Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пәкістан Коммунистік партиясы (ПКП; урду тілінде: ) – 1948 жылы Саджад Захир құрған Пәкістанның коммунистік партиясы.
The Communist Party of Pakistan (CPP; Urdu: ) is a communist party in Pakistan founded in 1948 by Sajjad Zaheer.
Негізін қалау
CPP 1948 жылғы 6 наурызда Пәкістан құрылғаннан кейін көп ұзамай Үндістанның Калькутта қаласында құрылды. Сол кезде Калькуттада өткен Үндістан Коммунистік партиясының 2-ші съезінде Пәкістанның жаңа мемлекетінде жеке коммунистік партия құру туралы шешім қабылданды. Пәкістан салыстырмалы түрде кішкентай ел (Үндістанмен салыстырғанда) және тұрақсыздықтан зардап шегіп жатқандықтан, революцияға дайын деп есептелді. Пәкістаннан келген делегаттар бөлініп, жеке сессия өткізіп, сол жерде CPP құрылды. Батыс Пәкістаннан келген Саджад Захир (Бүкіл Үндістан прогрессивті жазушылар қауымдастығының негізін қалаушысы) Бас хатшы болып сайланды. Шығыс Пәкістаннан келген делегаттар Шығыс Пәкістан облыстық комитетін сайлады. Партия құруға көмектесу үшін КПИ-дің көптеген мұсылман басшылары Пәкістанға жіберілді.
The CPP was founded in Calcutta, India, soon after the establishment of Pakistan on 6 March 1948. A decision was taken at the 2nd Congress of the Communist Party of India, which was held in Calcutta at that time, that a separate communist party ought to be created in the new state of Pakistan. It was thought that Pakistan, being a relatively small country (in comparison to India) and suffering from instability, was ripe for revolution. The delegates from Pakistan separated themselves and held a separate session where they constituted the CPP. Sajjad Zaheer (founder of the All India Progressive Writers Association), from West Pakistan, was elected General Secretary. The delegates from East Pakistan elected an East Pakistan Provincial Committee. Many Muslim leaders of the CPI were sent to Pakistan to help with the formation of the party.
Үкіметті құлату үшін жоспар құру
Партия құрылғаннан кейін көп ұзамай саяси қызметін құпия түрде жалғастырды. 1954 жылғы шілдеде премьер-министр Лиақат Али Ханның үкіметін құлатуға қастандық жасады деген айыппен тыйым салынды. 1951 жылы төңкеріс жоспарлаушыларға қарсы Равалпинди қастандық ісі тіркелді және ел бойынша оның жетекшілеріне қарсы кең ауқымды шаралар қолданылды.
The party continued its political activities in a clandestine way soon after formation. It was banned in July 1954 on charges of plotting to overthrow the then government of Prime Minister Liaqat Ali Khan. The famous case, Rawalpindi Conspiracy case was registered in 1951 against the coup plotters and crackdown launched. against its leadership throughout the country.
Мақсаттар
Пәкістанда төңкеріс жасау әрекеті сәтсіз аяқталып, Коммунистік партия басшылары түрмеге қамалды. 1951 жылғы Равалпиндидегі қастандық ісі бойынша көптеген жетекші мүшелері сотталып, партия келесі үкіметтер тарапынан күштеп таңбаланды.
The attempt to start a revolution in Pakistan failed and the CPP leaders were jailed. In the 1951 Rawalpindi Conspiracy Case, many leading members were convicted and the party was forcibly repressed by successive governments.
Күрес
Жавахарлал Нерудің дипломатиялық араласуының нәтижесінде ҚКП-ның ең белгілі басшылары босатылып, Үндістанға жіберілді. Осы кезде Батыс Пәкістанда ҚКП нашар күйде болса, ал Шығыс Пәкістанда партияның негізі шектеулі болды. Дегенмен, мұндай үлкен географиялық территорияны қамтитын бірыңғай жасырын саяси ұйым құру қиын болды, соның салдарынан Шығыс Пәкістан бөлімі дербес түрде жұмыс істей алды.
Diplomatic intervention by Jawaharlal Nehru led to the most prominent CPP leaders being freed and sent back to India. At this stage, the CPP was in poor shape in West Pakistan, while in East Pakistan the party had a limited foundation. However, it was difficult to have a unified underground political organization spanning such a vast geographical territory and the East Pakistan branch was able to operate with autonomy.
1950 жылдар
1954 жылы Шығыс Пәкістанда өткен провинциялық сайлауда ҚХП Авами лигасы, Кришак Пража партиясы және Низам-э-Ислам партиясы құрған Біріккен майданды қолдады. Он кандидаттың төртеуі сайланды, ал 23 ҚХП мүшесі басқа партиялардың кандидаттары ретінде сайланды. 1954 жылы партия мен оның алдыңғы қатарлы ұйымдары, мысалы Ұлттық студенттер федерациясы, Прогрессивті жазушылар қозғалысы және Теміржол жұмысшылары одағы тыйым салынды. Осының салдарынан ҚХП Батыс Пәкістанда Миан Ифтихар уд Дин басшылығымен Азад Пакистан партиясын (АПП) құрды. 1957 жылы ҚХП және басқа солшылдар Ұлттық Авами партиясын заңды партия ретінде құрды. АПП ҰАП-қа бірікті. Шығыс Пәкістанда ҚХП Авами лигасының және кейіннен Ганатантри Далдың құрамында жұмыс істеді. 1958 жылы Құл Пакистан Кисан Ассоциациясы (Барлық Пәкістан шаруалар қауымдастығы) құрылды.
In the provincial elections in East Pakistan in 1954, the CPP supported the United Front launched by the Awami League, Krishak Praja Party, and the Nizam e Islam party. Four out of ten CPP candidates were elected, and 23 CPP members were elected as candidates of other parties. In 1954, the party and its front organizations such as the National Students Federation, Progressive Writers' Movement and Railway Workers' Union were banned. As a result, the CPP launched the Azad Pakistan Party (APP) in West Pakistan with Mian Iftikhar ud Din as a leader. In 1957, the CPP and other leftists created the National Awami Party as a legal party. The APP merged into the NAP. In East Pakistan, the CPP worked within the Awami League and then in Ganatantri Dal. In 1958, the Kull Pakistan Kissan Association (All Pakistan Peasants Association) was launched.
1960 жылдар
1960 жылдардың ортасында АҚШ Мемлекеттік департаменті партия мүшелігінің шамамен 3000 адамды құрағанын бағалады. КПК шетелде де ұйымдаса бастады. Еуропадағы КПК бөлімшесі урду тілінде "Бағават" журналын жариялады, бұл сөз "қозғалыс" немесе "көтеріліс" деп аударылады. 1966 жылы Қытай-Кеңес дауы салдары КПК-ға жетті. Шығыс Пәкістанда қытайшыл топ КПК-дан бөлініп шықты. 1968 жылы Дакада өткен төртінші партия съезінде Шығыс Пәкістан үшін жеке коммунистік партия құру туралы шешім қабылданды. Осылайша Шығыс Пәкістан Коммунистік партиясы (CPEP) құрылды. Кейіннен КПЭП Бангладеш Коммунистік партиясына айналды. КПК Патфидер, Белуджистан аймағында жауынгерлік және қарулы шаруалар күресін ұйымдастырды. КПК сол кездегі автократиялық режимдерге қарсы тұрып, күресші кәсіподақтар қозғалысын дамытты.
In the mid 1960s, the US State Department estimated the party membership to be approximately 3000. The CPP also began to organize themselves abroad. In Europe, the CPP branch published the Urdu magazine Baghawat, which translates as "rebellion". In 1966, the Sino Soviet split reached the CPP. In East Pakistan a pro Chinese group broke away from the CPP. At the fourth party congress in Dhaka in 1968, a decision was taken that a separate communist party should be formed for East Pakistan. Thus the Communist Party of East Pakistan (CPEP) was founded. The CPEP later became the Communist Party of Bangladesh. The CPP organized a militant and armed peasants struggle in Patfeeder, Baluchistan. The CPP resisted the autocratic regimes of the times, and built up militant trade union movements.
1990 жылдар
1990 жылдың желтоқсан айында Жам Сақи партияның бас хатшысы болды. 1991 жылдың сәуір айында ол партиядан кетіп қалды. 1995 жылы ХХП Маздор Киссан партиясының Майор Ишаке тобымен бірігіп, Коммунистік Маздор Киссан партиясын (КМКП) құрды. ХХП Кеңес Одағына тым бейтараптық танытқандығы үшін сынға ұшырады және бұл сынды қабылдады. Бірақ 1999 жылы КМКП-ден бір топ бөлініп, ХХП-ны қайта құрды. 2002 жылы ХХП екіге жарылып, екі жеке ХХП құрылды: біреуі Мүла Букс Хашкели басшылығымен, екіншісі Хадим Тахим басқарған топ.
In December 1990, Jam Saqi became general secretary of the party. In April 1991, he resigned from the party. In 1995, the CPP merged with the Major Ishaque faction of the Mazdoor Kissan Party to form the Communist Mazdoor Kissan Party (CMKP). The CPP accepted the criticism that they had been too uncritical towards the Soviet Union. However, in 1999 a group broke away from the CMKP and reconstituted the CPP. In 2002, the CPP split, leading to the existence of two separate CPPs, one led by Maula Bux Khaskheli and a splinter group led by Khadim Thaheem.