 жылға дейін төрт ойдан шығарылған британдық саясаткердің (Симон Керслейк, Ковентри Орталықтан және кейін Пуклбриджтен парламент депутаты; Чарльз Сеймур, Сассекс Даунстан парламент депутаты; Реймонд Гулд, Лидс Солтүстіктен парламент депутаты; және Эндрю Фрейзер, Эдинбург Карлтоннан парламент депутаты) мансабы мен жеке өмірі баяндалады. Олардың бәрі премьер-министр болуға талпынады. Романдағы кейбір оқиғалар Арчердің Британ парламентіне алғашқы қадамдарынан алынған, ал көркем кейіпкерлер Ұлыбритания мен басқа елдердің нақты саяси тұлғаларымен – Уинстон Черчилль, Алек Дуглас-Хоум, Гарольд Уилсон, Эдвард Хит, Маргарет Тэтчер, Дуглас Хард, Муаммар әл-Қаддафи, Гэри Харт және Елизавета II патшайыммен қарым-қатынас жасайды. Романның атауы – латын тіліндегі "Primus inter pares" терминінің тікелей аудармасы. Бұл термин теңдер тобындағы ең жоғары дәрежелі мүшеге немесе өзін теңдер тобының бір ғана мүшесі деп есептейтін, бірақ іс жүзінде сол топқа толық үстемдік ететін адамға қатысты қолданылады. Бұл фраза британ премьер-министрінің кабинеттегі ресми конституциялық мәртебесін сипаттау үшін пайдаланылады.

АҚШ пен Ұлыбританияның жер телімдерінің айырмашылығы

Америка Құрама Штаттарында жарық көргеннен кейін роман Эндрю Фрейзер кейіпкерін алып тастау үшін қайта жазылды. Фрейзер кейінірек Лейбористік партиядан бөлініп, Социал-демократиялық партияға қосылады. Арчердің сөзінше, бұл өзгеріс баспагер американдық оқырман көп партиялық саяси жүйені түсіне алмайды деп ойлағандықтан жасалды. Осының салдарынан Фрейзерге қатысты бірнеше сюжеттік желілер басқа кейіпкерлерге, әсіресе Саймон Керслейкке берілді, ол болашақ әйеліне деген сезімінен айнылып, кейін баласынан айырылды. Романның соңы АҚШ нұсқасында өзгеше болды, соңғы сайлаудың жеңімпазы да, жарыс қалай шешілді де бір нұсқадан екіншісіне өзгерді. Сұхбаттың бірінде Арчер американдық достары Керслейкті көбірек қолдайтынын, ал британдық оқырмандары Гулдты қолдайтынын әзілдеп айтты. Ұлыбританияның түпнұсқа нұсқасы кейін АҚШ-та да жарық көрді.

Теледидар сериалы

First Among Equals 1986 жылы ITV телеарнасымен көрсетілген Granada Television сериалына бейімделді.

Жеке өмір

Стивен Гулдтың ұлы, қасапшы, Реймонд жас кезінен-ақ отбасы бизнесімен айналысудың орнына саяси мансапқа ұмтылған. Гулд әйелі Джойспен, негізінен оның Лидстегі сайлау округінде оған қолдау көрсетуге жасаған тырыстарының арқасында, ыңғайлы некеде өмір сүреді. Гулд бастапқыда бірнеше айлық қарым-қатынасын ажыратып жібергісі келген, бірақ Джойс жүкті екенін айтқаннан кейін оған үйленуге мәжбүр болды. Джойс бал айы кезінде түсік тартқаннан кейін, Гулд онымен отбасы құруға тырыспады. Реймонд пен Джойс уақытының көп бөлігін тиісінше Лондон мен Лидсте өткізгендіктен, Гулд бірнеше некеден тыс қатынастарға барып, министрлік мансабының басында бір әйелге қызмет көрсетуге тырысты (бұл оған қарсы шантаж жасау әрекетіне әкелді).

Саяси мансап

Фрейзер 1964 жылы алғаш рет Парламент мүшесі болып сайланды және роман оқиғалары барысында Эдинбург Карлтон сайлау округін үздіксіз өкілдік етті. Бастапқыда Еңбек партиясының мүшесі ретінде қызмет еткен ол, жергілікті партиясының басшылығының радикалды солшыл бағытқа ұмтылуына байланысты, партиялық ұйымнан шығарылып, төрағасы Франк Бойлмен ауыстырылды. Партиядан шығарылғаннан кейін Фрейзер Социал-демократиялық партияға өтті және 1983 жылы алғаш рет осы партиядан сайлауға түсті. Бұл сайлау Фрейзер мен Бойлдың тең түсуімен ерекшеленді, нәтижесі тиындарды лақтыру арқылы шешілді, онда Фрейзер жеңіске жетті. Жаңа СДП депутаты ретінде Фрейзер партияның қорғаныс мәселелері жөніндегі парламенттік өкілі болды. Дэвид Оуэн СДП төрағасы лауазымынан кеткеннен кейін Фрейзер қарсылығызсыз партия басшысы атанды. 1991 жылы парламент сайлауынан кейін Фрейзер Реймонд Гулд басқаратын Еңбек партиясының үкіметін қолдауға келісті, бірақ екі министрлік портфель СДП депутаттарына берілсін және пропорционалдық өкілдік туралы референдум өткізілсін деген шарт қойды.

Жеке өмір

Еңбек партиясының мүшесі ретінде саяси мансап қуу туралы шешімінен кейін Фрейзер әкесімен, жергілікті Консервативтік партия төрағасымен, белгілі бір достық бәсекелестікке түсті. Саяси көзқарастарының әртүрлілігіне қарамастан, Фрейзердің әкесі оны қолдады, әр сайлауда өз ұлына дауыс бергенін айтты, тіпті Фрейзердің сайлау округі үшін алғашқы сайлауға түскенде оның қайта сайлану мүмкіндігін арттыру үшін Консервативтік партиядан маңызды емес үміткерді тағайындады (бірақ бұл Коммунист Бойлдің сайлануын болдырмау үшін де болуы мүмкін). Фрейзер мен оның әйелі Луиза отбасы құруда көп қиындықтарға тап болды. Жүктілігінен айырылғаннан кейін және қыз бала дүниеге келгеннен кейін бірнеше сағаттан соң қайтыс болғаннан кейін, Фрейзерлер Роберт Брюс Фрейзер атты ұлға ие болды, бірақ бұрынғы екі жүктіліктің салдарынан тағы бала табу қауіпті деп есептелді. Алайда, Роберт бес жасында жол апатында футболды қуалап бара жатып қаза тапты, бұл оның ата-анасын қайғыға ұрып, анасын кататоникалық күйге түсірді. Тағы бір балаға ие болуды қалаған Фрейзерлер Кларисті асырап алады.

Чарльз Гурни Сеймур

Құрметті Чарльз Гурни Сеймур Бриджвотер графының екінші ұлы. Роман алғаш рет АҚШ-та жарық көрген кезде кейіпкердің аты "Чарльз Гурни Хэмптон" деп өзгертілді. Ол егіздердің кішісі болғандықтан (бар болғаны тоғыз минутқа), әкесінің ақсүйектігін, сауда банкіндегі үлесін, Шотландиядағы қамал мен 20 000 акр (80 км²) отбасылық иелікті мұраға алмады. Оның зиянсыз ағасы Рупертке осындай сән-салтанат, байлық және билікке ие болуын көріп, қатты ашуланып, жек көреді (бірақ ағасы осы сезімді бөліспейді), бұл оны ащыландырады.

Білім

Чарльз Итон колледжінде оқыды. Мектепті бітірген соң, ол Оксфорд университетінің Крайст-Черч колледжінде тарих мамандығын оқуға түсті. Бір күні ол сол кездегі премьер-министр сэр Уинстон Черчилльдің сөйлеген сөзін тыңдады. Ол сол сөзден осыншалықты шабыттанды ki, премьер-министр болу үшін бар күшін салуға бел буды.

Алғашқы саяси мансап

Керемет амбициялы және айлакер адам болған Чарльз 1964 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында 20,000-нан астам дауыспен Сассекс Даунс округінен Консервативтік партияның Парламент мүшесі (депутаты) болып сайланды. Ол консервативтік партияның жаңадан сайланған депутаттарының арасында өзін ерекшелендіруге белсенді кірісті. Сэр Алек Дуглас Хоум отставкаға кеткеннен кейін Эдвард Хитті партия басшылығына қолдауымен аяусыздық танытты, себебі Хиттің партияны жетектеуі мүмкін еді. Оның тактикасы сәтті аяқталды; Хит партия басшысы болып сайланды, ал Чарльз осыған илігіп, алдыңғы қатарға көтерілді. Оның алғашқы қызметтері көлеңкедегі Бас қамшы кеңсесі және көлеңкедегі Жергілікті басқару және тұрғын үй департаментінде жұмыс ілеуді қамтыды.

Саяси қарсыласы

Чарльз Сеймур Саймон Керслейктің "партияны басқаруына ешкімнің кедергі келтіре алмайтынын, оның замандастарының ішінде тек ол ғана бұған қабілетті" деп болжаған. Сондықтан ол Керслейктің мансабын қиратуға кірісті. Ол оны банкротқа дейін жеткізуге тырысты, Керслейк туралы кез келген жанжалды жариялады, кіші парламенттік дисиплина сақтаушы ретіндегі өкілеттіктерін жеміссіз пайдаланып, Керслейктің Парламенттегі маңызды дауыс берулерде болмауын қамтамасыз етті, осылайша басшының оған деген құрметінің төмендеуіне себеп болды, және оның округі шекара өзгерістерінен кейін таратылғаннан соң Керслейктің Парламентке қайта оралуына бөгет қоюға сәтсіз тырысты.

Министрлік мансабы

Эдвард Хиттің мәжбүрлі түрде отставкаға кетуінен кейін өткен басшылық сайлауда оны қолдамаса да, Чарльз кейін Маргарет Тэтчердің басшылығымен Сыртқы істер министрі және Ішкі істер министрі қызметтерін атқарды.

Алдыңғы орындықтан кейінгі мансап

Чарльз басшылық сайысын ұтып, көңілі түсіп қалды. Оның тағдыры бұрынғы әйелінің "News of the World" таблоидіне оның жасырын тактикасын әшкерелейтін мақаласын сатқаннан кейін шешілді. Бірақ Керслейк ашуланбады және Чарльзға (сол кезде ол қартайып бара жатқан) алдыңғы қатарға қайта оралу үшін көптеген ұсыныстар жасады. Чарльз олардың бәрінен бас тартты және оның өтінішімен Парламент палатасының спикері болды. Спикер ретінде ол тарихи кешкі ас ұйымдастырды, онда Елизавета II тақтан бас тарту ниетін жариялады.

Отбасы

Чарльздің анасымен қарым-қатынасы нашар болды, ол ағасы – графты жек көрді, және оның екі некесі де ажырасумен аяқталды; оның бірінші әйелі Фиона Чарльздың сайлау округінің жергілікті консервативтік қауымдастығының төрағасымен басқа біреумен қарым-қатынас жасады, ал екінші әйелі Аманда жеке пайда үшін Бриджуотер отбасының бірнеше мұралық заттарын жасырын түрде сатты. Дегенмен ол ұлы Гарриге зор қамқорлық танытты және бұрынғы әйелі Гарри оның баласы емес деп айтқанда қатты қайғырды (қан тобының тесті нәтижесі оның бала екенін көрсеткенімен, бұл толыққанды нақты емес еді, ол осыған өте қуанды). ITV телеарнасындағы "Бірінші теңдер арасында" сериалында Чарльз рөлін Джереми Чайлд сомдады.

Саймон Керслейк

Саймон Керслейк – британдық Консервативтік партиясының саясаткері, Ковентри Орталық және кейін Пуклбридж сайлау округтерін өкілдік еткен, Эдвард Хит пен Маргарет Тэтчер премьер-министрлердің басшылығымен қызмет атқарған тұлға. Кейіпкерде авторлық өмірден алынған елес бар, себебі ол Арчермен саяси көзқарастарымен, спорттағы жетістіктерімен және саяси мансабына қауіп төндіретін қаржылық дауымен ортақ.

Жеке өмір

Саймон - жанұясына адал, әйелі Элизабетпен (туған тегі Драммонд), гинекологпен үйленген, екі баласы бар – Питер мен Майкл (американдық нұсқада Питер мен Люси). Оның отбасын бақуға деген ықыласы Ұлыбритания парламентіндегі саяси мансабына қауіп келтіреді: отбасына олар қалаған өмір салтын сыйлауға тырысып, ол тәуекелді инвестициялар жасайды, көптеген қарызға батып, банкротқа түсуден мүшкіл қиындықпен сақталады.

Саяси мансап

Керслейк – орталық саясатты ұстанатын консерватор, еңбекқор және ар-намысшыл (бірақ бизнес мәселелерінде нашар шешімдер қабылдағанына қарамастан). Негізінен саяси қателіктері аз болғандықтан, Керслейк 30 жылдық мансабында Консервативтік партияда қадам-қадаммен жоғарылайды. Сайлау округінің шекаралары өзгеруі 1974 жылғы ақпан айындағы жалпы сайлауда оның округінің таратылуына әкеледі, бірақ ол жаңа округті тауып, 1974 жылғы қазан айындағы жалпы сайлауда парламентке оралады. Солтүстік Ирландия мемлекеттік министрі қызметін атқарып жүргенде ИРА бомбасынан ауыр жарақат алады. Ол көптеген министрлік лауазымдарда қызмет етеді, соның ішінде Қорғаныс министрі. Саймонның басты қарсыласы – аристократ консерватор Чарльз Гурни Сеймур, ол Саймонның жолын кесу үшін бар күшін жұмсайды. Саймон оны құлатуға жасалған барлық әрекеттен сәуегей өтеді және ақырында Консервативтік партияның төрағасы болу үшін өткізілген қызыл сызықтан өткен сайлауда жеңіске жетеді. Роман 1991 жылғы өте тартысты жалпы сайлаумен аяқталады (роман 1984 жылы жарық көрді). Романның британдық басылымында Лейборист партиясының жетекшісі Реймонд Гулд премьер-министр болады, онда король Чарльз III Керслейкті Букингем сарайына шақырып, Гулдты бірінші премьер-министр етпек ниетін білдіреді. Алайда, АҚШ басылымында Гулд Букингем сарайына шақырылады. Содан кейін Чарльз III Керслейктің премьер-министр болатынын хабарлайды.