Кіріспе

Джо Джонстонның 1989 жылғы фильмі «Honey, I Shrunk the Kids» – 1989 жылғы американдық ғылыми-фантастикалық комедиялық фильм. Бұл фильм франшизасының алғашқы бөлігі және Джо Джонстонның режиссерлік дебюті болды. Фильмде Рик Моранис, Мэтт Фревер, Марсия Страссман және Кристин Сазерленд түскен. Фильмде, қиын жағдайдағы өнертапқыш қателікпен өз балаларын және көршілерінің балаларын монетадай кішкентай – төрттен бір дюймге дейін қысқартып алады. Қателікпен қоқысқа тасталып кеткеннен кейін, олар бірлесіп жұмыс істеп, қауіпті жәндіктер мен адам жасаған кедергілерге толы арт жақтан өте қалып, үйге қайтуға тырысады. «Honey, I Shrunk the Kids» 1989 жылдың 23 маусымында АҚШ кинотеатрларында көрсетілді және Buena Vista Pictures Distribution компаниясы таратып берді. Бұл күтпеген коммерциялық сәттілікке ие болды, бүкіл әлем бойынша 222 миллион доллар табыс әкелді (1989 жылғы 222,0 доллар қазіргі шақта шамамен миллион долларға тең) және барлық уақыттағы ең табысты Дисней фильмі рекордын орнатты. Бұл рекорд бес жыл бойы сақталды, ал 1989 жылғы әлемдік кинопрокат бойынша жетінші орынды иеленді. Фильмнің сәттілігінен кейін 1992 жылы «Honey, I Blew Up the Kid» фильмімен басталатын екі жалғасы түсірілді, сондай-ақ телесериал және бірнеше ойын-сауық парктеріндегі аттракциондар пайда болды. «Тумми Трэбл» атты Роджер Раббиттің қатысуымен түсірілген қысқаметражды анимациялық фильм кинотеатрларда көрсетілді.

Сюжет

Ғалым және өнертапқыш Уэйн Салински заттардың көлемін кішірейте және үлкейте алатын сәулелік қару машинасын жасап жатыр, бірақ оны дұрыс жұмыс істетуге қол жеткізе алмайды. Оның машинаға деген құштарлығы еңбекқор әйелі Диананы, жасөспірім қызы Эмиді және болашақ өнертапқыш ұлы Никті алаңдатады. Қ көрші үйден Үлкен Расс Томпсон, оның әйелі Мэй және кіші ұлы Рон балық аулауға дайындалып жатыр. Олардың үлкен ұлы Кіші Расс әкесінің қызығушылығымен жиі келіспейтіндіктен, оған қызығушылық танытуға құлшынбайды. Уэйн конференцияға кеткеннен кейін Рон кездейсоқ бейсбол допты Салинскилердің шатырына, машинаға тигізіп жібереді, осымен машина іске қосылып, нысанаға алу лазерін тоқтатады. Ағасы ұстаған Рон Эми мен Никке кінәсін мойындауға мәжбүр болады. Рон терезеге келген зиянды өзінің қалта ақшасынан төлейді. Рон мен Ник шатырға кіріп, допты алып, үйді тазартады, ал іске қосылған машина оларды кішірейтеді. Эми мен Кіші Расс та бауырларын іздеуге келгенде осындай тағдырға ұшырайды. Конференцияда Уэйн машинасының жұмыс істейтінін дәлелдей алмағаны үшін күлкіге қалдырылады. Ол үйге келген соң шатырға кіреді; кішірейтілген балалар оның назарын аударуға тырысады, бірақ олардың дауысы тек отбасының иті Кваркқа естіледі. Бұрынғысынан көңілі қалған Уэйн бұзылған терезені көріп, ашуланып, машинаны бірнеше рет тепкілейді. Ол балаларды қоқыспен бірге шаң жинағышқа жинап, қоқыс қапшығына салады. Төрт бала қашып құтылуға жетеді, бірақ қоқыс қапшығының қазір көшеде екенін байқайды; олар Салинскилердің бақшасы арқылы үйлеріне қайта оралады. Осы уақытта Томпсон мен Салинскилердің ата-аналары балаларының жоғалуынан алаңдайды. Мэй мен Үлкен Расс балық аулау сапарын тоқтатады және жоғалған адам туралы полицияға хабарлайды. Уэйн оқиғаның қалай болғанын біледі, бірақ ауланы тексеріп жатқанда, кездейсоқ бірнеше су шашырату құрылғыларын іске қосады. Нәтижесінде Эми лайға батып, суға түсе жаздай болады, бірақ Кіші Расс оны құтқарып, жандандыру үшін суға сүңгіп, тыныс алдырады. Уэйн ақырында Дианаға шындықты айтады, ол іздеуге қосылады. Кейін ол Уэйнді ақпаратты Томпсонмен бөлісуге көндіреді, бірақ олар күмәнмен қарайды. Балалар Никтің тасталған ашытқы печеньесінен біреуін жеп, бір кесекке жұмсақ жемшөпті жұмсап, оны "Анти" деп атап, үйге қарай айдайды. Түн түскенде топ Лего бөлшегіне тығылады. Эми мен Кіші Расс бір-біріне деген сезімдерін білдіре бастайды және сүйіседі. Кейінірек балаларға шаян шабуыл жасайды, бірақ Анти өмірін құрбан етіп, шаянды қуып шығаруға көмектеседі. Ертесі күні Никтің досы Томми газонды қырқуға келеді. Балалар құрттар тунеліне тығылуға мәжбүр болады, қырқу машинасынан туындаған құйыннан мүжілмей шығады, оны Уэйн мен Диана уақытында тоқтатады. Балалар Кваркқа мініп, үйге кіреді, бірақ Ник бір табақ Cheerios-қа түсіп, өзін әкесі жеп қоя жаздай болады. Кварк Уэйннің назарын аудару үшін оның аяғын шағады; Уэйн балалардың бар екенін біліп, машинаны жөндеуге кіріседі. Екі отбасы да шатырда кездеседі, балалар Уэйнге бейсбол доптың лазерді тоқтатып, бұрын лазерді қыздырып, нысаналарды жарылтып жібергенін түсіндіру үшін пантомима қолданады. Уэйн мәселені түзетіп, Үлкен Расс өзін ерікті түрде сынау нысаны ретінде ұсынады; сынақ сәтті өтеді, ол және балалар бастапқы өлшемдеріне қайта оралады. Бірнеше айдан кейін Алғыс айту күнінде Салинскилер мен Томпсон жақсы дос болып, үлкен күрішке тост шалып жатыр, ал Кварк үлкен иттің печеньесіне тойып жатыр.

Өндіріс

Жобаны Дисней студиясына Стюарт Гордон мен Брайан Юзна алып келді. Гордон фильмді режиссерлеу үшін, ал Юзна продюсер болу үшін шақырылды. Фильмнің сценарийін Гордон, Эд Наха және Юзна жазды. Кейіннен Том Шульман сценарийші ретінде қосылды. Гордон бастапқыда фильмді дайындады, бірақ түсірілім басталмас бұрын ауруына байланысты режиссерліктен бас тартуға мәжбүр болды. Джо Джонстон оның орнына, ал Пенни Финклмен Кокс Юзнаның орнына продюсер болып келді. "Teeny Weenies" атауы көбінесе балалар аудиториясына тартымды болғандықтан, ересектерге тартымды болу үшін "Grounded" деп өзгертілді. Кейін бұл атау "Үлкен аула" деп өзгертілді. Фильмдегі бір диалог негізінде туған "Балаларды кішірейттім" ("Honey, I Shrunk the Kids") ақырында фильмнің атауы болды. (Атау кейіннен грамматикалық қателігі үшін сынға ілікті, өйткені "shrink" етістігінің өткен шақ түрі әдетте "shrank" болады.) Фильм 1950 жылдардағы "The Incredible Shrinking Man" сияқты туындылардың күшті ықпалында болды.

Кастинг

Джуди Тейлор, Майк Фентон және Линда Гордон кастинг директорлары болды. Рик Моранис Уэйн Салински рөліне бекітілгенге дейін сценарий Шеви Чейзді еске түсіретіндей жазылған, себебі ол «National Lampoon's Vacation» фильмінде өте танымал болған. Ол «National Lampoon's Christmas Vacation» екінші бөлігін түсіріп жатқандықтан, Уэйн рөлін ойнауға уақыты болмады. Джон Кенди де Уэйн рөліне қарастырылды. Ол рөлден бас тартты, бірақ Джонстонға өзінің досы (және «SCTV», «Little Shop of Horrors» және «Spaceballs» фильмдеріндегі әріптесі) Рик Моранис жақсы сай келеді деп ұсынды. Марсия Страссман Уэйннің әйелі Диана рөлін ойнайды, олардың арасында некелік мәселелер туындайды. Фильмге басты рөлдерге төрт жасөспірім қажет болды. Томас Уилсон Браун сомдаған Расс кіші Эмиге қызығушылық танытады, ал футболға онша құмар емес, ал Джаред Раштон сомдаған Рон Никке қатысты тікелей және қатыгез болып көрінеді, бірақ кейін оған жылылықпен қарайды. Раштон сценарийдің «қызықты» болғанын ойлап, рөлге келісіп, кейіпкерінің тұлғасы фильм барысында дамығанын айтты. Эми О'Нилл мен Роберт Оливери Уэйн мен Диананың балалары – Эми мен Ник Салински рөлін сомдады. Оливери өзінің дублерінің каскадтық трюктарды орындауын тамашалап, әсерленгенін айтты. Кейін ол Тим Бертонның «Эдвард қайшы қол» фильмінде Кевин Боггс рөлінде ойнады. О'Нилл фильмді қызықты тәжірибе деп есептейді және түсірілім тобымен бірге жүзу немесе карта ойнау сияқты демалысқа шығуды ұнатты. Ол рөлге «Дисней» фильмі болғандықтан келісті.

Бағыт

Джонстон режиссерлік дебюті үшін фильмге таңдалды, ол бұрын негізінен фильмдерде эффекттер суретшісі және көркемдік жетекші ретінде жұмыс істеген. Фильм Мексика қаласындағы Churubusco Studios студиясының ашық алаңында түсірілді. Грегг Фонсека – жабдықтау дизайнері және сахналарды басқаруға жауапты болды. Кейбір түсірілімдер Мексика қаласының көшелерінде өтті. Диана сауда орталығынан шығып, телефон автоматына бара жатқан сахнада "Beverly Hills Mall" деген жазу бар, бірақ шындығында бұл Мехикодағы Plaza Inn сауда орталығы. Фильмде электронды басқарылатын құмырсқалар мен аралар сияқты арнайы эффекттер кеңінен қолданылды. Көбінесе, түсірілімде қолданылатын практикалық эффекттерді пайдалануға тырысты. Уэйн Томпсонның бассейніне түсетін сахнада Моранис серіппелі доңғалақ түріндегі ұшу тақтасынан секірді. Каскадер тақтаны итеріп, оны ауаға ұшырып, кілемге қондырды. Фильмде көптеген сюжеттік тақталар қолданылды, әсіресе су шашырату және ара көріністерінде. Фильм АҚШ бойынша 130 724 172 доллар, ал басқа елдерде 92 000 000 доллар табалдырысын өтті, жалпы сомасы 222 724 172 долларды құрады. Metacritic 11 рецензия негізінде фильмге 63 ұпай берді, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ - F шкаласында "A" бағасын берді. The New York Times газетінің журналисі Карин Джеймс оң пікір білдіріп: "Атасы сияқты, әдемі, қызықты және түзу" деді. Variety журналы да оң пікір берді: "[Бұл] Дисней дәстүрінің ең жақсы үлгісі – тіпті одан да жақсы, себебі ол ересектерді де қызықтырады". Чикаго Sun Times газетінің редакторы Роджер Эберт сирек кездесетін жағымсыз пікір білдіріп: "Арнайы эффекттердің бәрі де бар, жақсы орындалған, өндіріс деңгейі де жоғары, бірақ фильм өмір жоқ" деді. Фильм британдық "Only Fools and Horses" ситкомының "Rodney Come Home" атты эпизодында да еске алынды.

Марапаттар

Джеймс Хорнер кассалық табысы жоғары фильмдер үшін ASCAP сыйлығын жеңіп алды және «Сатурн» сыйлығына ұсынылды. Фильм «Ең үздік ғылыми-фантастикалық фильм» номинациясы бойынша да «Сатурн» сыйлығына ұсынылды. Томас Уилсон Браун, Джаред Раштон, Роберт Оливери және арнайы эффекттер тобы да «Сатурн» сыйлығына ұсынылды. Арнайы эффекттер тобы ең үздік арнайы визуалды эффекттер үшін BAFTA сыйлығын жеңіп алды. Эми О'Нилл мен Джаред Раштон әрқайсысы «Жас суретші» сыйлығына, ал режиссер Джо Джонстон Fantasporto сыйлығына ұсынылды. Фильм «100 ең үздік отбасылық фильм» тізіміне енді, онда Эми О'Нилл мен Томас Уилсон Браун MTV арнасы үшін осы фильм туралы әңгімеледі.

Студиялық саяхат

Фильмнің табысынан кейін оның арнайы эффекттерінің бірі 1990-шы жылдары Диснейдің Голливуд студиясында (кейін Disney MGM Studios деп аталған) Студиялық турдың «Артқы студия» бөлігіндегі қонақтармен қайта жаңартылды. Екі бала жасыл экран алдындағы үлкен бал арасының қанатына байланып, араның ұшуын имитациялап, қорқып, қиналғандарын бейнелендіріп, видеоға түсірілді. Роботизирован камера мен хромакей технологиясын пайдалана отырып, «Мен балаларды кішірейттім» фильмінен алынған кадрлар видеоға енгізіліп, бірден бөлмеде орнатылған теледидарларда көрсетілді. Содан кейін видео киносыншылары Джин Сискель мен Роджер Эберт (олардың синдикатталған телешоуының түсірілім алаңында) арнайы эффекттерді сынға алып, бірақ «Балаларға екі бас бармақ!» деп бағалады.

"Балаларды кішірейттім: Кино сахнасы"

1990 жылдан 2016 жылға дейін Диснейдің Голливуд студиясындағы ойын алаңы фильмдегі қалың өсімдіктерге толы артқы аула декорациясын саябақ келушілері зерттеуі үшін қайта жаратты.

Сүйіктім, мен аудиторияны қысқарттым

"Мен көрермендерді қысқарттым!" атты үш өлшемді фильм, 1994 жылы Уолт Дисней әлемінің Эпкот аттракционында жел және су сияқты физикалық эффекттермен бірге жасалды. Кейіннен ол Диснейленд, Токио Диснейленд және Диснейленд Парижге де қойылды, 1999 жылға қарай барлық төрт паркте де осы аттракцион болды. Бұл фильм 1986 жылы жарық көрген Майкл Джексонның "Капитан ЭО" музыкалық фильмінің орнына қойылды. 2010 жылы фильм Дисней парктерінен алынып тасталды.

Баламды жарылқадым

1992 жылы Disney "Хони, I Blew Up the Kid" атты тұңғыш жалғасын жарыққа шығарды, онда Моранис, Страссман, О’Нилл және Оливери Уэйн, Дайан, Эми және Ник Салински рөлдерін тағы да ойнады. Аталымы айтқандай, Уэйн өлшемді өзгерту эксперименттерінің біреуі қате кеткені салдарынан екі жасар ұлы Адамды алып өлшемге дейін үлкейтіп алады.

Сүйіктім, біз өзімізді кішірейттік

1997 жылы Дисней «Honey, We Shrunk Ourselves» екінші бөлімін тікелей бейнежазба ретінде шығарды. Рик Мораннис өзінің рөлін сомдаған жалғыз актер болды. Диана мен Адам рөлдері жаңа актерлермен алмастырылды, ал Эми мен Ник туралы тек рет-ретімен қысқаша айтылды. Уэйннің інісі Гордон мен оның отбасы сияқты көптеген жаңа кейіпкерлер қосылды. Бұл жолы ата-ана кішірейіп қалып, оларды балалары құтқару керек болады.

Телесериалдар

Франчайзингтің соңғы нұсқасы – «Honey, I Shrunk the Kids: The TV Show» телесериалы болды. Питер Сколари Уэйн рөлін ойнады, ал Ник пен Эми кейіпкерлер ретінде қайта оралды, олардың жасы түпнұсқа фильмдегідей шамалы, бірақ оларды жаңа актерлер бейнеледі. Сериалдың сюжеттері Szalinski-дің басқа да ерекше өнертабыстарын (көбінесе кішірейту машинасы емес) қамтиды, олар күтілгендей жұмыс істемей, отбасын күлкілі дау-дамаға салады.

Болашақ

2018 жылдың 21 ақпанында бірнеше фильмнің тірі ойналатын қайта түсірілімдері Disney+ үшін эксклюзивті контент ретінде дамытылып жатқаны жарияланды, ал аталған фильмдердің бірі – «Honey, I Shrunk the Kids». Кейіннен «Shrunk» атты «мұрагерлік жалғасы» фильмінің кинотеатрларда көрсетілуі жоспарланғаны расталды, оның сюжеті ересек ғалым Ник Салинскиге арналған. Джош Гад фильмде Ник рөлін ойнайды. 2019 жылдың 5 желтоқсанында Джо Джонстон режиссер ретінде оралу мүмкіндігі талқыланып жатқаны хабарланды. 2020 жылдың 12 ақпанында Рик Моранис ұзақ үзілістен кейін Уэйн Салински рөлін қайта ойнауға келісімін берді және Джонстон режиссер ретінде ресми тағайындалды. Сюжет ересек Ник екі қызы мен ұлын қателікпен бес дюймге дейін кішірейтеді, олар жаңа мөлшерлеріне бейімделуге тырысады, ал ол бұрынғы қарым-қатынасы уақытша тоқтап қалған әкесі Уэйнге көмектесуге шақырады. Джулия Баттерс Никтің қызы Сара рөлін ойнауы мүмкін деген қалпы бар. Робин Адель Андерсон Тереза есімді бала күтуші рөліне түскені хабарланды, ол да кішірейіп кетеді. 2020 жылдың қаңтарында Рик Моранис актерлік мансабынан демалыстан шығып, Уэйн Салински рөлін қайта ойнау үшін алдын ала келіссөздер жүргізді. Джонстон режиссер ретінде бекітілді, ал сценарийді Гад, Райан Диксон, Иан Хелфер және Джей Рейс жазды. Ақпан айына қарай Моранис рөлді қайта ойнау үшін жобаға ресми қол қойды. Дэвид Хоберман мен Тодд Либерман продюсерлер болады. Фильм Walt Disney Pictures және Mandeville Films бірлесіп шығарады, ал Walt Disney Studios Motion Pictures таратушы компания болады. Негізгі түсірілім 2020 жылдың басында Торонтода, сондай-ақ Атланта, Джорджияда бастауға жоспарланған. Сол жылдың наурыз айында COVID-19 пандемиясы және индустриялық шектеулерге байланысты Disney-дің барлық жобаларының түсірілімі тоқтатылды. Қараша айында Disney компаниясының бас директоры Боб Чапек коронавирустың салдарынан кейінге қалдырылған барлық фильмдердің түсірілімі қайта басталғанын мәлімдеді. 2021 жылдың маусым айында Гад түсірілімнің әлі басталмағанын және 2022 жылдың басында басталуы мүмкін екенін айтты. 2022 жылдың қаңтарында Гад Мораниспен бірге жалғасты дайындау үшін қайта жұмыс істеп бастағанын мәлімдеді. 2023 жылдың маусым айында Гад Twitter-де жобаның белгісіз мерзімге тоқтатылғанын, бірақ өндіріс жақын арада қайта басталады деп үміттенедінін жазды.