Кіріспе

Неміс ботаник және орнитолог Генрих Готлиб Людвиг Райхенбах (8 қаңтар 1793 – 17 наурыз 1879) – неміс ботанигі, орнитологы және иллюстраторы. Ол ғылыми білім беру және музейлерде көрсету үшін Леопольд Блашкадан теңіз омыртқасыздарының шыны модельдерін жасауды алғаш рет сұраған. Бұл сәтті тапсырыс Блашкалардың шыны теңіз жануарларын жасауына, ал кейіннен, тікелей емес, көбірек танымал Шыны гүлдерін жасауға себеп болды.

Ерте өмір

Лейпцигте туылған және Иоганн Фридрих Якоб Рейхенбахтың ұлы (1818 жылы алғашқы грек-неміс сөздігін жазған автор) Рейхенбах 1810 жылы Лейпциг университетінде медицина және табиғаттануды оқыды. Сегіз жыл өткен соң, 1818 жылы ол профессор атанды және оқытушы болып жұмыс істеді. 1820 жылы Дрездендегі табиғат тарихы мұражайының директоры және Дрездендегі хирургиялық-медицина академиясының профессоры болып тағайындалды, онда ол көп жылдар бойы қызмет етті. Карл Фридрих Генрих Шубертпен бірлесіп 1822 жылы өзінің алғашқы эксикатталық жұмысын – «Lichenes exsiccati collecti atque descripti auctoribus L. Reichenbach et C. Schubert. Die Flechten in getrockneten Exemplaren, gesammelt und beschrieben von L. Reichenbach und C. Schubert» редакциялап, таратуды бастады. Кейін ол бірнеше эксиккаталар жариялады, мысалы «Flora Germanica exsiccata sive Herbarium normale plantarum selectarum criticarumve, in Germania propria vel in adjacente Borussia, Austria et Hungaria, Tyroli, Helvetia Belgiaque nascentim, concinnatum editumque a Societate Florae Germanicae curante».

Теңіздің шыны жануарлары

Дрездендегі табиғат тарихы мұражайының директоры профессор Райхенбах теңіздегі омыртқасыз жануарларды көрсетуде мазасыз, бірақ көріне бермейтін мәселеге тап болды. Құрлықтағы флора мен фауна мәселе емес еді, себебі гориллалар мен пілдер сияқты жануарларды орнатып, толтыру арқылы көрсету салыстырмалы түрде оңай болды, ал олардың тірідей келген бейнелері мұражай келушілерін қызықтырып, әсерлі ететін. Дегенмен, омыртқасыз жануарлар өзінің табиғаты бойынша қиындық туғызды. 19 ғасырда оларды көрсетудің жалғыз тәсілі – тірі мысалды алып, оны алкоголь құтысына салу еді. Бұл оны өлтірді, бірақ одан да маңыздысы, уақыт өте келе және қатты бөліктердің болмауы үлгіні түссіз, суда жүзетін желе сияқты етіп жасады, оны әдемі де, тиімді оқыту құралы деуге болмады. Профессор Райхенбах одан да көп нәрсені қалаған, атап айтқанда, теңіз омыртқасыздарының 3D түсті модельдерін, олар тірідей көрініп, уақыт сынағынан өте алатындай болсын деді. 1863 жылы ол "принц Камиль де Рохан ұйымдастырған көрмеде богемиялық шамшырашы Леопольд Блашка жасаған өте егжей-тегжейлі, реалистік шыны гүлдер көрмесін көрді"; және осы принц Райхенбахты Леопольд Блашкамен алғаш таныстырды. Ботаникалық модельдерге қызығып, Леопольд өзінің көрсету мәселесін шешудің кілті екеніне сенімді болды. 1863 жылы Райхенбах Леопольдқа он екі теңіз анемондарының модельдерін жасауды тапсырды. Олар профессор Райхенбахқа қажет болды және, ақыры, Леопольдтың көп жыл бұрын фосфоресцентті мұхит тіршілігін бақылағанда сезінген ғажайыпты сезінуіне мүмкіндік берді. Бірақ ең бастысы, бұл шыны теңіз модельдері, жақын арада мойындалғандай, "табиғатқа толық сәйкес" болды және осылайша ғылыми қауым үшін де, Блашкалар үшін де ерекше мүмкіндік болды. Мұны білген Райхенбах жаңадан сатып алған теңіз жануарларының шыны жинағына қуанды және Леопольдқа қазіргі және ұрпақтар бойы жалғасып келе жатқан отбасылық бизнесін тастап, мұражайларға, аквариумдарға, университеттерге және жеке коллекционерлерге теңіз омыртқасыздарын сатуды ұсынды. Бұл кеңес ақылды және экономикалық, ғылыми тұрғыдан да тағдырлы болып шықты, өйткені Леопольд Дрезден табиғат тарихы мұражайының директорының ұсынысын орындады. Бұл шешім Блашкалардың бүкіл әлемдегі қызығушылық танытқан адамдарға шыны теңіз жануарларын сату арқылы табысқа кенелуіне жол ашты. Айырықша жайт, Райхенбах мұны білмесе де, көп жылдардан кейін оның мәселесі және Блашкаларды табу жолы Гарвард профессоры Джордж Линкольн Гудейл тарапынан қайталанды. Гудейл Гарвардтың шыны теңіз жануарлары жинағынан шыны гүлдер жасау идеясын алды. Сонымен қатар, ол Генрих Густав Райхенбахтың әкесі болды, ол да ботаник және атақты орхидея маманы.

Өлім

Рейхенбах 1879 жылы қайтыс болды және Дрезденнің Йоханнштадт қаласындағы Троица зиратына жерленді. Бірақ, қабірді пайдалану құқығы тоқтатылғаннан кейін ол тазартылды. Зират әкімшілігі бұл жерді басқа біреуге бермегендіктен, Дрездендегі Сенкенберг табиғи тарих коллекциясының ұсынысымен 2011 жылдың 11 қыркүйегінде стела орнатылып, ашылды.