Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эмпа (Έμπα) Кипрдің Пафос қаласындағы ірі ауылдардың бірі. Ол кең аумаққа жайылған және Пафос қаласымен ғана емес, сонымен қатар Хлоракас, Киссонерға, Тала, Тремитуса және Месоги ауылдарымен де көршілес. Халық саны 4000-нан астам адамды құрайды.
Empa (Έμπα) is one of the largest villages in Paphos, Cyprus. It is spread over a wide area and not only borders Paphos but also the villages of Chlorakas, Kissonerga, Tala, Tremithousa and Mesogi. It has a population of more than 4,000 people.
Тарих
Ауыл Византия дәуірінде-ақ болған және франк дәуірінен бастап осы атпен белгілі. Кипрдің 15 ғасырдағы тарихшысы Леонтиос Махаирас өзінің Хроникасында, 129-параграфта, Кипр патшасы Петр I (1359–1369) сапармен келгенін айтады, "патша аң аулауға шығып, Пафосқа қарай Эмбаға жетті". Луи де Мас Латри ауылды франк билігі кезінде Кипр королінің отбасына тиесілі ауылдардың қатарына, сондай-ақ қант қамысын өсірген патшаның ауылдарының бірі ретінде жатқызады. 1468 жылы ауыл Хрисохус аймағының құрамына кірді, ол аймақтық заң қызметкерінің (баллиаж) басқаруында болды.
The village already existed by the Byzantine era and it is known from the Frankish period with the same name. The 15th century Cypriot historian Leontios Machairas in his Chronicle, par. 129, mentions a visit of the King of Cyprus, Peter I (1359–1369), quoting " and the king went hunting and reached Emba towards Paphos ". Louis de Mas Latrie includes the village both amongst those that belonged to the family of the king of Cyprus during the period of Frankish rule, and as one of the king's villages that cultivated sugarcane. During 1468 the village had fallen under the region of Chrysochous, under the regional law officer (bailliage).
Этимология
Ауылдың атауы толығымен грек тілінде, кипр диалектісіне тән. Бұл диалектте "Эмба" сөзі "кіру" деген мағынаны білдіреді. Ауылға осы ат берілуінің себебі, мүмкін, Пафос қаласының кіреберісінде, яғни қала шетінде орналасқандығынан болуы мүмкін, солтүстік, солтүстік-батыс және батыс жақтан келген саяхатшылар осы жерден қалаға кірген. Тағы бір болжам бойынша, ауылға осы ат Византия дәуірінде немесе одан кейінгі франк билігі кезінде теңіз арқылы Кипрге келген немесе Кипрден кеткен адамдар жиі тоқтаған жағалауға жақындығынан берілген. 1362 жылы I Петр патша осы аймақтан Еуропаға сапарлағандығы айтылады. Ауыл ортағасырлық карталарда "Эмба" деп көрсетілген.
The appellation of the village is purely Greek, belonging to the Cypriot dialect. In this dialect Emba means "enter". It is possible that the name of the village was given because it is built at the entrance of Paphos, that is the edges of the city, through which the travellers from the north, northwest and west came in. Another version mentions that the name was given to the village because it is situated near the coast from where people departed from or arrived to Cyprus by sea, during the Byzantine era or even later during the period of Frankish rule. It is mentioned that King Peter I departed for Europe from the area in 1362. The village is noted as 'Emba' in medieval maps.
Ескерткіштер
Қауымда Панайя Хризелеуссис ежелгі шіркеуі орналасқан. 12 ғасырда Византия үлгісімен салынған бұл шіркеу, ауыл алаңын көркейтіп әсемдейді. Шіркеу ішіндегі қабырғалардың көбісі фрескалармен жабылған. Олардың кейбіреулері, діни және тарихи құндылығымен баға жетпес, мысалы, Пантократор және 13 ғасырға жуық уақытта салынған Әулие Георгийдің бейнелері. Сонымен қатар, 16 ғасырға жататын және Иса, Құдай анасы Мәриям мен Әулие Жванна Алдынан жүрушінің ежелгі суреттерімен әшекейленген алтын жалатылған иконостас та ерекше назар аударуға лайық. Шіркеуде 16 ғасырда Венецияда басылған Ілтебіс (Евангелие) де сақталған. Жыл сайын мыңдаған туристер шіркеудің архитектурасын тамашалау және оның құндылықтарын көру үшін келеді. Ембада Әулие Георгийге арналған Византия шіркеуі (Петридия маңында), Әулие Лимброс үңгір шіркеуі (сондай-ақ Петридияда) және Әулие Харамбосқа арналған жаңа шіркеу сияқты бірнеше шіркеулер бар. Бұрын Петридияда Омодос ауылындағы Ставрос монастырының жеріне салынған Әулие Акакий шіркеуі де болған. Қазір қираған Емба шіркеулерінің арасында: Әулие Элефтерий шіркеуі, Барлық Әулиелер шіркеуі (Айой Пантес), Тимиос Продромос шіркеуі, Әулие Софроний шіркеуі, Әулие Меркурий шіркеуі, Бес Әулиенің шіркеуі (Айой Пенте): Ефстратий, Афксентий, Евгений, Мардарий, Орестис), Әулие Параскеви шіркеуі және Петридиядағы Әулие Курнутас үңгірі бар. Жақында ескі шіркеудің жанына жаңа шіркеу салынды, ол апостол Андреяға (Әулие Андрейге) арналды және оның мерекесі, 30 қарашада шіркеу аумағында діни той өтеді.
The ancient church of Panayia Chryseleoussis is in the community. Built in the 12th century in Byzantine Rhythm, it literally embellishes the village square. Almost all the walls in the interior of the church are covered with frescoes. Certain of them are priceless for their religious and historical value, such as that of Pantokratoros and that of Saint George that are next to the pulpit and which date from around the 13th century. Also to be appreciated is the fretworked gold plated iconostasis from the 16th of century which is adorned with ancient pictures of Jesus, the Virgin Mary and Saint John Precursor. In the church is also found a Gospel from the 16th century, which was printed in Venice. Thousands of tourists visit the church each year to admire its architecture and the wonders it contains. There are also a number of chapels in Emba such as the Byzantine chapel dedicated to Saint George (in the vicinity of Petridia),the cave chapel of Saint Limbros (also at Petridia), and the new chapel dedicated to Saint Charalambos. At Petridia in former times there was also the church of Saint Akakios built on land which was a dependency of the Monastery of Stavros at the village of Omodos. The other chapels of Emba now in ruins are the following: the Chapel of Saint Eleftherios, the Chapel of All Saints (Ayioi Pantes), the Chapel of Timios Prodromos, the Chapel of Saint Sofronios, the Chapel of Saint Mercurios, the Chapel of the Five Saints (Ayioi Pente): Efstratios, Afxentios, Evgenios, Mardarios, Orestis), the Chapel of Saint Paraskevi, and the Cave of Saint Kournoutas at Petridia. Recently a new church was constructed near the old one; it was dedicated to the apostle Andreas (St. Andrew) and on his name day, 30 November, a religious festival is held on the church grounds.
Экономика
Емба ауылының тар, ирек жолы бойында бірнеше дүкен мен таверналар шашырап орналасқан. Кешкісін жергілікті еркектерді өздерінің кофеханаларының алдында отырғандарын, көбінесе ағаш стулда жолға төгіліп отырғандарын көруге болады.
Emba has a few shops and tavernas dotted along the narrow winding road that runs through the village. In the evening the local men can be seen sitting outside their local coffee shops and often spilling out onto the narrow roads on their wooden chairs.
Тұлғалар
Эмба ауылының көрнекті тұлғаларының қатарында Иринуполис епискобы Антимос (сол кезде Бағдадта, Иракта орналасқан) бар, ол Эмба ауылында туып, 1791 жылы қайтыс болды. Кипр драгоманы Хаджиегоргакис Корнезиостың жеке хатшысы болған Николас Соломонид, сонымен қатар ақын және зиялы адам еді. Оның інісі Андреас Соломонид – дворян, Никосиядағы Осман сарайында (сераглио) қызмет еткендіктен, 1821 жылдан кейін Эмба шіркеуін Османдықтардың бұзуынан сақтап қалды және Эмба тұрғындарын оларға салық төлеуден құтқарып, көмектесті. Екеуі де 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында өмір сүрді. Эмбадан шыққан тағы бір көрнекті тұлға – ауылдың ұлы дін қызметкері Христодулос (1816).
Outstanding personalities of the village of Emba include the Bishop Anthimos of Irinoupolis (situated then in Baghdad, Iraq) who was born at the village of Emba and died in 1791, Nikolas Solomonides who was the private secretary of the Dragoman of Cyprus Hadjigeorgakis Kornesios, but also a poet and an intellectual, his brother Andreas Solomonides who was a nobleman and was employed at the Ottoman Court (seraglio) in Nicosia and thus saved the church of Emba from being destroyed by the Ottomans, but also the villagers of Emba from paying taxes to them after 1821. They both lived during the end of the 18th century and early 19th century. Another outstanding personality from Emba was Father Christodoulos (1816), a great priest of the village.