Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
13 және 14 ғасырлардағы ағылшын-нормандық ақсүйек
13th and 14th century Anglo Norman nobleman
Хамфри (VII) де Боун, Херефордтың 4-ші графы (1276 – 12 наурыз 1322) Уэльс шебіндегі күшті ағылшын-нормандық әулеттің мүшесі және Эдуард II-нің зәбірлеушілігіне қарсылық көрсеткен ордагерлердің бірі болды.
Humphrey (VII) de Bohun, 4th Earl of Hereford (1276 – 12 March 1322) was a member of a powerful Anglo Norman family of the Welsh Marches and was one of the Ordainers who opposed Edward II's excesses.
Отбасылық негіздер
Хамфри де Боунның туған жылы белгісіз, бірақ бірнеше замандас көздер оны 1276 жыл деп көрсетеді. Оның әкесі Хамфри де Боун, 3-ші Херефорд графы, ал анасы Мод де Фьенн, Энгерран II де Фьенннің қызы, Фьенн феодалының қызы болған. Ол Эссекс графтығындағы Плеши қамалында дүниеге келген. Хамфри (VII) де Боун 1298 жылы әкесінен Херефорд және Эссекс графтарының титулын, сондай-ақ Англияның констеблі (кейіннен Лорд-констебль деп аталды) қызметін мұраға алды. Хамфри Боун әулетінде дәстүрлі түрде беріліп келе жатқан Лебедь белгісін тасушы атағын иеленді. Бұл белгі олардың қанатты гербінде (көк түсті фонға, алтын жиектелген қызыл жолақ, арасында 6 алтын арыстанша) немесе олардың төбесінде (жасыл түсті фонға, күмісбен қапталған, тәж киген арыстан) көрсетілмеген, бірақ Хамфридің жеке мөрінде (суретте) кездеседі.
Humphrey de Bohun's birth year is uncertain although several contemporary sources indicate that it was 1276. His father was Humphrey de Bohun, 3rd Earl of Hereford and his mother was Maud de Fiennes, daughter of Enguerrand II de Fiennes, chevalier, seigneur of Fiennes. He was born at Pleshey Castle, Essex. Humphrey (VII) de Bohun succeeded his father in 1298 as Earl of Hereford and Earl of Essex, and Constable of England (later called Lord High Constable). Humphrey held the title of Bearer of the Swan Badge, a heraldic device passed down in the Bohun family. This device did not appear on their coat of arms, (az, a bend ar cotised or, between 6 lioncels or) nor their crest (gu, doubled erm, a lion gardant crowned), but it does appear on Humphrey's personal seal (illustration).
Шотландия
Хамфри 1300 жылы Шотландиядағы Кэрлаверк қамалына шабуыл жасаған және кейін Шотландиядағы көптеген науқандарға қатысқан Эдуард I-нің бірнеше графтары мен барондарының бірі болды. Ол сондай-ақ турнирлерді ұнатты және "әдемі" әрі сәулетті" адам ретінде танылды. Шотландиядағы науқандардың бірінде Хамфри, әрине, жалыққандықтан Англияға Пирс Гевестон және басқа жас барондар мен рыцарлармен бірге турнирге қатысу үшін аттанды. Олар оралғанда Эдуард I-нің ашуына ұшырады, бірақ кешірілді. Бұл мүмкін, Гевестонның досы, болашақ Эдуард II, оларға рұқсат берген болуы мүмкін. Кейін Хамфри Гевестон мен Эдуард II-нің ең жақтас қарсыластарының біріне айналды. Шотландиядағы алғашқы науқандар кезінде ол жас Роберт Брюспен де байланыс құрған болуы мүмкін, себебі Брюс, көптеген шотландтар мен шекаралық азаматтар сияқты, соңында ағылшындарға адал болды. Роберт Брюс Боун отбасымен тығыз байланыста болды. 1302 жылы Эдуард I-ге адалдыққа ант бергеннен бастап, төрт жылдан кейін одан бас тартқанға дейін Брюс көбінесе Аннандейлде болды, ол Лохмабен қамалын тастан қайта жаңартты, оның табиғи орқашасын пайдаланды. 1306 жылдың ақпанында көтеріліс жасап, Шотландия тажын иеленген Брюс Англияға қарсы соғыс жүргізді, бірақ бастапқыда бұл соғыс оған қиын болды және ол жасырынуға мәжбүр болды. 1307 жылға қарай соғыс оның пайдасына бұрыла бастады. Оның Англия мен Шотландиядағы мүліктері тәркіленді және үш бауыры өлімге кесілді. Хамфри де Боун Роберт Брюстің көптеген мүлкін алды. Хамфри Роберт Брюстің ұзақ жылдар бойы досы немесе жауы болғаны белгісіз, бірақ олар шамамен бір жаста болды және екі отбасының Эссекс және Миддлсекстегі жерлері бір-біріне өте жақын орналасқан. Брюстің жеңілістерінен кейін Хамфри Лохмабенді басып алды, ал Эдуард I оған Аннандейл мен қамал берді. 1312 жылы шотландтар Лохмабенді қайта басып алды және ол 1333 жылға дейін шотландтардың қолында болды, содан кейін ағылшындар оны қайтадан басып алды. Ол Хамфридің ұлы Уильям, Нортгемптон графының қолында болды, ол 1360 жылы қайтыс болғанға дейін оны ұстап, қорғады. Шотландтар 1385 жылы Лохмабенді қайта басып алды. Кейбір Боун отбасының мүшелері Шотландияда қалды, олар "Боундс" деп аталды.
Humphrey was one of several earls and barons under Edward I who laid siege to Caerlaverock Castle in Scotland in 1300 and later took part in many campaigns in Scotland. He also loved tourneying and gained a reputation as an "elegant" fop. In one of the campaigns in Scotland Humphrey evidently grew bored and departed for England to take part in a tournament along with Piers Gaveston and other young barons and knights. On return, all of them fell under Edward I's wrath for desertion, but were forgiven. It is probable that Gaveston's friend, the future Edward II, had given them permission to depart. Later Humphrey became one of Gaveston's and Edward II's bitterest opponents. He would also have been associating with young Robert Bruce during the early campaigns in Scotland, since Bruce, like many other Scots and Border men, he eventually submitted to English allegiance. Robert Bruce is closely connected to the Bohuns. Between the time that he swore his last fealty to Edward I in 1302 and his defection four years later, Bruce stayed for the most part in Annandale, rebuilding his castle of Lochmaben in stone, making use of its natural moat. Rebelling and taking the crown of Scotland in February 1306, Bruce was fighting a war against England which went poorly for him at first, and he was forced into hiding. By 1307, the war had begun to turn in his favour. His properties in England and Scotland were confiscated and three of his brothers were executed. Humphrey de Bohun received many of Robert Bruce's forfeited properties. It is unknown whether Humphrey was a long time friend or enemy of Robert Bruce, but they were nearly the same age and the lands of the two families in Essex and Middlesex lay very close to each other. After Bruce's defeats, Humphrey took Lochmaben, and Edward I awarded him Annandale and the castle. Lochmaben was retaken by the Scots in 1312 and remained in Scottish hands until 1333 when it was once more seized by the English. It remained in the hands of Humphrey's son William, Earl of Northampton, who held and defended it until his death in 1360. The Scots retook Lochmaben again in 1385. Some Bohuns remained in Scotland, where they became known as the Bounds.
Баннокберн шайқасы
Баннокберн шайқасында (1314 жылғы 23-24 маусымда) Хамфри де Боунға армияны басқару құқығы берілуі керек еді, өйткені Англияның констеблі ретінде бұл оның міндеті болды. Алайда, 1312 жылы Пирс Гавестонды өлімге жібергеннен кейін, Хамфри Эдуард II-нің құрметінен шығып, 1314 жылғы науқанға констебльдікті жас және тәжірибесіз Глостер графы Гилберт де Клэрге тапсырды. Дегенмен, Боун бірінші күні атты әскер шабуылына бірінші болып бастап шығуға талап етті. Банноктың өзені мен шотландтық лагерь арасындағы қақтығыста және атты әскердің шабуылында ол жараланбады, бірақ оның асыққан, жас туысы Генри де Боун, шамамен 22 жаста болса керек, Роберт Брюске жалғыз шабуыл жасап, Брюстің айқыш-балтасымен қаза тапты. Екінші күні Глостер шайқастың басында қаза болды. Херефорд күні бойы уэльстік және ағылшын рыцарьлары мен садақшылардан құралған үлкен жасақты басқарды. Шотландтық шилтрондарды бұзуға мүмкіндік берген садақшылар шотландтық атты әскерінің шабуылына ұшырап, жеңіліске ұшырады. Шабуыл сәтсіз аяқталғаннан кейін Боун Ангус графы және басқа бірнеше барон, рыцарь және жауынгерлермен бірге Ботуэлл қамалына қауіпсіз паналау іздеді. Алайда, қамалға кірген барлық қашқандарды оның бұрынғы ағылшын билеушісі Уолтер Фиц Гилберт тұтқынға алды. Ол, көптеген төмендік рыцарьлары сияқты, шотланд королінің жеңісі туралы хабар келгеннен кейін Брюске адал болды. Хамфри де Боунды оның қарындасының күйеуі Эдуард II, Эдуардтың әйелі Изабелланың тілегімен құтқартты. Бұл ағылшын тарихындағы ең қызықты келісімдердің бірі болды. Граф Брюстің патшайымы Элизабет де Бург пен қызы Марджори Брюске, екі епископ және Англиядағы басқа да маңызды шотланд тұтқындарына айырбасталды. 1306 жылы Роберт Брюсті таж кигізген және Бервик қаласының сыртындағы түрмеде көп жылдар бойы қамауда ұстаған Букан графесі Изабелла Макдафф кірмеді; ол тұтқында қайтыс болған болуы мүмкін.
At the Battle of Bannockburn (23–24 June 1314), Humphrey de Bohun should have been given command of the army because that was his responsibility as Constable of England. However, since the execution of Piers Gaveston in 1312, Humphrey had been out of favour with Edward II, who gave the Constableship for the 1314 campaign to the youthful and inexperienced Earl of Gloucester, Gilbert de Clare. Nevertheless, on the first day, Bohun insisted on being one of the first to lead the cavalry charge. In the melee and cavalry rout between the Bannock Burn and the Scots' camp, he was not injured although his rash young cousin Henry de Bohun, who could have been no older than about 22, charged alone at Robert Bruce and was killed by Bruce's axe. On the second day, Gloucester was killed at the start of the battle. Hereford fought throughout the day, leading a large company of Welsh and English knights and archers. The archers who might have had success at breaking up the Scots schiltrons were attacked and overrun by the Scots cavalry. When the battle was lost, Bohun retreated with the Earl of Angus and several other barons, knights and men to Bothwell Castle, seeking a safe haven. However, all the refugees who entered the castle were taken prisoner by its formerly pro English governor, Walter fitz Gilbert, who, like many Lowland knights, declared for Bruce as soon as word came of the Scottish King's victory. Humphrey de Bohun was ransomed by Edward II, his brother in law, on the pleading of Edward's wife Isabella. This was one of the most interesting ransoms in English history. The Earl was traded for Bruce's queen, Elizabeth de Burgh and daughter, Marjorie Bruce, two bishops among other important Scots captives in England. Isabella MacDuff, Countess of Buchan, who had crowned Robert Bruce in 1306 and for years had been locked in a cage outside Berwick, was not included; presumably, she had died in captivity.
Орданер
Өзінің әкесі, атасы және арғы ата-бабалары сияқты, бұл Хамфри де Боун патшаның Магна-Карта мен монархиялық зорлық-зомбылыққа қарсы барондар орнатқан басқа да сақшылдық шараларын сақтауын қатаң талап етті. Ол 1311 жылғы Ережелерді қабылдаған реформалық қозғалыстың жетекшісі болды және олардың орындалуын қамтамасыз ету үшін күресті. Патшалық биліктің қайта жаңғыруы және Деспенсерлердің (үлкен Хью және кіші Хью) күшейіп келуі Боунды және басқа барондарды 1322 жылы тағы да патшаға қарсы көтерілуге мәжбүр етті. Боунның Деспенсерлерге қарсы болуының ерекше себебі болды, себебі ол Уэльс шебіндегі бір бөлігі иеліктерін олардың ашкөздігінен жоғалтты және олар оның ар-намысын түгелдей жоққа шығарды деп ойлады. 1316 жылы Боунға Гламоргандағы Льюэллин Бреннің көтерілісін басуға басшылық ету тапсырылды, ол оны сәтті орындады. Льюэллин оған бағынғанда граф оның ісін қорғауға уәде берді және оны кешіруге тырысты. Бірақ кіші Хью Деспенсер Льюэллинді тиісті сот процесінсіз-ақ өлім жазасына кесті. Херефорд және басқа шеп лордтары Льюэллин Бреннің өлімін Деспенсердің зорлық-зомбылығының символы ретінде пайдаланды.
Like his father, grandfather, and great great grandfather, this Humphrey de Bohun was careful to insist that the king obey Magna Carta and other baronially established safeguards against monarchic tyranny. He was a leader of the reform movements that promulgated the Ordinances of 1311 and fought to insure their execution. The subsequent revival of royal authority and the growing ascendancy of the Despensers (Hugh the elder and younger) led Bohun and other barons to rebel against the king again in 1322. Bohun had a special reason for opposing the Despensers, for he had lost some of his estates in the Welsh Marches to their rapacity and he felt they had besmirched his honour. In 1316 Bohun had been ordered to lead the suppression of the revolt of Llywelyn Bren in Glamorgan which he did successfully. When Llewelyn surrendered to him the Earl promised to intercede for him and fought to have him pardoned. Instead Hugh the younger Despenser had Llewelyn executed without a proper trial. Hereford and the other marcher lords used Llywelyn Bren's death as a symbol of Despenser tyranny.