Кіріспе

1946 жылы Джон Диксон Каррдың романы

"Шыбырлаған адам" – Джон Диксон Каррдың 1946 жылғы құпия романы. Каррдың көптеген туындылары сияқты, бұл кітапта "мүмкін емес қылмыс" оқиғасы орын алады. Мұндай қылмыстар көбінесе жабық бөлмедегі құпиялар санатына жатады. Алайда, бұл роман Каррдың туындыларындағы ерекше бір салаға жатады, себебі "мүмкін емес" қылмыстың күштерден тыс бір нәрсе (осы жағдайда, вампир) жасағаны айтылады. Доктор Гидеон Фелл детектив рөлінде көрінеді. Карр бұл романын өзінің ең сәтті туындыларының бірі деп есептеген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Майлз Хаммондты бес жылдан бері "Қатілдер клубының" алғашқы отырысына шақырады. Ол келгенде Барбара Морелл мен профессор Ригодан басқа ешкім жоқ. Ешкім келмегендіктен Риго Фэй Сетонның оқиғасын айта бастайды. Сетон – Брук отбасында жұмыс істейтін жас әйел еді. Ол Гарри Брукке ғашық болып, олар никелесуге келісті, бірақ Гарридің әкесі Говард оған қарсы болды. Бір күні ол Фэймен күрес үшін, өртенген шатоның қалдығынан тұрған мұнарада кездесуге келісті. Бұл оқшау жағалаудағы қауіпті орын еді, мұндай кездесу үшін өте қолайлы. Гарри мен профессор Риго Говардты сағат төртке он минут қалғанда жалғыз қалдырды. Олар он бес минуттан кейін оралғанда, Говард пышақталған екен, ал оның денесінің жанында пышақтың екі бөлігі табылған. Басында бұл жағдай қарапайым болып көрінді, бірақ мұнараның кіреберісіне жақын пикник жасап отырған отбасы, сол он бес минуттың ішінде ешкім мұнараға кірмегенін, ешқандай қайық мұнараға жақындамағанын, және ешкімнің көтеріле алмайтынын, себебі ең жақын терезе жерден он бес фут биіктікте болғанын айтты. Мотив тек Фэй Сетонға ғана болатын, оның вампирді тірілтіп, адамдарды қорқыта алады деп есептеді. Майлз жаңадан жұмысқа алған кітапханашысының Фэй Сетон екенін білген соң, осы іске тез араласады.

Әдеби сын және оның маңызы

Бұл роман Алтын ғасырдағы детектив жанрында маңызға ие, себебі ол нимфомания тақырыбы сияқты жыныстық мәселеге қатысты. Бұл Джон Каррдың психосексуалдық тақырыпты қамтыған бірнеше романдарының бірі (басқалары – "Жүсіптің терезесі", онда әйел кейіпкері жақыны үшін ұятсыз суреттерге түседі, және "Ұйықтаған Сфинкс", ол жыныстық гистерияны зерттейді). Көптеген детективтер кейіпкерлерді жеткілікті ашпай, жасанды жұмбақтарға толы деп сынға ұшырайды, ал бұл роман кейіпкерлердің ниеттерін психологиялық тұрғыдан шынайы көрсетуге тырысқан автордың мысалы болып табылады.