Кіріспе

Шығыс Ресейдегі Байкал аймағындағы казактар

Байкал казактары – Байкал арғы жағындағы казактар (Забайка́льское каза́чье во́йско); 1851 жылы Байкал көлінен тыс аймақтарда (содан аталған Байкал арғы жағында) құрылған казак әскері.

Ұйым

Байкал арғы казак әскері – 19-шы ғасырда Ресей империясының Қиыр Шығысқа және Оңтүстік-Шығысқа қарай кеңейген кезінде құрылған әскерлердің бірі. Ол Дон казактары және басқа ұзақ мерзімді қалыптасқан әскерлерден кішірек болды. Байкал арғы казак әскерінің құрамына ішінара Сібір казактары, буряттар, эвенк (тунгус) әскери бөлімдері, сондай-ақ кейбір аймақтардың шаруалары кірді. Әскери құрамында үш атты полк және үш жаяу бригада болды. Оның басты мақсаты – Қытай-Ресей шекарасын күзету және аймақтағы күнделікті әскери міндеттерді орындау еді. Байкал арғы казак әскерінің ресми басшысы «Наказный атаман» («тағайындалған» деген мағынада) атағын алды. 1872 жылдан бастап ол Читада штаб-пәтері орналасқан Забайкалье облысының әскери губернаторы қызметін де атқарды. 20-шы ғасырдың басында Байкал арғы казак әскері әдетте ауылдық полиция жұмысына бір полсотня (елу адам), төрт атты полк және бейбіт уақытта екі батарея бөліп берді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскер құрамы бір полсотня, тоғыз атты полк, төрт батарея және үш резервтік сотнядан (әрқайсысы жүз адамнан тұратын) тұрды. 1916 жылы Байкал арғы казак әскерінің казак халқының саны 265 000 адамды құрады, оның ішінде 14 500 адам әскери қызметте болды.

Тарих

Байкал аръяғы казак әскері 1899–1901 жылдардағы Боксер көтерілісін басуға, 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысына және Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқандығы мәлім. Көптеген казак дивизиялары 1917 жылы таратылды, бірақ 1918 жылы қайта құрылды. Ресей азамат соғысы кезінде дәулетті казактар генерал Григорий Семенов пен барон Роман Унгерннің кеңес үкіметіне қарсы армияларына қосылды. Ал кедей казактар партизан қозғалысына белсенді түрде қатысты. 1920 жылы Ресей азамат соғысы аяқталған соң, Байкал аръяғы казак әскері таратылды. Дегенмен, Байкал казактарының қалдықтары Маньчжурияға қашып, олардың бір бөлігі Кеңес Одағына қарсы күресу үшін Маньчжуко императорлық армиясына қосылды.

Айырмалар

Байкал аръяғы казак әскерінің ерекше түсі сары болды; ол шапкелердегі маңдайшаларға, эполеттерге және қою жасыл түсті, кең шалбарларындағы жолақтарға жатты, бұл киім дала казактарына тән бос қиылысқа ие болды. Әрбір полк эполеттердегі нөмірлерімен ерекшеленді. Мейрамды күндері сары матадан жасалған қой жүнінен тігілген папаха киілетін. 1908 жылдан бастап ресейлік жаяу әскерінің жаңа хаки түсті қызметтік киімі қабылданды, бірақ толық мерекелік формадағы сары иық белдеулері, сондай-ақ көк-сұр шалбардағы сары жиектері сақталды.