Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көк жасылдан жасыл түске дейінгі темір-калий филосиликат минералы.
Iron potassium phyllosilicate mineral of blue green to green color
Глауконит – өте сынық және ауа райына төзімділігі төмен, ерекше жасыл түсті темір-калий филосиликат (мика тобы) минералы. Моноклинді геометрияда кристалданады. Оның атауы грек тіліндегі "glaucos" (γλαυκός) сөзінен шыққан, яғни "көкшіл жасыл", бұл минералдың әдеттегі көкшіл жасыл түсіне, жылтырлығына (мика жарқырауы) және көкшіл жасыл реңіне сілтеме жасайды. Түсі зәйтүн жасыл, қара жасылдан көкшіл жасылға дейін, ал тотығу салдарынан ашық беттері сарғыш болады. Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 2-ге тең, бұл гипстің қаттылығымен шамалас. Меншікті салмағы 2,4–2,95 аралығында. Әдетте құм дәнінің мөлшеріндегі қою жасыл түсті конгрециялар түрінде кездеседі. Оны хлоритпен (сонымен қатар жасыл түсті) немесе саз минералымен шатастыруға болады. Глаукониттің химиялық формуласы: (K,Na)(Fe,Al,Mg)2(Si,Al)4O10(OH)2. Глауконит бөлшектері жасыл құм, глаукониттік сазтас және глаукониттік құмтастың негізгі құрауыштарының бірі болып табылады. Глауконит бұл сөздің ескі және кең мағынасында марл деп аталады. Сондықтан "greensand marl" деген сілтеме кейде глауконитке қатысты болады. Глаукониттік Марл формациясы осы минералдың атымен аталған, ал Батыс Канаданың Маннвилл тобында глаукониттік құмтас формациясы бар.
Glauconite is an iron potassium phyllosilicate (mica group) mineral of characteristic green color which is very friable and has very low weathering resistance. It crystallizes with a monoclinic geometry. Its name is derived from the Greek glaucos (γλαυκός) meaning 'bluish green', referring to the common blue green color of the mineral; its sheen (mica glimmer) and blue green color. Its color ranges from olive green, black green to bluish green, and yellowish on exposed surfaces due to oxidation. In the Mohs scale it has a hardness of 2, roughly the same as gypsum. The relative specific gravity range is 2.4–2.95. It is normally found as dark green rounded concretions with the dimensions of a sand grain. It can be confused with chlorite (also of green color) or with a clay mineral. Glauconite has the chemical formula |(K,Na)(Fe,Al,Mg)2(Si,Al)4O10(OH)2. Glauconite particles are one of the main components of greensand, glauconitic siltstone and glauconitic sandstone. Glauconite has been called a marl in an old and broad sense of that word. Thus references to "greensand marl" sometimes refer specifically to glauconite. The Glauconitic Marl formation is named after it, and there is a glauconitic sandstone formation in the Mannville Group of Western Canada.
Пайда болуы
Ең жалпы деңгейде глауконит аутигендік минерал болып табылады және тек теңіз жағдайында ғана пайда болады. Ол көбінесе оттегі аз жағдайлармен байланысты. Көбінесе глауконит континенттік шельфтегі теңіз шөгінді ортасын көрсететін, жинақталу жылдамдығы баяу және шекаралары біртіндеп өзгеретін диагностикалық минерал саналады. Мысалы, ол юра және төменгі бор кезеңдерінің жасыл құмдарында кездеседі, олар глаукониттің түсінен аталған, және оның мөлшері құрлыққа қарай біртіндеп азаяды. Ол сондай-ақ құмды немесе сазды түзілімдерде, таза емес әктастар мен сазбалшықтарда табады. Ол жер бетіндегі шөгінділердің диагенезі, биохимиялық тотығу-тотықсыздану және темірлі микалар, мысалы биотит сияқты минералдардың өзгеруі нәтижесінде пайда болады, сондай-ақ теңіз жануарларының қабықшаларында бактериялармен ыдырайтын органикалық заттардың ыдырау процесіне де байланысты. Мұндай жағдайларда органикалық заттар, әдетте оттегі бар шөгінділерде глаукониттің пайда болуына қажетті тотықсыздану ортасын жасайды. Глауконит кендері көбінесе жағалауға жақын құмдарда, ашық мұхиттарда және Жерорта теңізі сияқты жақын теңіздерде кездеседі. Глауконит тұщы су көлдерінде кездеспейді, бірақ Батыс Қара теңіздің шельфтік шөгінділерінде табылды. Бұл құмды кен орындарының кең таралуын алғаш рет 1872-1876 жылдардағы экспедиция кезінде бесінші HMS Challenger кемесіндегі табиғат зерттеушілері анықтады.
At the broadest level, glauconite is an authigenic mineral and forms exclusively in marine settings. It is commonly associated with low oxygen conditions. Normally, glauconite is considered a diagnostic mineral indicative of continental shelf marine depositional environments with slow rates of accumulation and gradational boundaries. For instance, it appears in Jurassic/lower Cretaceous deposits of greensand, so called after the coloration caused by glauconite, its presence gradually lessening further landward. It can also be found in sand or clay formations, or in impure limestones and in chalk. It develops as a consequence of diagenetic alteration of sedimentary deposits at the surface, bio chemical reduction and subsequent mineralogical changes affecting iron bearing micas such as biotite, and is also influenced by the decaying process of organic matter degraded by bacteria in marine animal shells. In these cases, the organic matter creates the reducing environment needed to form glauconite within otherwise oxygenated sediment. Glauconite deposits are commonly found in nearshore sands, open oceans and shallow seas, such as the Mediterranean Sea. Glauconite remains absent in fresh water lakes, but is noted in shelf sediments of the western Black Sea. The wide distribution of these sandy deposits was first made known by naturalists on board the fifth HMS Challenger, in the expedition of 1872–1876.
Қолданылуы
Глауконит Еуропада ұзақ жылдардан бері «жасыл топырақ» деген атпен көркемдік майлы бояулар үшін жасыл пигмент ретінде қолданылып келген. Мысалы, орыс «иконаларында» қолданылған, ал тағы бір кең таралған қолданылуы – орта ғасырлық суреттегі адам денесінің алдына бояу жағу. Бұл минералды пигмент ежелгі Римнің Галлиясындағы қабырға суреттерінде де кездеседі.
Glauconite has long been used in Europe as a green pigment for artistic oil paint under the name green earth. One example is its use in Russian "icon paintings", another widespread use was for underpainting of human flesh in medieval painting. It is also found as mineral pigment in wall paintings from the ancient Roman Gaul.
Тыңайтқыштар
Глауконит – көк құмның негізгі құрамына кіретін минерал, өсімдіктердегі калийдің (K+) маңызды көзі болып табылады және топырақтың pH деңгейін реттеуге де қолданылады. Ол органикалық және органикалық емес егіншілікте топырақты жақсарту үшін, қажетті пропорцияда араластырылған күйінде немесе коммерциялық тыңайтқыш ұнтақтарын жасау үшін шикізат ретінде қолданылады. Бразилияда "көк құм" – неопротерозой/эдиакар дәуіріне жататын Бамбуи тобының Сера-да-Сауде формациясына тиесілі глаукониттік сазтастан жасалған тыңайтқыш. Оның кен орындары Минас-Жерайс штатының Альто-Параниба аймағындағы Сера-да-Саудад қыратында орналасқан. Бұл – ламинатталған, көгілдір-жасыл түсті, сазды-балшықты шөгінді тау жынысы, құрамында 40-80% глауконит, 10-15% калий фелдспары, 10-60% кварц, 5% мусковит, сондай-ақ 2% біотит, <1% гоетит, <1% титан және марганец оксидтері, барий фосфаты және <1% сирек кездесетін жер элементтерінің фосфаттары бар. Калийге қаныққан деңгейлерде K2O 8-12% аралығында болады, қалыңдығы глауконитті қабаттарға дейін жетеді және олармен тығыз байланысты, қара-жасыл түсті. Глауконит – аутигенді және жоғары деңгейде жетілген минерал. Бұл минералдың жоғары концентрациясы төмен тұнбалану жылдамдығына ие шөгінді ортамен байланысты. Глаукониттік сазтас Бамбуи алабындағы су тасқыны нәтижесінде пайда болған. Шөгіндінің бастапқы материалы – континенттік шеттік аймақтағы қышқыл магмалық доғасының (алдыңғы алап) жоғарыдағы фелсикалық элементтері.
Glauconite, a major component of greensand, is a common source of potassium (K+) in plant fertilizers and is also used to adjust soil pH. It is used for soil conditioning in both organic and non organic farming, whether as an unprocessed material (mixed in adequate proportions) or as a feedstock in the synthesis of commercial fertilizer powders. In Brazil, greensand refers to a fertilizer produced from a glauconitic siltstone unit belonging to the Serra da Saudade Formation, Bambuí Group, of Neoproterozoic/Ediacaran age. The outcrops occur in the Serra da Saudade ridge, in the Alto Paranaíba region, Minas Gerais state. It is a silty clayed sedimentary rock, laminated, bluish green, composed of glauconite (40 80%), potassium feldspar (10 15%), quartz (10 60%), muscovite (5%) and minor quantities of biotite (2%), goethite (<1%), titanium and manganese oxides (<1%), barium phosphate and rare earth element phosphates (<1%). Enriched levels of potash have K2O grades between 8 and 12%, thickness up to and are associated to the glauconitic levels, dark green in color. Glauconite is authigenic and highly mature. The high concentration of this mineral is related to a depositional environment with a low sedimentation rate. The glauconitic siltstone has resulted from a high level flooding event in the Bambuí Basin. The sedimentary provenance is from supracrustal felsic elements in a continental margin environment with acid magmatic arc (foreland basin).