Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылы Михаил Калатозовтың түсірген фильмі
1964 film by Mikhail Kalatozov
«Мен Кубамын» (Я Куба, Ya – Kuba) – Михаил Калатозовтың «Мосфильм» киностудиясында түсірген 1964 жылғы фильмі. Бұл – Кеңес Одағы мен Куба арасындағы халықаралық бірлесіп түсірілген, саяси драма мен үгіт-насихатты үйлестіретін топтама фильм. Ол ресейлік не кубалық көрермендер тарапынан жақсы қабылданып, АҚШ-тағы киношілер үш он жылдықтан кейін қайта жаңғырғанша ұмытылған болатын. Фильмде контраст күшейтілген (ағаштар мен қант қамысы дерлік ақ түске боялған, ал аспан қатты қараңғы болғанымен, күннің нұры анық сезіледі). Көптеген түсірілімдер аса кең бұрышпен жасалған, камера нысанаға өте жақын келеді, бірақ сол нысаналар камераға тікелей қарамауын қамтамасыз етеді.
I Am Cuba (lang es; Я Куба, Ya – Kuba) is a 1964 film directed by Mikhail Kalatozov at Mosfilm. An international co production between the Soviet Union and Cuba, it is an anthology film mixing political drama and propaganda. It was not received well by either the Russian or Cuban publics and was almost completely forgotten until it was re discovered by filmmakers in the United States thirty years later. to exaggerate contrast (making trees and sugar cane almost white, and skies very dark but still obviously sunny). Most shots are in extreme wide angle and the camera passes very close to its subjects, whilst still largely avoiding having those subjects ever look directly at the camera.
Сюжет
Фильм Куба халқының азап-қайғысын және олардың түрлі реакцияларын бейнелейтін төрт жеке дастаннан тұрады – біріншісі бейжай таңғалумен, ал соңғысы партизандық наурынымен аяқталады. Дастан арасында әйел дауысы ("Кубаның дауысы") "Мен – Кубамын, казинолардың Кубасымын, бірақ сонымен қатар халықтың Кубасымын" сияқты сөздерді айтады. Бірінші дастан (Мария кейіпкерінің басында) Кубаның кедей халқын американдық құмар ойындарының казиноларының шағын кескілерімен салыстырады. Мария Гавананың шетіндегі сарайларда тұрады және жеміс сатушы жігіті Ренемен үйленуді армандайды. Ол Марияның "Бетти" есімімен бақытсыз қос өмір сүріп жатқанын білмейді – ол Гавананың бай американдықтарға қызмет ететін казиноларының біріндегі бар қызы. Бір түні клиенті оны өз бөлмесіне апарудың орнына, ол қайда тұратынын көруді сұрайды. Мария оны шағын үйіне алып келеді, онда ол оның алдында киімін шешеді. Таңертең ол оған бірнеше доллар береді және ең қымбат нәрсесін – айқыш белгісін алып кетеді. Ол кетіп бара жатқанда Рене кіріп келіп, ұялған күйеуін көреді. Америкалық салқынқанды түрде: "Қоштас, Бетти!" – дейді, есіктен шығып бара жатқанда. Ол аймақтан шығу жолын іздегенде, айналасындағы кедейліктен қатты әсер алады. Келесі дастан – Педро есімді шаруаның жақсы егін жинауы туралы. Бірақ жер иесі егін жинау кезінде Педроның тұрып жатқан жерін United Fruit компаниясына сатқанын және Педро мен оның отбасы дереу көшіп кетуі керектігін хабарлайды. Педро егінге не болады деп сұрайды. Жер иесі: "Оны менің жерімде өсірдің. Өсіргенің үшін терлегеніңді сақтайсың, бірақ одан артығы жоқ", – дейді де, атпен кетеді. Педро балаларына өтірік айтып, бәрі жақсы дейді. Оларға бар ақшасын беріп, қалада көңіл көтерулерін тілейді. Олар кеткеннен кейін ол барлық егінін және үйін өртеп жібереді. Содан кейін ол түтіннен уланып қайтыс болады. Үшінші дастан – Хавана университетінде Энрике есімді студенттің басшылығымен наразылық білдірген студенттерді басу туралы (ең ұзақ камераға түсірілген сахналардың бірі). Энрике топтың шамалы күш салуынан көңілі толады және ол бірдеңе жасауға тырысады. Ол полиция бастығын өлтіруді жоспарлайды. Бірақ оған жеткенде, полиция бастығының кішкентай балаларының айналасында екенін көріп, оны өлтіруге батыл болмайды. Ол кеткен кезде революционерлер парақшалар басып шығарады. Оларды полиция ұстап алады. Революционерлердің бірі төмендегі көпшілікке парақшалар лақтыра бастайды, бірақ полицияның бірі оны атып өлтіреді. Кейін Энрике университетте наразылық акциясын ұйымдастырады. Полиция жиналған көпшілікті тарату үшін су шашырату машиналарын пайдаланады. Демонстрация тәртіпсіздікке ұласқаннан кейін Энрике атылады. Соңында оның денесі көшелер арқылы тасылады – ол өзінің ісі үшін шейіт болады. Соңғы дастан – Мариано, қарапайым шаруа, революциялық солдаттың соғысқа қосылу туралы өтінішін қабылдамайды. Солдат Марианоның балаларына жақсы өмір тілеуін сұрайды, бірақ Мариано тек бейбіт өмір сүргісі келеді және солдаттың кетуін талап етеді. Бірақ бірден үкіметтік ұшақтар аймақты бомбалай бастайды. Марианоның үйі қирап, ұлы қаза табады. Содан кейін ол Сиерра-Маэстра тауларында көтерілісшілерге қосылады, соңынан революцияны жариялау үшін Гаванаға жеңіске жету жорығына қатысады.
The movie consists of four distinct short stories about the suffering of the Cuban people and their reactions, varying from passive amazement in the first, to a guerrilla march in the last. Between the stories, a female narrator (credited "The Voice of Cuba") says such things as, "I am Cuba, the Cuba of the casinos, but also of the people." The first story (centered on the character Maria) shows the destitute Cuban masses contrasted with the splendor in the American run gambling casinos. Maria lives in a shanty town on the edge of Havana and hopes to marry her fruit seller boyfriend, René. He is unaware that she leads an unhappy double life as "Betty", a bar prostitute at one of the Havana casinos catering to rich Americans. One night, her client asks her if he can see where she lives rather than take her to his own room. She takes him to her small hovel where she reluctantly undresses in front of him. The next morning he tosses her a few dollars and takes her most prized possession, her crucifix necklace. As he is about to leave René walks in and sees his ashamed fiancée. The American callously says, "Goodbye Betty!" as he makes his exit. He is disoriented by the squalor he encounters as he tries to find his way out of the area. The next story is about a farmer, Pedro, who just raised his best crop of sugar yet. However, his landlord rides up to the farm as he is harvesting his crops and tells him that he has sold the land that Pedro lives on to United Fruit, and Pedro and his family must leave immediately. Pedro asks what about the crops? The landowner says, "you raised them on my land. I'll let you keep the sweat you put into growing them, but that is all," and he rides off. Pedro lies to his children and tells them everything is fine. He gives them all the money he has and tells them to have a fun day in town. After they leave, he sets all of his crops and house on fire. He then dies from the smoke inhalation. The third story describes the suppression of rebellious students led by a character named Enrique at Havana University (featuring one of the longest camera shots). Enrique is frustrated with the small efforts of the group and wants to do something drastic. He goes off on his own planning on assassinating the chief of police. However, when he gets him in his sights, he sees that the police chief is surrounded by his young children, and Enrique cannot bring himself to pull the trigger. While he is away, his fellow revolutionaries are printing flyers. They are infiltrated by police officers who arrest them. One of the revolutionaries begins throwing flyers out to the crowd below only to be shot by one of the police officers. Later on, Enrique is leading a protest at the university. More police are there to break up the crowd with fire hoses. Enrique is shot after the demonstration becomes a riot. At the end, his body is carried through the streets; he has become a martyr to his cause. The final part shows Mariano, a typical farmer, who rejects the requests of a revolutionary soldier to join the ongoing war. The soldier appeals to Mariano's desire for a better life for his children, but Mariano only wants to live in peace and insists the soldier leave. Immediately thereafter though, the government's planes begin bombing the area indiscriminately. Mariano's home is destroyed and his son is killed. He then joins the rebels in the Sierra Maestra Mountains, ultimately leading to a triumphal march into Havana to proclaim the revolution.
Өндіріс
1959 жылғы Куба революциясы АҚШ қолдаған Фульгенсио Батистаның диктатурасын құлатудан кейін көп ұзамай, Кастроның социалистік үкіметі, АҚШ 1961 жылы дипломатиялық және сауда қатынастарын бұзғаннан кейін оқшауланған, көптеген салаларда КСРО-ға, соның ішінде кино серіктестіктеріне жүгінді. Халықаралық социализмді насихаттауға қызығушылық танытқан және жаңа одақтасымен жақсырақ танысуды қажет ететін Кеңес үкіметі Кубаның өнер және кино индустриясы институтымен (ICAIC) бірлесіп, Куба революциясы туралы фильмді қаржыландыруға келісті. Режиссерге жұмысты аяқтау үшін үлкен еркіндік берілді, және оған Кеңес және Куба үкіметтері көп көмек көрсетті. Фильмде көптеген жаңашылдық әдістер қолданылды, мысалы, су өткізбейтін камера линзасын арнайы су асты перископы тазалағышымен қаптады, соның арқасында камераны суға батырып, судан шығаруға болады, линза мен пленкаға тамшылар түспейді. Бір кезде 1000-нан астам кубалық сарбаз бір көрініс түсіру үшін шалқары алысқа көшірілді – бұл Куба зымырандық дағдарысы кезінде болды. Тағы бір көріністе камера, көпшілік көшеде көтеріліп тұрған денедегі тудың артынан жүреді. Содан кейін ол тоқтап, кем дегенде төрт қабатқа дейін баяу жоғары көтеріледі, сонда камера туы бар денеге ғимараттың үстінен түсіріледі. Тоқталмай, камера бүйірге бұрылып, терезе арқылы сигаро фабрикасына кіреді, содан кейін тік терезеге қарай жүреді, онда сигаро жұмысшылары шеруді қадағалайды. Ақырында камера терезеден өтіп, ғимараттар арасындағы көше ортасымен жүзіп бара жатқандай көрінеді. Бұл кадрлар оператордың камераны жилетіне бекітіп, алғашқы, қарапайым Steadicam сияқты, сонымен қатар артқы жағында ілмектер бар жилет кию арқылы жасалды. Техникалық қызметкерлер оператордың жилетін әртүрлі шкивтер мен кабельдерге іліп, шешіп, еден мен ғимараттың төбесі бойында жылжытатын.
Shortly after the 1959 Cuban Revolution overthrew the United States backed dictatorship of Fulgencio Batista, the socialist Castro government, isolated by the United States after the latter broke diplomatic and trade relations in 1961, turned to the USSR in many areas, including for film partnerships. The Soviet government, interested in promoting international socialism, and perhaps in need to further familiarize itself with its new ally, agreed to collaborate with the Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos (ICAIC), and finance a film about the Cuban revolution. The director was given considerable freedom to complete the work, and was given much help from both the Soviet and Cuban governments. The film made use of many innovative techniques, such as coating a watertight camera's lens with a special submarine periscope cleaner, so the camera could be submerged and lifted out of the water without any drops on the lens or film. At one point, more than 1,000 Cuban soldiers were moved to a remote location to shoot one scene—this despite the then ongoing Cuban Missile Crisis. In another scene, the camera follows a flag over a body, held high on a stretcher, along a crowded street. Then it stops and slowly moves upwards for at least four storeys until it is filming the flagged body from above a building. Without stopping, it then starts tracking sideways and enters through a window into a cigar factory, then goes straight towards a rear window where the cigar workers are watching the procession. The camera finally passes through the window and appears to float along over the middle of the street between the buildings. These shots were accomplished by the camera operator having the camera attached to his vest—like an early, crude version of a Steadicam—while also wearing a vest with hooks on the back. An assembly line of technicians would hook and unhook the operator's vest to various pulleys and cables that spanned floors and building roof tops.
Қабылдау
Керемет техникалық және формальды жетістіктеріне қарамастан, фильмге зор қолдау көрсетілді, сонымен қатар, Кеңес кинематографистерінің белгілі командасы – Михаил Калатозов пен Сергей Урусевский (1958 жылы Канн кинофестивалінде «Кендер ұшады» фильмімен «Алтын пальма бұтағын» жеңіп алған, тағы бір шебер көркем фильм, және осы фильм Суық соғыс кезеңінде түсірілген) қатысқан болатын. Дегенмен, көрермендер фильмге салқын қабылдады. Гаванада фильм кубалықтар туралы стереотиптік көзқарас ұсынғаны үшін сыналып, Мәскеуде болса, фильмнің наив, жеткілікті түрде революциялық емес, тіпті Кастроға дейінгі буржуазиялық топтардың өміріне тым ықылас көрсеткені айтылды. Оператор Александр Кальзатти команданың "өте ынталы болғанын, соның әсерімен біз де жұмысты жақсы атқардық" деді, нәтижесінде "Ресейге оралғаннан кейін көп ұзамай командамыздың жартысынан астамы қайтыс болды. Мен жас болғандықтан аман қалдым". Сонымен қатар, фильмнің алғашқы көрсетілімінде ол Батыс елдеріне жетпеді, себебі фильм коммунистік өндіріс болып табылды, Суық соғыс кезеңінде түсірілді және АҚШ-тың Кубаға қатысты эмбаргосының нәтижесінде таралуы шектелді.
Despite its dazzling technical and formal achievements receiving excellent support, and the participation of the renowned team of Soviet cinematographers Mikhail Kalatozov and Sergei Urusevsky (winners of the 1958 Cannes Film Festival Palme d'Or for The Cranes are Flying, another virtuosistic art film, and also in the midst of the Cold War), the movie was given a rather cold reaction by audiences. In Havana it was criticized for showing a stereotypical view of Cubans, and in Moscow it was considered naïve, not sufficiently revolutionary, even too sympathetic to the lives of the bourgeois, pre Castro classes. Cameraman Alexander Calzatti stated that the crew "was so enthusiastic [that] we were infected by it, and we worked very hard"; as a result "very soon after we came back to Russia, more than half of our crew died. I survived because I was very young." Also, upon its original release, the movie never reached Western countries largely because it was a communist production, in the midst of the Cold War era, and due to the United States embargo against Cuba.
Қалпына келтіру
КСРО 1990 жылдардың басында ыдырағанға дейін «Мен Кубамын» фильмі жайлы көптеген адам білмеді. 1992 жылы фильмнің бір нұсқасы Теллурид кинофестивалінде көрсетілді. 1993 жылы Сан-Франциско халықаралық кинофестивалінде де көрсетілді. Фестивальден кейін көп ұзамай, Сан-Францискода «Мен Кубамын» фильмін көрген үш кино өкілі Нью-Йорктегі шағын кино дистрибьюторы Milestone Films компаниясының достарына хабарласты. Milestone фильмінің сәл бұлыңғыр, субтитрсіз VHS таспасын қарады, содан кейін Ресейдегі Mosfilm компаниясынан тарату құқықтарын сатып алды. Milestone компаниясы 1995 жылдың наурыз айында Нью-Йорктегі Film Forum кинотеатрында фильмнің тұсаукесерін өткізді. Фильмнің шығуына 10 жыл толуына орай, Milestone 2005 жылдың қыркүйегінде ресейлік дубляжсыз «Мен Кубамын» фильмінің 35 мм-лік жаңа реставрацияланған нұсқасын ұсынды. Milestone сол кезде Скорсезеден видеоқұттықтаумен бірге Ultimate Edition DVD жинағын шығарды. 2018 жылдың 19 наурызында Milestone компаниясы фильмнің 4K реставрациясының трейлерін жариялады. Кейін сол жылы Milestone Films-тің Vimeo арқылы ағылатын қызметінде испан тіліндегі түпнұсқа дыбысымен, бірақ 1080p HD форматында қолжетімді болды. 2020 жылдың 9 наурызында Mosfilm компаниясы фильмнің толық нұсқасын 4K форматында, орыс тіліндегі енгізілген субтитрлермен YouTube арнасында жариялады. 2021 жылдың сәуірінен кейін фильм Vimeo-дағы Milestone Films ағылатын каталогынан алынып тасталды, себебі олар фильмнің АҚШ-тағы тарату лицензиясын Mosfilm компаниясына қайтарды. Milestone фильмді 4K форматында шығармады, бірақ наразы клиенттерге ақшасын қайтарды. 2021 жылдың 29 қазанында Mosfilm компаниясы фильмді өзінің ағылшын тіліндегі YouTube арнасында жариялады. Мұрағаттық тұрғыдан алғанда, бұл Mosfilm-нің бұрынғы 4K нұсқасынан нашар, себебі оның ағылшын тіліндегі енгізілген субтитрлері, су таңбалары, орыс тіліндегі дубляжы және 16:9 pillarboxing форматы бар. 2024 жылдың қаңтарында The Criterion Collection компаниясы 2024 жылдың сәуір айында «Мен Кубамын» фильмінің 4K реставрациясын Blu-ray және 4K Ultra HD Blu-ray форматында, фильмнің испан тіліндегі түпнұсқа дыбысымен бірге шығаратынын хабарлады.
Until the USSR collapsed in the early 1990s, I Am Cuba was virtually unknown. In 1992, a print of the film was screened at the Telluride Film Festival. The San Francisco International Film Festival screened the film in 1993. Shortly after the festival, three film professionals who had screened I Am Cuba at the San Francisco screening contacted friends at Milestone Films, a small New York film distributor specializing in the release of once lost and neglected older films. Milestone screened a slightly blurry, unsubtitled VHS tape of the film and then went about acquiring the distribution rights from Mosfilm in Russia. Milestone's release opened at New York's Film Forum in March 1995. For the tenth anniversary of the film release, Milestone debuted a new 35 mm restoration of I Am Cuba without the Russian overdubbing in September 2005. Milestone released an Ultimate Edition DVD boxset at the time as well, with a video appreciation from Scorsese. On 19 March 2018, Milestone posted a trailer for their new 4K restoration of the film. It became available later that year on Milestone films' Vimeo powered streaming service, with original Spanish audio but at 1080p HD. On 9 March 2020, Mosfilm publicly released the entire film in 4K with hardcoded Russian overdubbing on their YouTube channel. Sometime after April 2021, the film was removed from Milestone films' streaming catalog on Vimeo because they sold the film's US distribution license, assumably back to Mosfilm. Milestone never released the film in 4K but gave refunds to upset customers. On 29 October 2021, Mosfilm released the film on their English language YouTube channel. From an archival perspective, it is inferior to Mosfilm's previous 4K release due to its hardcoded English subtitles, watermarking, Russian overdubbing, and 16:9 pillarboxing. In January 2024, The Criterion Collection announced that they will be releasing a 4K restoration of I Am Cuba on Blu ray and 4K Ultra HD Blu ray, with the film's original Spanish audio, in April 2024.
Деректі фильм
2005 жылы «Мен Кубамын» фильмінің түсірілу тарихына арналған «Сой Куба: О мамут сибирский» немесе «Мен Кубамын: Сибир мамонты» атты деректі фильм шықты. Бұл фильмді бразилиялық режиссер Висенте Ферраз түсірген. Деректі фильм түсірілімнің тарихын, фильмдегі техникалық қиындықтарды және оның жасалуына қатысқан көптеген адамдармен сұхбаттарды көрсетеді.
In 2005, a documentary about the making of I Am Cuba was released called Soy Cuba: O Mamute Siberiano or I Am Cuba: the Siberian Mammoth, directed by the Brazilian Vicente Ferraz. The documentary looks at the history of the making of the film, explains some of the technical feats of the film, and features interviews with many of the people who worked on it.