Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чжэнь Чжэндуо (19 желтоқсан, 1898 – 17 қазан, 1958) – қытай журналисі, жазушысы, археологы және ғалымы. Ол қытай әдебиетінің қалыптасуына зор үлес қосты және түрлі әдеби журналдарды шығаруға белсенді қатысты. 1921 жылы Мао Дун, Цзян Байли, Гэн Цзичжи (耿濟之) және басқалармен бірге «Әдебиет зерттеу қоғамын» құрды. 1923 жылы «Fiction Monthly» журналының бас редакторы болды. Сонымен қатар, ол «Мин Чао» (閩潮), «Син Шэхуй» (新社會), «Вэньсюэ Цункан» (文學旬刊) журналдарының редакцияларында жұмыс істеді. 1931 жылдың соңында Йенчин және Цинхуа университеттерінде профессор, Өнер факультетінің деканы және Цзинань университетінің Қытай тілі кафедрасының директоры болды. Ол бір уақытта «The World's Library» журналының бас редакторы қызметін де атқарды. Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін Мәдени мұралар бюросының (文物局) басшысы, Қытай Ғылым академиясының Археология институты мен Әдебиет зерттеу институтының директоры, Мәдениет министрлігінің орынбасары, Мемлекеттік кеңес ғылыми бағдарлама комитетінің және Қытай Ғылым академиясының философиялық-әлеуметтік ғылымдар комитетінің мүшесі, Қытай халық әдебиеті мен өнері зерттеу кеңесінің төрағасының орынбасары болып тағайындалды. 1958 жылы сапарда жүргенде Кеңес Одағындағы ұшақ апатында қаза тапты.
Zheng Zhenduo (December 19, 1898 – October 17, 1958) was a Chinese journalist, writer, archaeologist and scholar. He made a significant contribution towards the establishment of the Chinese literature and the editing of a variety of literary magazines. In 1921, he, Mao Dun, Jiang Baili, Geng Jizhi (耿濟之), and others organized the Literary Study Society (labels=no). In 1923, he became the chief editor of Fiction Monthly. In addition, he in succession participated in editing Min Chao (閩潮), Xin Shehui (新社會), Wenxue Xunkan (文學旬刊). In late 1931, he became a professor at both Yenching University and Tsinghua University, the president of Faculty of Arts and the director of Chinese department of Jinan University. He was also the chief editor of The World's Library (labels=no) at the same time. After the establishment of the People's Republic of China, he was assigned to be head of the Cultural Relic Bureau (文物局), Director of the Institute of Archaeology of the Chinese Academy of Sciences and literary research institute, the assistant minister of cultural department, committee member of State Council scientific program committee and Chinese Academy of Science philosophical social sciences, the vice chairman of Chinese folk literature and art research council, etc. He died in a plane crash in the Soviet Union during his journey in 1958.
Отбасы
Чжэн Чжэндуо 1898 жылдың 19 желтоқсанында Чжэцзян провинциясының Йонгцзя қаласында дүниеге келген. Оның шежіресі Фуцзянь провинциясының Чанле қаласынан басталады. Ол кедей отбасында өскен. Әкесі мен әкесінің әкесі ерте жасында қайтыс болғандықтан, ол екі кіші әпкесімен анасының күтімінде болды. Оған әкесінің әкесі "Чжэндуо" (振鐸) есімін қойған. "Чжэн" (振) – әрекетке шақыру, қозғауды білдіреді, ал "Дуо" (鐸) – үлкен қоңырау. Әкесінің әкесі оның үлкен қоңырау сияқты адамдарды шақырып, оятуын тілеген. Бұған қоса, әкесінің әкесі оған "Му Гуан" (木官; сөздік мағынасы – "Ағаш қызметкері") деген балалық есім берген.
Zheng Zhenduo was born on 19 December 1898 in Yongjia, Zhejiang Province. His ancestral home was in Changle, Fujian province. He was born in a poor family. Together with two younger sisters, he was raised by his mother because his father and grandfather died when he was still a teenager. He was named "Zhenduo" (振鐸) by his grandfather. "Zhen" (振) denotes arousing an action and "Duo" (鐸) is a kind of big bell. His grandfather wanted him to ring like a great bell to summon and to arouse people. In addition, his grandfather gave him the childhood name "Mu Guan" (木官; lit. 'Wooden official').
Мектептегі білімі
1917 жылы Чжэн Пекин теміржол басқару мектебінде оқып, 1921 жылдың наурыз айында бітірді. Сабақтан тыс ол көптеген кітаптар оқып, әлеуметтік ғылымдарға, қытай және батыс әдебиеттеріне зор қызығушылық танытты, соның нәтижесінде сыншыл ой-өрісі дамыды. 4 мамыр қозғалысы кезінде Пекиндегі студенттік қозғалыстар туралы ақпарат тарататын студенттік өкіл болды. 1919 жылы "Жаңа қоғам" (新社會; Синь Шэхуэй) және "Ұлттық құтқару сөздерінің апталығы" (救國講演周報; Цзюго Цзяньян Чжоубао) атты екі журналды шығаруға көмектесті. 1921 жылдың қаңтар айында Чжэн Чжэндуо және Мао Дунь, Е Шэньтао сияқты он екі адаммен бірге Жаңа әдебиет қозғалысының алғашқы әдеби қоғамын – Әдеби зерттеулер қауымдастығын (文學研究會; Вэньсю янцзюй хуй; сондай-ақ "Әдеби қауымдастық" деп белгілі) құрды. Олар реализмді қолдады және өнер үшін өнерге қарсы болды.
In 1917, Zheng began studying at the Beijing Railway Management School and graduated in March 1921. Beyond classroom, he read a lot of books and developed an enormous interest in social sciences, Chinese literature and Western literature and thus developed a critical mind. During the May Fourth Movement, he was a student representative, spreading the news of student movements in Beijing. In 1919, he helped publish two magazines called "New Society" (新社會; Xin Shehui) and "National Salvation Speeches Weekly" (救國講演周報; Jiuguo jiangyan zhoubao). In January 1921, Zheng Zhenduo and twelve others, including Mao Dun and Ye Shengtao founded the earliest literary society of the New Literature Movement, Literary Research Association (文學研究會; Wenxue yanjiu hui; also known as the "Literary Association"), which advocated realism and opposed art for art's sake.
Өмір бойы атқарған еңбектері
Цзэн өмір бойы журналист, қазіргі заман жазушысы, археолог және әдебиеттанушы болды. 1921 жылғы мамыр айында Чжэн Мао Дун, Е Шэнтао, Чэнь Дабей, Уян Юцян, Сюнь Фошь және басқа да жазушылармен бірге "Халық театры труппасы" (民眾戲劇社; Миньчжун Шиджу Шэ) атты драмалық қоғам құруға көмектесті. Олар сол жылдың 31 мамырында "Драма" (戲劇; Xiju) атты ай сайынғы журналды жариялады. 1922 жылы Чжэн балаларға арналған алғашқы журнал – "Балалар әлемі" (兒童世界) журналын құрды. 1923 жылдың қаңтар айында ол "Fiction Monthly" ай сайынғы көркем әңгімелер журналының бас редакторы болды. 1925 жылғы 30 мамыр оқиғасынан кейін "Гонгли Рибао" (公理日報) газетін құруға көмектесті. Содан бері ол "Қытай әдебиетінің тарихы" (中國文學史) және "1943 жылғы күнделік" (1943年日記) сияқты көптеген кітаптар жазды. 1931 жылдан бастап Цзэн университеттерде дәріс беріп, академияда зерттеуші және журналист болып жұмыс істеді. Ол Йенчин университетінің Қытай тілі кафедрасында, 1935 жылдан 1941 жылға дейін Цзинань университетінде өнер факультетінің деканы, ал 1953 жылдан бастап Пекин университетінде сабақ берді. 1949 жылдан кейін Қытайдағы Мәдениет және мәдени мұра департаменттерінің хатшысы болды.
Zheng had been a journalist, a modern writer, archeology and a literature scholar throughout his life. In May 1921, Zheng helped set up a drama society called "Demotic Opera Troupe" (民眾戲劇社; Minzhong Xiju She) with Mao Dun, Ye Shengtao, Chen Dabei, Ouyang Yuqian, Xiong Foxi and other writers. They published a monthly magazine named Drama (戲劇; Xiju) on 31 May in the same year. In 1922, Zheng established the first magazine for children, Children's World (兒童世界) In January 1923, he became the chief editor of a monthly magazine of novel, Fiction Monthly. After the May 30 Incident in 1925, he helped founding a newspaper called Gongli Ribao (公理日報). From then on, he wrote many books including Zhongguo Wenxue Shi (中國文學史; lit. 'History of Chinese Literature') and 1943 Diary (1943年日記). Zheng had been a scholar giving lectures in universities, a researcher of the academy and a journalist since 1931. He taught in the Department of Chinese in Yenching University, in Jinan University from 1935 to 1941 as the Dean of faculty of Arts and in Peking University since 1953. After 1949, he became the Secretary for the Culture Department and Cultural Heritage Department in China.
Францияға жер аударылу
1927 жылы сәуірде Чан Кайши өзі бақылаған аймақтағы мыңдаған күдікті коммунистерге күтпеген шабуыл жасады. Көптеген күнәсіз студенттер мен қозғалыс белсенділері қаза болды. Жазушылар, Чжэн сияқты, саяси қысымға ұшырады. Сондықтан ол 1927 жылдың мамыр айында отбасын тастап Францияға кетті. Паризде тұрған жылдары ол күнделігін әйеліне пошта арқылы жіберіп тұрды, ол "Еуропа саяхатының күнделігі" (歐行日記; Ouxing Riji) деген атпен кітап ретінде жарық көрді.
In April 1927, Chiang Kai shek launched a sudden attack on thousands of suspected Communists in the area he controlled. Many innocent students and movement activists were killed. Writers, including Zheng, were under political pressure. Therefore, he left his family for France in May 1927. During the years living in Paris, he kept mailing his diary to his wife, which was published as a book named Diary of Travels in Europe (歐行日記; Ouxing Riji).
Қытайға оралу
1929 жылы Қытайға оралғаннан кейін журналистік қызметін жалғастырып, "Жиуван Рибао" (救亡日報) газетін іске қосты. 1945 жылдың қазан айында азамат соғысына және Чан Кайшидің Америкаға ұмтылған саясатына қарсы тұру мақсатында "Демократия" (民主) атты апталық журналды құрды.
He continued his journalistic career after coming back to China in 1929 and founded Jiuwang Ribao (救亡日報). In October 1945, he founded a weekly magazine called Democracy (民主) to oppose the civil war and Chiang Kai shek's pro American policy.
Мәдениетті сақтау
Жапон әскерлерінің басып кіруіне байланысты 1937 жылдан бастап Шанхай қоршауға алынды және көптеген маңызды мәдени мүліктер жоғалды. Осы оқиғаны ескере отырып, Чжэн ескі қытай құжаттары мен антиквариаттарды із кесуге және қорғауға өзін толықтай арнады. Чэнь Шанхай "Сирек кітаптарды сақтау қоғамының" негіздеуші мүшесі және оның төрағасы болды. Чан Сысұн (陳思訓) есімімен кеңсе тауарлары дүкенінің қызметкері болып жасырынған күйде, ол көптеген ескі кітаптарды зардаптан немесе жоғалудан құтқарып, сыртқы әлемге жеткізді.
Due to the invasion of Japanese troops, Shanghai was besieged starting from 1937 and many significant cultural assets were lost. In the light of this, Zheng devoted himself to the rescue and protection of aged Chinese documents and antiques. Chen was a founding member of the Shanghai "Rare Book Preservation Society" and its leader. Disguising himself as a staff member in a stationery store, named Chan Sixun (陳思訓), he managed to save many aged books from damage or loss to the outside world.
Өлім
1958 жылдың 17 қазанында Чжэн ұлттық мәдени өкілдерін Арабия және Ауғанстанға сапарға жетекшілік етті. Сапар барысында, Чуваш Республикасындағы Канаш қаласының үстінде Туполев Ту-104 ұшағы апатқа ұшырап, осы оқиғада қаза тапты.
On 17 October 1958, Zheng led national cultural delegates to visit Arabia and Afghanistan. He died in the crash of a Tupolev Tu 104 in Kanash, Chuvashia, Soviet Union during the journey.
Аударма
Женг ағылшын, орыс, үнді тілдерін, грек және латын тілдерін жақсы меңгерген. Ол орыс және үнді әдебиетін аударуда зор еңбек еткен. Женг 20 жасынан бастап орыс әдебиетін аударумен айналысқан. Оның еңбектері Түргеневтің (1818-1883), Гогольдің (1809-1852), Чеховтың (1860-1904), Горькийдің (1868-1936) және Толстойдың (1828-1910) шығармалары, жазбалары мен алғы сөздерін қамтиды. Сондай-ақ, Женг көптеген үнді әдебиетін аударған. Ол негізінен өлеңдерді, сондай-ақ Рабиндранат Тагордың (1861-1941) сияқты Үндістанның ежелгі заманғы жырларын аударған. Женг 1920 жылдан бері Тагордың көптеген өлеңдерін қытай тіліне аударған. 1922 жылғы қазанда «Жолшықты құстар» (飛鳥集) аудармасын жариялады. 1925 жылғы тамызда «Үнді жырлары» (印度寓言) атты еңбегін жариялады. Оның аудармалық еңбектерінің саны барлығы 55-ке жетеді. Женг жас кезінде грек және рим әдебиетін оқумен айналысқан. 1929 жылы «Махаббат тарихы» (戀愛的故事) атты кітабын жариялады. Кейін грек және рим мифологиясының батырлары туралы (希臘羅馬神話傳說中的英雄傳說) аударма жасады. 1935 жылы «Грек мифологиясы» (希臘神話) атты кітабын шығарды, ол ежелгі грек мифологиясын талдайды. Халық Республикасы құрылғаннан кейін жарық көрген «Грек мифологиясының» екінші басылымында оның кіріспесіне Карл Маркстің «Саяси экономияның сыналымына үлес» атты белгілі еңбегі енгізілді.
Zheng was proficient in foreign languages including English, Russian, Indian languages, Greek and Latin. He did a great job in translating a lot of Russian and Indian literature. Zheng had started translation of Russian literature since early 20s. His works included the works, paper and preface of Turgenev (1818 1883), Gogol (1809 1852), Chekov (1860 1904), Gorky (1868 1936) and Tolstoy (1828 1910). Zheng also translated many Indian literature. He mainly translated the poems as well as the Indian ancient times fable such as Rabindranath Tagore (1861 1941). Zheng had translated a prominent number of Tagore's poems to Chinese since the 1920s. In October 1922, he published his translation of Stray Birds (飛鳥集). In August 1925, he published The Indian Fable (印度寓言). There were 55 translation works of his in total. Zheng started his study in Greek and Roman literature in his early age. In 1929, he published The Story of Love (戀愛的故事). Afterwards he translated Heroes of Greek and Roman Mythology (希臘羅馬神話傳說中的英雄傳說). Then in 1935, he published a book called Greek Mythology (希臘神話), an analysis of Ancient Greek mythology. In a second edition of Greek Mythology published after the creation of the People's Republic, his introduction included Karl Marx's well known A Contribution to the Critique of Political Economy.
Әдебиет одағы
Бұрынғы газеттер мен журналдарға үкімет тыйым салғандықтан, Чжэн тиісті әдебиет одағының құрылуы жағдайды оңайлатуға көмектеседі деп сенді. 1921 жылдың қаңтарында ол Мао Дун, Е Шентао және осы саладағы тағы 12 адаммен бірге Вэньсю Янцзяу Хуэй (Әдебиет зерттеу қоғамы 文學研究會) атты әдебиет зерттеу одағын құрды. Одақтың алғашқы жарияланымы – "Венсю Сункан" (文學旬刊) болды. Ол танымал "Шиши Синбао" (қазіргі оқиғалар газеті 時事新報) газетімен бірге жарық көрді. Ол жарияланымның мақсатын және одақтың әдеби көзқарастарын ашты. Ол әдебиеттің маңыздылығына және қоғамға әсер етуге қабілеттілігіне сенді. Бұл тек бір дәуір, бір орын немесе жеке ойлардың көрінісі ғана емес, ол адамзаттың моральдық қағидаларына әсер ете алатын шекара рөлінде әрекет ететін. Сонымен қатар, ол қытай әдебиетінің ескі үлгісіне, яғни демалыс пен дінді басты тақырыптар ретінде бейнелеуге қарсы болды. Ол жаңа реализм әдебиетінің бір тақырыбы – өмірді жазуды қолдады. Сондай-ақ, ол қытай әдебиетінің дамуына қатысты өз пікірін білдірді. Қытай және әлемдік әдебиет арасындағы байланыс өте нашар болғандықтан, қытайдың ұлы рухы әлемнің қалған бөлігімен бөлісе алмады. Ол мұны қытай халқының ең үлкен ұяттылығы деп есептеді. Сондықтан ол әдебиет саласына толыққанды берілді, қытай әдебиетінің әлемде жоғары деңгейге көтерілуіне ұмтылды. Төртінші мамыр қозғалысының ықпалымен, ол қытай әдебиетінің басты міндеті – Қытайдың күшін арттыру үшін жастардың революциялық миссиясын ояту деп ойлады.
As the previous newspapers and magazines were banned by the government, Zheng believed that a proper established literature union would make things run easier. In January 1921, he established Wenxue Yanjiu Hui (Literary Study Society 文學研究會), which literally means literature research union, with Mao Dun, Ye Shengtao and 12 other people in the related field. The Union's first publication was Wenxue Xunkan (文學旬刊). It was published along with the well known newspaper called Shishi Xinbao (Current events newspaper 時事新報). He revealed the goal of the publication and the literature views of the union. He believed that literature is important and capable to influence the society. It was not merely an era, a place or one's reflection, but it acted as a frontier, which could affect the morality of human beings. Also, he strongly opposed to the old style of Chinese literature, of setting leisure and religions as main themes. He supported the writing of life – one theme in new realism literature approach. He also expressed his view on the development of Chinese literature. As the connection between the Chinese literature and the world's literature was far too little, the Chinese lofty spirit could not be shared by the rest of the world. He treated that as the Chinese's biggest humiliation. Therefore, he was so devoted in the field of literature, eagered to strive for a higher position of the Chinese literature in the world. Under the influence of the May Fourth Movement, he thought that the major responstility of the Chinese Literature was to inspire youngsters' revolutionary mission in order to strengthen the power of China.
Реализм
Төртінші мамыр қозғалысы аясында ол Жаңа әдебиет дәуірі үшін реализм бағытын ұстанды. Ол әдебиетті "өмірдің айнасы" деп білді. Бұл оның шығармаларының көбінде қоғамның нағыз бейнесі көрсетілгенін білдіреді. Сонымен қатар, ол шығармашылықпен өмір сүрудің маңыздылығына ерекше назар аударды. Ұзақ жазба және зерттеу жолында ол әдебиеттің толыққанды реализмін көрсетті. Ол әдебиет "өмірге" үлес қосуы керек деп ойлады:
Within the May Fourth movement, he adhered the direction of realism for New literature era. He thought literature liked 'mirror of a life'. This means his writing mostly revealed the real faces of societies. Also, he put a lot of emphasis on the importance of creative living. During his long composing and researching career, he showed a fully comprehensive realism of literature. He thought that literature must contribute to "life":
Бізге әдебиеттің "қаны", әдебиеттің "жасы" керек. Олардың екеуі де қытай әдебиетінің бағытын құрайды; жазу тек "қан" мен "жас" ғана емес, сонымен қатар "әдебиеттен" де тұрады; автордың "қан" мен "жас" арқылы басынан өткен тәжірибесі мен сезімі жазуда сәттілікке жету үшін эстетикалық құндылыққа ие. Әдебиет автордың ең жоғары идеалдарынан тұруы керек, олар туындының жанын құрайды, осылайша оны оқырмандар мен бүкіл қоғам үшін мағыналы етеді.
We need the "blood" of literature, "tears" of literature. Both of them will become the trend of Chinese literature; the writing consists of not only "blood" and "tears", but also consists of "literature"; the "blood" and "tears" experience and feeling of author are aesthetic for success in writing. Literature should consist of the highest ideal of the author, which form the soul of the article, in order to make it meaningful to the readers and the whole of society.
Классикалық әдебиет
1920 жылдардың соңынан бастап Чжэн университеттерде қытай әдебиеті тарихынан сабақ берді. Ол осы кезеңде қытай классикалық туындыларын зерттеуге көп еңбек сіңірді. Мысалы, ол Bao Fun атты псевдониммен «Novel Monthly» (小說月報) журналында «Юаньцюй сұлуы» (元曲敍錄) деген мақала жариялады. Сонымен қатар, 1930 жылы «Қытай әдебиетінің тарихы» (中國文學史) кітабын редакциялап аяқтады.
Starting from the late 1920s, Zheng was teaching Chinese literature History in universities. At that time, he did much in making research in Chinese classical writing. For example, he used his pen name, Bao Fun, to write Yuenqu Xulu (元曲敍錄) in the Novel Monthly (小說月報). Also, he finished editing The History of the Chinese Literature (中國文學史) in 1930.
Романтизм
Чжэн әдебиеттегі эмоционалдық жайттарға ерекше мән берді, оның әдебиет пен ғылымды ерекшелеудегі маңыздылығын баса көрсетті. Ол әдебиеттің оқырмандардың бойына құштарлық сезімін сіңіруге арналған екенін жақтады. Мысалы, "От ұрлаушының тұтқындалуы" (取火者的逮捕) тарихи романы.
Zheng put heavy emphasis on emotional elements in literature, highlighting its importance in distinguishing between literature and science. He advocated that literature functions to instill a passion in the readers' heart. One example was the historical novel, Arrest of the Fire Stealer (取火者的逮捕).