Кіріспе

Папануи – Крайстчерч қаласының маңындағы шығанақ, Жаңа Зеландия. Соңғы 160 жыл ішінде Папануи ірі қала маңындағы орталыққа айналып, үкіметтік және қалалық кеңес қызметтерінің серіктес орталығы болып дамыды. Олардың ішінде Уинстон даңғылындағы орталық үкіметтің "Супер орталығы", Рестелл көшесіндегі "Жаңа Зеландия Тұрғын үйі" және Лэнгдонс жолындағы Кеңес қызмет көрсету орталығы мен кітапханасы бар. Аймақта екі жоғары және бес бастауыш мектеп бар. Қала маңындағы ауыл шаруашылығы жерлерінің көбісі салынғандықтан, енді олар аз қалды, олардың көп бөлігі тұрғын үйлер мен коммерциялық объектілерге айналдырылды.

Этимология

Маори тіліндегі Papanui атауы сөзбе-сөз аударғанда "Үлкен жазық" дегенді білдіреді (papa – жазық, nui – үлкен). Бұл атау Жаңа Зеландияның ең жазық қалаларының бірі – орталық Крайстчерчтің көп бөлігіне өте сай келеді. Тағы бір мағынасы, сол кездегі ауданға да қатысты, – бұл бір құсты аңдау үшін ағаш бұтағына орнатылған платформа. Papanui сөзінің үшінші мағынасы маори аңызынан келген және үлкен отын жағу орынына, яғни жерлеу шарасына қатысты. Аңыз бойынша, Нгай Таху тайпасының ханшайымы Туахитара, өзінің үлкен ұлы Тамарайроаны бұрынғы күйеуі Марукорені өлтіру үшін Папануиге жіберді. Бірақ Марукоре ұлының ниетін білгендіктен, Тамарайроа мен оның кіші інісі келгенде, екеуін де өлтіріп, денелерін үлкен отпен өртеп жіберді.

Еуропаға дейінгі

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Папануи, Крайстчерчтің көп бөлігі сияқты, негізінен жергілікті зығыр, тоту және раупо бұталарымен жабылған батпақты жер болды. Аймақтың маори тұрғындары осы жерде көптеген орман құстарын азық үшін аулаған. 1800 жылы Кентербериде шамамен 5000 маори тұрған деп саналады, бірақ Банкс түбегіндегі алғашқы кит аулау орындарынан келген қызылша және тұмау сияқты аурулар, сондай-ақ тайпалық соғыстар салдарынан 1840 жылға қарай олардың саны 500-ге дейін азайды. Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы жазықтардың көп бөлігі 1300 жылдардың ортасында маорилер немесе моа аңшылары деп аталатын елдердің әрекетінен ағаштардан айырылған болатын, ал Папануи Буш Еуропалық отарлау кезінде Кентербери аймағында қалған сирек қарағай және тотара ормандарының бірі болды.

Еуропалық отарлау

Кентербери қауымдастығының геодезисі Жозеф Томас капитан және оның геодезистер тобы Литтлтонға (алғашқыда Порт Купер деп аталды) 1848 жылдың 15 желтоқсанында Fly кемесімен келді. Олар болашақта Крайстчерч және оның айналасы болатын Порт-Хиллз мен Кентербери жазықтарын зерттеуді бастады. Қауымдастықтың бас агенті ретінде Томас 1850 жылдың желтоқсанында Литтлтонға алғашқы қоныс жайлаушылардың келуіне дайындық жұмыстарын ұйымдастыруға да жауапты болды. Бірінші төрт кеме – Шарлотта Джейн, Рэндольф, сэр Джордж Сеймур және Кресси 773 отарлаушыны жеткізді. Алғашқы қоныс жайлаудың бірінші жылдығына дейін тағы он бес кеме келді, осылайша отарлаушылардың саны 3000-ға жетті. 1876 жылы қала мен қала маңындағы халық саны шамамен 23 000 адамды құрады, ал 1886 жылы бұл көрсеткіш 44 000-ға өсті.

Папануи бұтасы

1851 жылдың басында паломниктер Крайстчерчте қоныстануды бастағанда, Папануи Буш көптеген ағаш кесушілерді тартып, олар тотара және қарағай ағаштарын тіліп, құрылыс материалдары мен отынға айналдырып күнкөріс жасады. Бұтаның жанында, Каяпоиге солтүстікке қарай жететін ежелгі маори жолы бойында жаңа елді мекен пайда болды, ол кейін Солтүстік Басты Жолға айналды. Елді мекенде көп ұзамай қонақ үй, дүкен, ұстаханалар, киім дүкені, ет дүкені, дәріхана, медициналық пункттер ашылды, ал 1853 жылы мектеп үйі салынды. Крайстчерчте құрылыс материалдарына үлкен қажеттілік болғандықтан, Папануи жолы қала шекарасынан тыс салынған алғашқы жолдардың бірі болды. 1852 жылдың наурыз айында Авон өзені арқылы Папануи көпірі салынды, бұл ағаштарды қала орталығына жақынғы базар алаңына бұқалармен тартылған вагонмен тікелей жеткізуге мүмкіндік берді. 1857 жылы Папануи ауылына 692 адам қоныстанды, ал сол жылы Крайстчерчте 953 адам тұрды.

Ауыл шаруашылығы жерлері

1857 жылға қарай аймақтағы ағаштардың көп бөлігі кесілді және базарлық бақша шаруашылығы мен жеміс бақтары дамып өркендеді. Папануи маңындағы жерлер су өткізбейтін арналар мен дренаждар қазылған соң егіншілік үшін ерекше құнарлы екені анықталды. Бірте-бірте Папануиге көшіп келушілер көбейді, егін егілді және айналасындағы жерлерде қой және сүт шаруашылықтары құрылды. Көп ұзамай бидай мен жүн провинцияның негізгі табыс көзіне айналды. 1880 жылдардың ортасынан бастап, жақын орналасқан Белфаст қаласындағы Кантербери тоңазытылған ет компаниясынан Ұлыбританияға тоңазытылған қой етін тасымалдау үздіксіз өсіп, ақырында басқа экспорттық тауарлардан басып, негізгі экспорттық кіріс көзіне айналды. 1890 жылдары сары май экспортқа қосылды, Fernleaf таңбасы «Кентербери қозысы» сияқты кеңінен танылды. Крайстчерчтің дамуымен шаруашылықтар тұрғын және коммерциялық құрылыстар үшін сатылды, ал Папануи 1923 жылы Крайстчерч қаласының құрамына кірген қала маңындағы елді мекенге айналды.

Қонақ үйлер

Бұл аймақтағы алғашқы ғимараттардың бірі - Роберт Карр есімді америкалық ашқан Sawyers Arms қонақ үйі болды. Қонақ үй Солтүстік магистральда, Сауерс Армс жолының бұрышына жақын салынған, ал жол атауын қонақ үйден алған. Генри Ройл де Каррдың серіктесі ретінде қонақ үйдің алғашқы жылдарында "үй иесі" болды. Қонақ үй екі рет өртеніп, біріншісі 1874 жылдың қараша айында болды, ал қазіргі лицензия иегері Джон Уайлд оны 1875 жылдың маусым айында қайта ашты. Екінші өрт 1898 жылдың қыркүйегінде болды, және лицензиар Джон Купер оны қайта салып, үшінші рет жаңадан құрылғандықтан Феникс (күлден қайта тірілген әдемі құс) деп атады. Бұл ғимарат ақыры 1989 жылдың ақпанында супермаркетті қайта жаңарту кезінде бұзылды, ал ол жер Northlands сауда орталығының құрамына кірді. Папануи қонақ үйі алғашқыда 1850-ші жылдардың басында Преподобный Брэдлидің пасторлық үйі ретінде салынған. 1859 жылы ғимаратты жергілікті темірші және дүкенші Уильям Меддингс сатып алып, оны қонақ үй ретінде ашты. 1865 жылы қонақ үйді Уильям Лоуренс сатып алды, ол 1871 жылы алдыңғы бөлігін қайта салды. Лоуренс 1898 жылы қонақ үйді ұлы Уильямға тапсырды, және ол 1906 жылға дейін Лоуренс отбасының меншігінде болды деп есептеледі. Ауласында бау-бақшалар, көгалдар, жеміс ағаштары, серуендеу жолдары және сквит боулинг алаңы болған. 1957 жылы Main North Road және Winstone Avenue бұрышында, ескі ғимаратқа іргелес жаңа қоғамдық және салондық бар кешені салынды, ол 110 жыл бойы ескерткіш ретінде қызмет еткеннен кейін 1969 жылдың наурыз айында бұзылды.

2010-2011 жылғы жер сілкіністері

Папануи қаласының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқандықтан, оны шығыс және оңтүстік аймақтарда болған жер сілкінісінен туындаған сұйылудың ең ауыр салдарынан сақтап қалды. 1 Main North Road мекенжайындағы Папануи ғимараты (осы беттегі алғашқы сурет) алғашқы екі күшті жер сілкінісі кезінде ауыр зақымдар алды және 2011 жылдың 23 ақпанында, екінші жер сілкінісінен кейін бір күнде бұзу жұмыстары басталды. Аймақтағы барлық шіркеулер әлдебір дәрежеде зақымдалды. Әсіресе, Сент-Полс пасторлық үйі қатты зақымдалып, қиратылды. Сент-Полс англикан шіркеуі әлі жөндеуден өтуде, қазір ғимараттың қоңырау мұнарасынан бастия алынып жатыр. Қауымға жақын дереккөздің мәлімдемесіне сәйкес, ол 2013 жылдың қыркүйегінде қайта ашылады. Сент-Джайлз пресвитериан шіркеуі де жөндеуге жарамсыз деп танылып, қиратылды. Қазір онда тек қауымдық орталық ғана қалды. Сент-Жозеф католик шіркеуі мен Папануи Солтүстік методист шіркеуін жөндеуге немесе бұзуға қатысты мәселе әлі шешілген жоқ. Санитариум зауыты да елеулі зақымдар алды. Өндіріс біраз уақытқа тоқтатылғанымен, қазір жөндеу жұмыстары жүріп жатыр және жұмыс істеп тұр. Папануи ауылындағы көптеген ескі дүкендер қатты зақымдалып, қиратылды.

Демография

Папануи төрт статистикалық аймақты қамтиды. Papanui North, Papanui West және Papanui South аймақтары негізінен тұрғын үйлермен, ал Northlands аймағы көбінесе коммерциялық нысандармен құралған.

| Аймақтың атауы | Аумағы (км²) | Халқы | Тығыздығы (км²-ге шаққанда) | Үй шаруашылықтары | Орташа жас | Орташа табыс |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Papanui North | 0.60 | 1,965 | 3,275 | 741 | 39.7 жыл | $22,300 |
| Papanui West | 1.00 | 2,910 | 2,910 | 1,128 | 41.3 жыл | $31,800 |
| Papanui East | 0.83 | 2,385 | 2,873 | 927 | 45.6 жыл | $33,000 |
| Northlands | 0.63 | 123 | 195 | 57 | 41.5 жыл | $32,800 |
| Жаңа Зеландия | - | - | - | - | 37.4 жыл | $31,800 |

Солтүстік аймақтар

Солтүстік аймақ жабады.

Экономика

2013 жылғы санақ бойынша Папануидегі орташа табыс 34 100 NZ долларын құрайды, бұл Крайстчерчтегі 24 800 доллар орташа табыстан жоғары. Жоғары табысқа ие адамдардың арасында халықтың 34,0% 50 000 доллардан астам табыс алады, ал Крайстчерч бойынша бұл көрсеткіш 27,1% құрайды. Әлеуметтік даму министрлігінің мәліметтеріне сәйкес, Папануидегі жұмыссыздық деңгейі қазіргі уақытта төмен – 3,4% (2007 жылдың соңы).

Өнеркәсіп

ХХ ғасырдың көп бөлігінде Папануи жеңіл өнеркәсіптік аймақ болып келді. 1900 жылы АҚШ-тың Мичиган штатындағы «Санитариумда» білім алған нан пісіруші Эдвард Холси Жаңа Зеландияға көшіп келіп, Папануидегі ағаш сарайда денсаулыққа пайдалы тағамдар жасауды бастады, оның ішінде Жаңа Зеландияның алғашқы таңғы асқа арналған дәнді тағамы – Гранола. Холсидің бизнесі сәтті болды, ал 1919 жылы Холсидің сарайының қасына «Санитариум Денсаулық тағамдары» зауыты салынды. Ол бүгінге дейін жұмыс істеп келеді, бірақ 1966 жылы өрт салдарынан қирап, қайта жаңартылды. Соңғы онжылдықтарда «Санитариумның» Harewood Road-тағы зауыты өзінің жүлделі бақшалары үшін көптеген наградаларға ие болды. 1945 жылы Лэнгдонс-роудтағы «Firestone» (қазіргі «Bridgestone») шина зауытының құрылысы Коун отбасынан сатып алынған 5 акрлық жеміс бақшасының жерінде басталды. «Firestone» 1948 жылы Жаңа Зеландияның алғашқы пневматикалық шинасын өндірді. Бұл зауыт Оңтүстік аралдағы жалғыз шина өндіруші болып қалды. 2009 жылдың 23 қазанында «Bridgestone» компаниясы Австралия мен Жаңа Зеландиядағы өндірісін тоқтату туралы хабарлады. Бұл хабарлама Крайстчерч қаласындағы 275 жұмыс орнына әсер етті. 2010 жылдың қараша айында компания темір жол бойындағы бұрынғы жеміс бақшасының 3,2 акрын қалаға қайтарды, оны қоғамдық су тобыны (ылғалды жер) ретінде пайдалануға болады. Деликатестік ет компаниясы «Verkerks» 1961 жылы Vagues Road көшесінде зауыт салып, содан бері шағын тауарлар сөрелерін толықтырып келеді. Бұл екі зауыт та бүгінге дейін жұмыс істеп келеді, бірақ Main North Road-тағы «Ovaltine» зауыты мен Harewood Road-тағы темір жолдың жанында орналасқан «Birdseye Frozen Foods» зауыты енді жұмыс істемейді.

Кішігірім сауда

Бастапқы Папануи сауда ауылы Папануи торабында орналасқан. Northlands сауда орталығы 1967 жылы Папануиде ашылды. Оның ауданы 32 201 м², 103 дүкен және 1251 автотұрақтан тұрады. Сауда орталығының ірі арендаторлары – The Warehouse, Pak'nSave, Countdown және Farmers.

Шіркеулер

Бұл аймақта Кентербери жазығындағы ең көне приходтардың бірі орналасқан. 1853 жылы құрылған, Херевуд жолындағы Санкт-Полс англикан шіркеуі екі рет кеңейтілді, содан кейін 1877 жылы атақты сәулетші Бенджамин Маунтфорттың жобасы бойынша Каури ағашынан қайта салынды. 1880 жылы Дж.Т.Мэтсон мырза шіркеуге бес қоңырау сыйлады. Бұл Жаңа Зеландияда қоңырау соғу үшін орнатылған алғашқы қоңыраулар жиынтығы және елдегі ағаш мұнарада орналасқан сегіз қоңыраудан тұратын жалғыз қоңырау жиынтығы. Санкт-Полс Жаңа Зеландиядағы қоңырау соғу үшін қоңыраулары бар жалғыз приход шіркеуі болып табылады – қалғандары кафедральдық шіркеулерде. Алғашқы бес қоңырау 1878 жылы тапсырылды. Біраз уақыттан кейін, мұнараның мықтылығы жеткіліксіз болғандықтан қоңырау соғу тоқтатылды, бірақ 1912 жылы жаңа мұнара салынды және 1981 жылы ішкі болат конструкциямен нығайтылды. Жиынтық – бұл 317 кг тенормен мұнараны қорғайтын, қоңырау соғуға арналған жеңіл салмақты қоңыраулар жиынтығы. 1970 жылы алтыншы қоңырау, ал 1983 жылы тағы екеуі қосылды. Бұл аймақтағы екінші ескі шіркеу – Папануи методистік шіркеуі, ол 1859 жылы құрылған. Екінші шіркеу 1870 жылы, ал үшінші және қазіргі шіркеу 1913 жылы Харьюд жолы мен Чапел көшесінің бұрышында ашылды. Одан кейін 1877 жылы Солтүстік магистральда, қазіргі католик шіркеуінен үш есік өткен жерде салынған Сент-Джайлс пресвитериан шіркеуі ілесуде болды. 1895 жылы шіркеу одан әрі кеңейтілді, бірақ бұл жеткіліксіз болып шықты және 1924 жылы Папануи жолы мен Франк көшесінің бұрышында жаңа шіркеу салынды. Сент-Жозеф католик шіркеуі 1878 жылдан бастап 1922 жылдың наурызында Негізгі Солтүстік жолы мен Вагс жолының бұрышына салынғанға дейін, Якобсон мырзаның жобалауымен және Вагс жолда салынған Сент-Жозеф мектеп шіркеуінде қызметтер өткізді. Қауым 1924 жылы ресми түрде құрылды, алғашқы діни қызметкер ретінде әйгілі Ханрахан тағайындалды. Папануи баптистік шіркеуі 1958 жылы құрылған және Моррисон даңғылының қарсы бетінде Сауерс жолында орналасқан. Папануи жетінші күндік адвентистік шіркеуі Грантс жолында, Крайстчерч адвентистік мектебінің жанында орналасқан.

Көрнекті орындар

1920 жылдары тұрғындар Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан сарбаздарға лайықты ескерткіш орнатуды қалады. Сөйтіп, суретте көрсетілген Естелік зал мен кітапхана 1923 жылы Папануидің орталық бөлігінде салынды және ашылды. Бұл ғимарат 50 жылдан астам уақыт бойы қалалық әкімдік, кітапхана және кинотеатр ретінде қызмет етті, содан кейін 1970 жылдардың соңында бұзылып, жері қорыққа айналды. 1997 жылы Соғыс ардагерлері қауымдастығы кеңестен бұл жерді соғыс ескерткіші ретінде қайта жаңартуға және Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан сарбаздардың есімдерін қосуға көндірді.

Көлік

Колонизацияның алғашқы күндерінен бастап жылқылар мен бұқалар арбалар, керуендер, вагон, карета, такси, фургон, экипаждар және барлық өлшемдегі көліктерді тартуға күш берді. Бұл Папануи ауданында тұрақ, темірші, ат жабдықтарын жасаушы және қамшы шеберханаларының ашылуына себеп болды. Әсіресе Папануи қонақ үйі сияқты "су ішетін орындарда" ат байлағыштар мен су алаңдары жиі кездесетін. Кентерберидегі алғашқы теміржолдар салынғанда, 1872 жылдың 27 сәуірінде Басты Солтүстік желісі Папануи арқылы ашылды. Қазіргі теміржол станциясы 1872 жылы жоспарланып, жобаланғанымен, 1900 жылға дейін ашылмады. Осы аралықтағы 28 жыл бойы 25x8 фут көлемдегі сарай "станция" қызметін атқарды. 1880 жылы Папануи жолында, Папануи теміржол станциясында аяқталатын трамвай желісі салынды. Алғашқы трамвайлар бу және жылқымен жүргізілді, 1905 жылы Папануи желісінде электр трамвайлары пайда болғанға дейін. Сент-Бед колледжіне Норткотт бөлімі 1913 жылдың 28 ақпанында ашылып, 1930 жылдың 30 қыркүйегінде жабылды. Алғашқы бірнеше трамвай вагондары АҚШ-тан әкелінгеннен басқа, трамвайлар жергілікті Boon & Co фирмасымен жасалды. Папануиге соңғы трамвай 1954 жылы жүрді, олар Крайстчерч көлік басқармасының (кейін Red Bus Ltd) ашық қызыл автобустарымен ауыстырылды.

Полиция қызметі

Қала кеңейген сайын Папануиде, темір жол желісіне жақын, Винстон даңғылының бұрышында полиция бөлімшесі салынды. Ол Рестелл көшесіндегі қазіргі темір жол стансасына қарама-қарсы орналасқан және 1879 жылдың 8 қазанында ашылды. Салынған ғимараттардың ішінде екі камерасы бар күзет үйі және 824 фунт стерлингке бағаланған алты бөлмелі коттедж болды. Сол кезде Папануи полициясының аумағы өте кең болды, батысқа қарай Шеффилд пен Колгейтке дейін созылды. Алғашқы жауапты офицер констебль Дэниел Фланаган болды, ол бұл лауазымда шамамен жеті жыл қызмет етті. 1949 жылы полиция операциялары 103 Сент-Джеймс даңғылына көшірілді, онда 1925 жылдан бері салынған үй және алғашқы күзет үйі (1879) пайдаланылды. 1959 жылы Блигс жолының қиылысынан оңтүстікке қарай Папануи жолында жаңа полиция бөлімшесі мен тұрғын үй ашылды. 1979 жылы аға сержанттың үйі кеңселерге айналдырылды, сонымен бірге сол жылы CIB кеңсесі де ашылды. Детектив-сержант Рой Пауэлл алғашқы тағайындалған адам болды. 1978 жылдың қыркүйегінде Папануидегі алғашқы әйел полицей констебль Диана Смит болды. 1950-1960 жылдардағы Папануи тұрғындары үшін "Мұртты Гарри" есімі, велосипедіндегі биік бойлы полицейдің естелігін қайтарады. Констебль Рональд Майлз жергілікті тергеуші болды және Папануи көшелерінде велосипедінің рульіне бағытталған машинасын байлап айдауды әдетке айналдырған. Бірақ оның осы лақап атының себебі машинасының орны емес, оның "Джимми Эдвардс" стиліндегі әдемі, кең мұрты болды. Қазіргі полиция бөлімшесі Лэнгдонс жолының қарсы бетінде, Негізгі Солтүстік жолы мен Мэри көшесінің бұрышында орналасқан және 1991 жылдың 30 қазанында ашылды. Қызықты дерек ретінде айта кетейік, күзет үйі бүгінгі күнге дейін сақталып, қазір Леди Исаактың Мекартрс жолындағы мұражай ғимараттарының жинағында көрініс тапқан.

Саябақтар

Сент-Джеймс паркі бастапқыда Сент-Пол шіркеуіне тиесілі ‘жер бөлігі’ болды және 1870-ші жылдардың басында Main North теміржол желісінің салынуымен негізгі шіркеу жерінен бөлінді. Бұл жерді Сент-Пол шіркеуінің қызметшісі Джеймс Триггс өңдеген деп есептеледі, ал оның бір бөлігі Джон Матсонның капитаны болуымен Папануи крикет клубының крикет алаңы ретінде дамытылды, бұл үшін рев. Лоренцо Мур рұқсат берген. 1874 жылы Сент-Пол шіркеуінің жаңа пасторы, рев. Бриттен, крикет клубына ойыншы ретінде қосылды, сонымен қатар жердің бір бөлігін клубтың тағы бір мүшесі, мистер Джексонға мал жаюға жалға берді. 1880 жылғы картада бұл жер крикет алаңы ретінде көрсетілген, бірақ кейін крикет клубы оны тастап кетті және 1916 жылы Ivorys Cool Stores компаниясына сатылды. 1924 жылы қала осы жерді сатып алды, себебі рев. Гриффин бастаған тұрғындар кеңеске парк құру туралы петиция тапсырды, ал парктің екі негізгі кіреберісі Сент-Джеймс даңғылында орналасқан. Парк атауы 1924 жылғы 30 сәуірде Крайстчерч қалалық кеңесінің Ережелер және Қаржы комитетінің төрағасы кеңесші Эндрюс жасаған ресми хабарламада жарияланды. Рев. Гриффин парктің ашылуын көре алмады, сондықтан құрмет көрсету мақсатымен тұрғындар мен Кеңес бірлесіп қаржылап, оның құрметіне ескерткіш қақпалар мен гүлзар салынды.

Білім

Негізгі білім беру орталығы – 1936 жылы ашылған Папануи орта мектебі, ол Лангдонс жолындағы Нортлендс сауда орталығының арт жағына жақын орналасқан. Онда оқушылар бар. Аймақтағы тағы бір орта мектеп – Сент-Бейд колледжі, католиктік мемлекеттік интеграцияланған мектеп, ол 1911 жылы Фери-роудта құрылып, 1920 жылы күндізгі және интернат ретінде Солтүстік магистральдағы қазіргі орнына көшірілді. Онда оқушы бар. Папануи бастауыш мектебі 1871 жылы Винтерс-роудта құрылды. Мектеп 1926 жылдың қыркүйегінде Уинтерс-роуд бойында қайта салынды. Онда оқушы бар. Папароа көшесіндегі бастауыш мектеп 1953 жылы ашылды. Онда оқушы бар. Сент-Джозеф бастауыш мектебі (католик) 1878 жылы Вагс-роудта ашылды. Крайстчерч адвентистік мектебі 1925 жылы Грантс-роудта ашылды. Олардың оқушылары мен оқушылары бар, сәйкесінше. Лорето колледжі (католик) 1930 жылы Виндермир жолында ашылды, бірақ 1978 жылы жабылды. Сент-Бейд және Лоретодан басқа барлық мектептер аралас білім береді. Сандар бойынша тізімдер .