Ирактан АҚШ әскерлерінің шығарылуы (2007-2011)

Ирактан АҚШ әскерлерінің 2007-2011 жылдардағы шығарылуы: соғыстың аяқталуы, саяси даулар, қоғамдық пікір. Тарихты біліңіз!

8 мин оқу

100%

Дереккөз: Withdrawal of United States troops from Iraq (2007–2011) — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

2007–2011 жылғы әскерді шығару 2007–2011 жылғы әскерді шығару

АҚШ әскерін Ирактан шығару 2007 жылдың желтоқсан айында басталды, бұл 2007 жылғы Ирак соғысының әскер күшеленуінің аяқталуымен болды және 2011 жылдың желтоқсанына қарай толығымен аяқталды, осылайша Ирак соғысына нүкте қойылды. АҚШ-тың Ирактағы әскери күштерінің саны 2007 жылдың қарашасында 170 300-ге жеткен. АҚШ әскери күштерінің Ирактан шығарылуы 2000-шы жылдардың көп бөлігінде АҚШ-та қызу талқылау тудырды. Соғыс 2003 жылы басталған шапқышылық кезеңінен кейін шамамен он жылға созылған оккупацияға дейін жалғасқанда, американдық қоғамдық пікір әскерді шығаруды қолдауға қарай өтті; 2007 жылдың мамырында американдықтардың 55% Ирак соғысының қателік екенін, ал тіркелген сайлаушылардың 51% әскерді шығаруды жақтады. 2007 жылдың сәуір айының соңында Конгресс Ирак үшін қосымша қаржы жұмсау туралы заң қабылдады, ол әскерді шығарудың мерзімін белгіледі, бірақ президент Джордж Буш бұл заңға вето қойды, өйткені ол шығару мерзімін белгілеу туралы алаңдаушылық білдірді. Буш әкімшілігі кейіннен Ирак үкіметімен келісімге келді және 2008 жылы Буш АҚШ-Ирак күштерінің мәртебесі туралы келісімге қол қойды. Онда «АҚШ-тың барлық күштері Ирактың барлық аумағынан 2011 жылдың 31 желтоқсанына дейін шығарылуы керек» деген мерзім белгіленген. Соңғы АҚШ әскерлері осы келісімге сәйкес 2011 жылдың 18 желтоқсанында Ирактан кетті. 2020 жылдың басында Ирак парламенті қалған барлық әскерді шығаруға дауыс берді, ал Ирак премьер-министрі АҚШ-қа әскерді шығару жөнінде жұмыс бастауды бұйырды.

Сауалнама жүргізу

2003 жылғы басып кіруден бірден бұрын және кейін АҚШ-та өткізілген көптеген сауалнамалар соғысты қолдайтын көпшілікті көрсетті. Бірақ 2004 жылдың желтоқсанынан бастап сауалнамалардың нәтижесінде көпшілік басып кіруді қателік деп есептегенін көрсетті. 2007 жылдың көктеміндегі сауалнамалар көбінесе күштерді шығарудың уақытын белгілеуді қолдағандығын көрсетті. Дегенмен, бұл мәселеде жауаптар сұрақтың нақты формулировкасына байланысты кең ауқымда өзгеруі мүмкін. Сауалнамалар көрсеткендей, көпшілік бірден күштерді шығаруға қарағанда, кезең-кезеңімен шығаруды жөн көреді.

2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауы

Бұл мәселеде Джон Керри мен Джордж Буш 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауында пікір таластырды. Керри 2004 жылдың тамызында өзінің алғашқы президенттік мерзімінде АҚШ-тың Ирактан барлық әскерін шығаруды мақсат ететінін мәлімдеді. Бірақ ол нақты мерзім немесе кесте көрсетпеді, керісінше, жақын арада әскерлерді күшейтуді ұсынды. Дебат аясында ол әскерлерді күшейтудің бастапқы қадамы сәтті аяқталса, әскерді шығару мақсат екенін қайталады. Дебатта Буш әскер санын арттыру немесе азайту бойынша ешқандай кесте ұсынбады, тек Ирактағы әскер командирлеріне қажетті күшті сұрау құқығы бар екенін айтты. Бұл, жалпы алғанда, оның бұрынғы мәлімдемелерімен үйлеседі. Әскер күші туралы сұрақтарға жауап бергенде, Буш және қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд бас штабтан сұралған әскерлерді қолданып жатқанын түсіндірді.

Конгресс ұсыныстары мен актілері

2005 жылдың 17 қарашасында Джон Мурта (Д-ПА) Ирактағы АҚШ күштерін "ең алғашқы мүмкін уақытта қайта орналастыруға" шақыратын резолюция ұсынды. Мақсаты – Кувейт сияқты көрші елдердегі АҚШ базаларында жедел әрекет ететін күш ретінде тұру. Жауап ретінде республикашылар "АҚШ күштерінің Ирактағы орналасуын дереу тоқтату" резолюциясын ұсынды, бірақ ол қайта орналастыру ережесін қамтымады және 403–3 дауыспен қабылданбады. 2006 жылдың 16 маусымында Палата 256–153 дауыспен Ирактан әскерлерді шығару мерзімін белгілеуге қарсы дауыс берді. Республикалық партияның сол кездегі Палата басшысы Джон Бонер мерзімге қарсы шығып, "жеңіске жету – біздің жалғыз мүмкіндігіміз" және "біз мойын бұрмауымыз керек" деді. Ал демократтардың сол кездегі Палатадағы азшылық көшбасшысы Нэнси Пелоси мерзімнің қажет екенін айтып, "бағытты сақтау – стратегия емес, ол тек ұран" және "шындыққа көз жұму уақыты келді" деді. 2007 жылдың 27 наурызында Конгресс H.R. 1591 заңын қабылдады, ол 2008 жылдың наурызына дейін Ирактағы АҚШ әскерлерін шығаруды талап етті. Бірақ президент Буш заңға вето қойды және Өкілдер палатасы ветоны жоққа шығара алмады. Конгресс содан кейін H.R. 2206 заңын қабылдады, ол Ирак соғысын 2007 жылдың 30 қыркүйегіне дейін қаржыландырды және президент Буш 2007 жылдың 25 мамырында заңға қол қойды. H.R. 2206 Ирак үкіметі орындауы тиіс он сегіз өлшемді қамтыды. 2007 жылдың 9 мамырында өкіл Джим Макговерн H.R. 2237 жобасын Палатаға ұсынды, ол "АҚШ Қарулы күштері мен қорғаныс мердігерлерін Ирактан қайта орналастыруды қамтамасыз етуге" бағытталған. Жоба 255–171 дауыспен қабылданбады, қарсы дауыс бергендердің 13-і 2004 жылы Джон Керри жеңген округтерден шыққан демократтар еді. 2007 жылдың 12 шілдесінде Палата H.R. 2956 жобасын 223–201 дауыспен қабылдады, ол АҚШ қарулы күштерін Ирактан қайта орналастыруды (немесе шығаруды) көздейді. Резолюцияда әскерлердің көпшілігі 2008 жылдың 1 сәуіріне дейін Ирактан шығарылуы тиіс делінген. 2007 жылдың 18 шілдесінде түнгі пікірсайысқаннан кейін Сенат 52–47 дауыспен әскерлерді шығару кестесін белгілейтін заң жобасын қабылдауға кедергі келтірді. Бұл жоба 120 күн ішінде әскерлерді шығаруды бастауды және барлық әскерлердің (белгілі бір санды қоспағанда, олар өте шектеулі міндеттерді орындау үшін елде қалуы мүмкін) 2008 жылдың 30 сәуіріне дейін елден кетуін талап етті.

On 17 November 2005 Representative John Murtha (D PA) introduced , a resolution calling for U. S. forces in Iraq to be "redeployed at the earliest practicable date" to stand as a quick reaction force in U. S. bases in neighboring countries such as Kuwait. In response, Republicans proposed a resolution that "the deployment of United States forces in Iraq be terminated immediately," without any provision for redeployment, which was voted down 403–3. On 16 June 2006 the House voted 256–153 in a non binding resolution against establishing a deadline for the withdrawal of troops from Iraq. Republican then House Majority Leader John Boehner, who argued against a deadline, stated "achieving victory is our only option", and "we must not shy away". On the other hand, Democratic then House Minority Leader Nancy Pelosi argued that a deadline is necessary, and stated stay the course' is not a strategy, it's a slogan", and "it's time to face the facts." On 27 March 2007 Congress passed H. R. 1591, which called for the withdrawal of U. S. troops in Iraq by March 2008. However, President Bush vetoed the bill and the House of Representatives failed to override the veto. Congress then passed H. R. 2206, which provided funding for the Iraq War through 30 September 2007 and was signed into law by President Bush on 25 May 2007. H. R. 2206 included eighteen benchmarks for the Iraqi government to meet. On 9 May 2007 Representative Jim McGovern introduced H. R. 2237 to the House, "To provide for the redeployment of United States Armed Forces and defense contractors from Iraq." The bill failed with a vote of 255 to 171, 13 of the Nays coming from Democrats representing districts won by John Kerry in 2004. On 12 July 2007 the House passed H. R. 2956 by a vote of 223–201, for redeployment (or withdrawal) of U. S. armed forces out of Iraq. The resolution requires most troops to withdraw from Iraq by 1 April 2008. On 18 July 2007, after an all night debate, the Senate blocked the passage of a bill that would have set a troop withdrawal timetable with a vote of 52–47. The withdrawal would have started within 120 days, and would have required that all troops (except an unspecified number could be left behind to conduct a very narrow set of missions) be out of the country by 30 April 2008.

Макговерн-Польк ұсынысы

Джордж Макговерн мен Уильям Р. Полк АҚШ-тың Ирактан шығу жоспарын «Out of Iraq: A Practical Plan for Withdrawal Now» кітабында толыққанды ұсынды. Осы жоспардың маңызды бөлігі 2006 жылғы қазан айында жарық көрген «Харперс» журналында жарияланды. Бұл жоспар толығымен қабылданбады. Олардың ұсынысының негізгі қағидалары:

Ең бірінші үйге қайтарылатын әскерлер – жеке қауіпсіздік фирмаларының қызметкерлері болуы керек. 15 000 сарбаздан тұратын халықаралық тұрақтандыру күші құрылуы тиіс. Бұл күшке Марокко, Тунис және Египеттен әскерлер тартылып, АҚШ қаржыландыруы керек. АҚШ әскерлері кеткен соң бұл күш екі жыл бойы елде қалуы тиіс. АҚШ әскерлері қазір қолданып жүрген көлік, байланыс және жеңіл қару-жарақтар жаңа көпұлтты күшке берілуі керек. Жаңа ирак армиясын құрудың орнына, АҚШ Инженерлік корпусының үлгісіндегі ұлттық қайта құру корпусы құрылуы тиіс. АҚШ әскери базаларындағы жұмыстар дереу тоқтатылуы керек. АҚШ-тың Жасыл аймақтан шығуы керек. Барлық соғыс тұтқындары босатылуы керек.

ANSWER, NION, UFPJ ұстанымдары

2003 жылы Иракқа басып кіруге қарсы демонстрациялар ұйымдастырған үш ірі коалиция – «Бейбітшілік пен әділдік үшін біріккендер» (UFPJ), «Соғысты тоқтату және расизмді жою үшін қазір әрекет ету» (ANSWER) және «Біздің атымыздан емес» (NION) – АҚШ-тың барлық әскерлерін дереу шығарып алуды, «қазір кетіңдер!» деп талап етті. Соғысқа қарсы қозғалыс Конгрестегі қолданыстағы ұсыныстарды қолдау керек пе, жоқ па деген мәселе бойынша пікірталас жүргізіп жатыр. UFPJ заңнамалық жұмыс тобы Муртаның қайта орналастыру ұсынысын «соғыс туралы пікірталас бастауға күшті құрал» болғандықтан мақұлдады, бірақ ұйымның өзі әлі бір жақты ұстаным қабылдаған жоқ. Ал ANSWER, керісінше, «Мурта соғысқа қарсы позиция қабылдаған жоқ. Ол АҚШ империализмін Таяу Шығыста күшейту үшін әскери күшін қайтадан орналастыруды көздейді» деген мәлімдеме жасады.

Біржолғы жоспар

Бернер жоспары, ресми түрде «Ирактағы соғысты аяқтаудың жауапты жоспары» деп аталады, 2008 жылдың 17 наурызында Дарси Бернер және басқа 2008 жылғы Демократиялық партиядан конгресске кандидаттар, сондай-ақ зейнеткерлікке шыққан ұлттық қауіпсіздік қызметкерлерімен бірлесіп ұсынған 36 беттік саяси құжат. Жоспар 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында кандидаттар қолдауға міндеттенген саяси шараларды баяндады.

Президент Буш тұсында шығарылғандар

2007 жылдың 13 қыркүйегінде президент Буш Ирактағы сол кездегі 168 000 американдық әскердің Рождествоға дейін 5700-ге дейін азайтылатынын, сондай-ақ қосымша әскерлердің де шығарылатынын, осылайша 2008 жылдың шілдесіне дейін АҚШ әскерлерінің жалпы саны 20-дан 15 жауынгерлік бригадаға дейін төмендейтінін жариялады. 2008 жылдың соңына дейін Ирактағы АҚШ әскерлерінің саны 146 000-ға дейін азайтылды.

2008 жылғы АҚШ-Ирак күштерінің мәртебесі туралы келісім

2008 жылы АҚШ және Ирак үкіметтері АҚШ-Ирак күштерінің мәртебесі туралы келісімге қол қойды. Онда америкалық күштердің 2009 жылдың 30 маусымына дейін Ирак қалаларынан шығуы керек болған нақты күн, сондай-ақ 2011 жылдың 31 желтоқсанына дейін Ирак аумағынан толықтай шығуы керек болған күн көрсетілген.

Президент Обаманың 2009 жылғы 27 ақпандағы сөзі

2009 жылдың 27 ақпанында Солтүстік Каролина штатындағы Лежун теңіз жаяу әскерлері базасында Президент Барак Обама Ирактан жауынгерлік әскерлерді шығарудың алғашқы мерзімін өзгерткенін жариялады. Өзгерту алғашқы мерзімді, яғни 2009 жылғы 30 маусымды тағы 10 айға, 2010 жылғы 31 тамызға дейін ұзартуды көздеді. Президент Обама Буш әкімшілігі мен Ирак үкіметі арасындағы келісіммен белгіленген 2011 жылғы 31 желтоқсандағы толық әскерді шығару күніне берілген уәдесін қайта растады. Президент Обама көшкін күштердің міндетін "Ирак қауіпсіздік күштерін діни ағымдарға қатыспаса, оқыту, жарақтандыру және кеңес беру; терроризмге қарсы бағытталған операцияларды жүргізу; сондай-ақ Ирактағы азаматтық және әскери күш-жігерімізді қорғау" деп белгіледі.

2010 жылғы тамыз айының ішінара қайтарып алуы

2010 жылдың 19 тамызында 4-ші Страйкер бригадасы, 2-ші жаяу әскер дивизиясы Ирактан соңғы американдық жауынгерлік бригадасы шықты. 2010 жылдың 31 тамызында Овалдық кеңселерде сөйлеген сөзінде Обама: "Ирактағы американдық жауынгерлік миссиясы аяқталды. "Ирак азаттығы" операциясы аяқталды, енді Ирак халқы өз елінің қауіпсіздігі үшін жауапкершілікті өз қолына алды." "Жаңа таң" операциясы аясында 2011 жылдың соңына дейін елде шамамен 50 мың американдық әскери қызметкер кеңесшілер ретінде қызмет етті. АҚШ әскері Ирак күштерін оқыту және кеңес беруді жалғастырды.

Толық қайтарып алу (2011)

АҚШ әскерлерінің 17 мыңға жуық құрамымен, Басра, Мосул және Киркук қалаларындағы консулдықтарға әрқайсысына 1000-нан астам қызметкер бөлінген, Ирактағы әскерлердің қалу мерзімін ұзарту туралы келіссөздер тоқтатылғаннан кейін, президент Барак Обама 2011 жылдың 14 желтоқсанында Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэгг әскери базасында Иракта қызмет еткен әскерлерге құрмет көрсетті. АҚШ әскерлерінің соңғылары Ирактан шығуға дайындалып жатқанда, ол АҚШ-тың "егеменді, тұрақты және өзін-өзі қамтамасыз ететін" Иракты қалдырып кететінін мәлімдеді. 15 желтоқсанда Бағдадта АҚШ-тың Ирактағы миссиясын ресми түрде аяқтау салтанаты өтті. Соңғы 500 әскер 2011 жылдың 18 желтоқсанында таңертең Ирактан кетіп қалды. 2012 жылдың 26 ақпанында оның қайтыс болғаны расталды.