Кіріспе

Француз суретшісі (1714–1789)

Клод Жозеф Верне (14 тамыз 1714 – 3 желтоқсан 1789) – француз суретшісі. Оның ұлы Антуан Шарль Гораций Верне де суретші болған.

Өмір және жұмыс

Верне Авиньон қаласында дүниеге келді. Он төрт жасында ол әкесі Антуан Вернеге (1689–1753) ең маңызды жұмыстарында көмектесті. Бірақ седан орындықтарының панельдері оның амбициясын қанағаттандыра алмады, сондықтан Верне Римге кетті. Марсельде киттерді көргені және одан кейін Цивитавеккияға (Тиррен теңізіндегі Папалық мемлекеттердің негізгі порты) сапар жасауы оған үлкен әсер етті. Ол келгеннен кейін бірден киттерді суретке түсіретін Бернардино Ферджиони мен теңіз пейзажы суретшісі Адриен Манглардтың шеберханасына қабылданды. 1734 жылы Верне пейзаж суретшілері мен теңіз суретшілерін, мысалы Клод Желлі Клод Лорренды зерттеу үшін Римге кетті, оның суреттерінде осы стильдер мен тақырыптарды көруге болады. Бірте-бірте Верне Римдегі суретшілер ортасында танымал бола бастады. Ол атмосфераның табиғи әсерлерін үнемі және адал бақылап, оларды ерекше суретшілік шеберлікпен бейнеледі, бұл оның заманына тән белгілі бір конвенциялық дизайнмен үйлесім тапты. Бәлкім, пейзаждар мен теңіз суреттерін салған ешбір суретші адам бейнесін суреттелген көріністің толық бөлігіне айналдырған жоқ, немесе оның дизайнында осыншалықты маңызды рөл берген жоқ. «Басқалар аспанды, жерді, мұхитты қалай бояу керектігін жақсы білуі мүмкін, бірақ суретті қалай бояу керектігін меннен артық ешкім білмейді», – деді ол, әділ мақтанышпен. Верне жиырма жыл бойы Римде тұрып, теңіз порттарының, дауылдардың, тыныштықтың, айшықтың және ірі киттердің суреттерін жасады, бұл ағылшын аристократиясының арасында ерекше танымал болды, олардың көптегені Ұлы саяхатта болды. 1745 жылы ол қалада танысқан ағылшын әйеліне үйленді. 1753 жылы ол Парижге қайтарылды: онда патшаның бұйрығымен Франция теңіз порттарының сериясын (қазір Лувр мен Теңіз мұражайында сақталады) салған, осы туындылары арқылы ең көп танылды. Сондай-ақ, Тиссен-Борнемиза мұражайында одан тағы екеуі бар, ал үшіншісі баронесса Тиссеннің жеке коллекциясынан уақытша алынған ("Түн: Балықшылар мен қайықтармен Жерорта теңізі жағалауы").

Әдебиеттік сілтемелер

Артур Конан Дойлдің "Грек аудармашысының оқиғасы" атты әңгімесінде көркем детектив Шерлок Холмс өзінің әжесі француз суретшісі "Вернеттің" қарындасы екенін айтады, бірақ отбасының нақты бір мүшесін көрсетпей, Клод Жозеф Вернетті, Карл Вернетті немесе Хорас Вернетті айтқан болуы мүмкін. Мария Виртемберсканың "Мальвина, немесе Жүректің сезімі" (1816; 2001 жылы Урсула Филлипс аударған ағылшын нұсқасы) романында сипатталатын көрініс Вернеттің талантына лайық екені айтылады, ал автор өзінің түсіндірмесінде Вернеттің киттерді суреттеумен айналысқан суретші екенін жазады. Вернеттің "Tempête" ("Дауыл") атты суреті 1767 жылы француз ағартушысы Дени Дидро (1713 – 1784) тапсырысымен салынды және төлемі екі бөліктен, әрқайсысы 600 ливрден жасалды. Суреттің сипаттамасы және төлем шарттары Дидроның "Ескі халатым үшін өкініш; немесе талғамы зор, бірақ қаржысы жеткіліксіздерге ескерту" эссесінің соңғы бөлімі мен түсіндірмелерін құрайды.