Кіріспе

Медициналық мамандықтар тобы. Сот медицинасы – адамдарға зиян келтірген немесе улану, шабуыл, өзіне-өзі қол жұмсау және басқа да зорлық-зомбылық сияқты сыртқы немесе табиғи емес себептерден қайтыс болғандарды тексеру және диагноз қоюмен айналысатын медициналық мамандықтардың кең ауқымды тобын сипаттау үшін қолданылатын термин. Сот медицинасының нәтижелері заңнамаға (яғни сот ісіне) қолданылады. Сот медицинасы – көп салалы ғылым, оған сот патологиясы, сот психиатриясы, сот стоматологиясы, сот радиологиясы және сот токсикологиясы кіреді. Сот медицинасының екі негізгі түрі бар: клиникалық сот медицинасы; патологиялық сот медицинасы, олардың айырмашылығы пациенттердің жағдайында. Клиникалық сот медицинасы тірі науқастарға келтірілген жарақаттарды зерттеумен, ал патологиялық сот медицинасы қайтыс болған адамдарға келтірілген жарақаттарды зерттеп, өлім себебін анықтаумен айналысады.

Тарих

Томас Стюарт енгізген клиникалық сот медицинасы термині 19 ғасырдан бастап сот ісінде медициналық дәлелдерді пайдалану арасындағы байланысты көрсетеді. Дегенмен, осы сот медицинасының түрі бұл термин ойлап табылғанға дейін де қолданылып келген. Алайда, заң және медицина жүйелері жетілгенге дейін клиникалық сот медицинасын дербес сала деп қарастыру мүмкін емес еді. Бірақ, б.з.д. 220 жылға дейін, Цинь әулеті тұсында медицина мен құқық жүйелерін байланыстыратын жазбаша дәлелдер болған. Патологиялық сот медицинасы 1819 жылға дейін жеке мамандық ретінде қарастырылмады, сол жылы Жоан Лобштейн Страсбург университетінде патология профессоры болып тағайындалды. Алайда, сот патологиясы тарих бойында қайтыс болған адамның денесін қарап, өлімнің себептері мен механизмдерін анықтау үшін қолданылып келген. Жануарларға аутопсия б.з.д. 400 жылдан бері жасалып келген. 13 ғасырға дейін қайтыс болған адамның денесі қасиетті саналды және оған хирургиялық араласуға рұқсат етілмеді. Алайда, шамамен 1231 жылы адам денесін жарып қарауға және зерттеуге рұқсат беретін алғашқы заң қабылданды. Бұл адамға аутопсия жасау тұжырымдамасын жеңілдетіп, олардың көбеюіне әкелді. Осы даму патология саласында көптеген жетістіктерге жол ашты, адам денесінің құрылымы мен қызметі толыққанды зерттелді, сондай-ақ аурулардың себептері оқылып үйренілді. Бұл көне емдеу тәсілдерінен бас тартуға және жаңа ғылыми медициналық тәжірибелерді енгізуге мүмкіндік берді, нәтижесінде денсаулық жағдайы жақсарды.