Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік мұнай күресі турнирі
Turkish oil wrestling tournament
the oil wrestling tournament
Кыркпинар – үш күн бойы пехливандар (күресшілер) бәсекелесетін түрік мұнай күресі (yağlı güreş) турнирі. Ол 1360 жылдан бері жыл сайын, әдетте маусым айының соңында Түркияның Эдирне қаласының жанында өткізіледі. Турнирдің соңғы күні өткізілетін финалда әр санат бойынша бірінші, екінші және үшінші орын алғандар анықталады. Турнир кезінде Кыркпинар фестивалі де ұйымдастырылады. Мұнай күресі – дәстүрлі түрік спортының маңызды бір түрі. Күрес Осман империясының барлық жәрмеңкелерінде өткізілген, бірақ "бас" атағын тек Кыркпинарда жеңген күресші келесі жылғы Кыркпинар турниріне дейін "бас күресші" деп есептелген. Бұл дәстүр қазірге дейін сақталып келеді.
Kırkpınar is a Turkish oil wrestling (yağlı güreş) tournament where Pehlivans (wrestlers) compete for three days. It is held annually, usually in late June, near Edirne, Turkey since 1360. In the finals held on the last day, the first, second and third winners of each category are determined. During the tournament, also the Kırkpınar Festival is organized. Oil wrestling is a sport at the forefront of traditional Turkish sports. Wrestling was held in all of the fairs organized all over the Ottoman Empire, but the wrestler who won the "chief" title only in Kırkpınar was known as the "chief wrestler" until the next year's Kırkpınar wrestling. This idea continues to this day.
Сипаттама
Жарысқа қатысушылар тек былғарыдан тізеге дейін жететін қыспет киеді. Әр күрес алдында күрескерлер бүкіл денесіне зәйтүн майын құяды. Кыркпинар – үздіксіз өткізіліп келе жатқан ең ұзақ спорт жарысы ретінде Гиннестің әлемдік рекордын ұстап тұр.
The contestants wear only leather knee length shorts called kıspets. Before each bout, the wrestlers pour olive oil over their entire bodies. Kırkpınar holds the Guinness World Record for the longest running athletic competition.
Ең көне дәлел
Мұнай күресінің тарихы б.з.д. 2650 жылға дейін созылады, оның куәгерлері ежелгі Египет, Ассирия және Таяу Шығыстың басқа да аймақтарынан табылды. Бабылондық дәлелдердің ішінде, кішкентай қола бұйым Шафаджи ғибадатханасының жанынан қазылып алынған. Бұл қола мұнай күресшілерін бейнелейді, себебі екі спортшының да басында зәйтүн майы салынған ыдыстар бар. Ежелгі Египетте мұнай күресінің ең ерте дәлелі Саккара маңындағы Птаххотебтің қабірінен, Бесінші династиядан (шамамен б.з.д. 2650 жыл) табылған әктас ішінде кездеседі, бұл Шафаджи қоласымен бір кезеңге сай келеді. Тағы бір қызықты дәлел – шамамен 4000 жыл бұрынғы, Египеттегі Бени Хасан мазарындағы қабырға суреті, ол мультфильм сияқты бейнеленген. Бұл қабірде жатқан адам сол замандағы белгілі мұнай күресшісі болған деп есептеледі. Бірінші суретте күресшінің майлануы және қамыс сабағына құйылған май көрсетілген. Екінші суретте күрес басталады. Ал төмендегі соңғы суретте маймен күрестің үш сатылы жеңісі бейнеленген, ол бүгінгі күнге дейін өзгерген жоқ. Осыдан спорттың негізгі ережелерін анықтауға болады. Бірнеше ғасыр өткен соң, Персия империясы Египетті жаулап алды, ал Персия шахы перғауынның тағына отырды. Осы кезеңде Иранда мұнай күресі бастау алды.
The history of oil wrestling links back to 2650 BC with evidence from Ancient Egypt, Assyria, and other regions in the Middle East. The Babylonian body of evidence, a tiny bronze, was excavated near the Chafadji temple. The bronze clearly concerns oil wrestlers as both athletes are depicted with olive vessels on their heads. The oldest known proof of the existence of oil wrestling in Ancient Egypt is found in limestone from the tomb of Ptahhoteb near Saqqara from the Fifth dynasty (about 2650 BC) from the same period as the Chafadji bronze. Another appealing proof is about 4000 years old and painted like a cartoon in a tomb near Beni Hasan in Egypt. The deceased, who occupied this tomb, is assumed to have been a famous oil wrestler in his time. In the first picture, the greasing of the wrestler and the oil stored in a reed stem is seen. In the second picture the wrestling starts. The last picture down shows the three step triumph of oiled wrestling, which is unchanged to this day. From this, the basic rules of the sport can be traced. Centuries later, the Persian Empire conquered Egypt, and the Persian shah occupied the Pharaoh's throne. It was during this period that oil wrestling began in Iran.
Ирандағы мұнай күресі
Мұнай күресі турнирлерінің тарихы, қазіргі танымал болған күйінде, парсы мифтік дәуірінен басталады, Фердоусидің "Шахнаме" кітабында айтылғандай, б.з.б. 1065 жылы. Осы дәуірдің аңыздық пехливаны Ростам деп аталады, ол елін зұлым күштерден үнемі құтқаратын батыр ретінде бейнеленген. Мұнай күресінің салтанатты басталуы, парсы тілінде "Пешрев" деп аталады, ескі иран институттарымен, атап айтқанда Зурханемен, сөзбе-сөз "күш үйімен" тығыз байланысты. Бұл ғимарат ауладан тұрады, оның айналасында өнер көрсететін ерлер орналасады, ал остад ("шебер") немесе моршед (рухани жетекші) және музыканттар үшін галерея бар. Бүгінде музыкалық сүйемелдеуге барабан және Фердоусидің "Шахнаме" кітабынан үзінділер оқылуы кіреді. Әртүрлі ырғақтар қолданылады, сондай-ақ олармен байланысты әртүрлі қозғалыстар, оның ішінде ауыр заттарды (салмақтар мен тізбектер сияқты) манипуляциялау арқылы күш көрсету және акробатикалық тәсілдер де бар. Пешревтің шығуы осы жерде жатыр, кейбіреулер оны дайындық және көрермендерді қарсы алу рәсімі деп санайды, ал басқалары – бидің бір түрі деп есептейді. Бұл би, аймақтың қалған бөліктерінде кездесетін оңға қадам, солға қадам, оңға қадам, солға тепкі, солға қадам, оңға тепкі сияқты биден мүлдем өзгеше.
The history of the oil wrestling tournaments as they are known today dates to the Persian Mythical Era, which, according to Ferdowsi's Shahnameh, started in 1065 BC. The legendary pehlivan of this era is called Rostam, a hero depicted to constantly save his country from evil forces. The ceremonial start of oil wrestling, called by its Persian name "Peshrev" has clear links with old Iranian institutes as the Zurkhane, literally "house of strength". The building consists of a court, around which the men who will perform, arrange themselves, and a gallery for the ostad ("master") or morshed (spiritual leader) and the musicians. Nowadays, the musical accompaniment consists of a drum and recitation of portions of Ferdowsi's Shahname. Various rhythms are employed, and a variety of movements associated with them, including displays of strength in manipulating heavy objects (such as weights and chains) and acrobatics. Here the origin of the peshrev is found, considered by some to be preparation and a ceremony to greet the audience, to others a participatory form of dance. It is different from the usual step right, step left, step right, kick left, step left, kick right dance encountered in the rest of the region.
Грек-римдік майлы күрес
"Пехливан" сөзі күрескер үшін осы кезеңде алғаш рет қолданылды, қашан парфяндар (б.з.б. 238 – 224 ж.) гректерді Ираннан ығыстырып шығарды.
The word "Pehlivan" for a wrestler was first used in this period, when the Parthians (238 BC 224 AD) expelled the Greeks from Iran.
Гунндар
Хунндар 4 ғасырдың аяғында Рим империясының шеттеріне келді, Орта Азия далаларынан ат үстінде Германия мен Францияға көшіп барды. Олар Қара теңізге жақындап, остриготтарды жеңген кезде, визиготтарды Дунай арқылы Рим империясына ығыстырып жіберді, бұл дағдарыс тудырды. Бұл 378 жылы Адрианополь (Эдирне) маңында император Валент басқаратын Рим армиясының күтпеген жеңілісіне әкелді. Гунндар шебер атты әскерлер болған, сонымен қатар фанатизмге бой алған күресшілер де еді. Дунайдың римдік жағында берік позицияны қамтамасыз еткен соң, гунндарды Тракияда генерал Аспардың рим әскері (442 жылы) тоқтатты. 447 жылы Пехливан Атилла қайтадан Тракияға келді және император Феодосий II шарттарды сұрағанда ғана тоқтады. Келіссөздер барысында Термопилда рим-хун күресінен жарыс өткізілді. Дау күрес арқылы шешілді, жеңімпаз Атилла барлық өтелмеген берешектерді төлеуге және Дунайдың оңтүстігіндегі 2100 фунт алтын мен аумақты жылдық сыйлық ретінде қабылдауға келісті. Үш жылдан кейін император Феодосий аттан құлап қайтыс болды. Оның орнын басып алған Маркиан (450-457 жылдары) Атиллаға төлем жасаудан бас тартты. Гунндар қарсылық көрсетпеді, себебі Рим императоры Валентиан III-нің қарындасы Хонория, хунндар патшасына сақинасын және хат жіберіп, Атилладан өзінің қорғаушысы болуын өтінді. Атилла бұл ұсынысқа келісті. Рим императорының қарындасы түрмеге қамалғанда, Атилла оның құдайына тиесілі мүлікті өзіне алуға шешім қабылдады. Хонория қол жеткізбей қалғандықтан, келесі жылы Атилла Ильдико есімді жас келінге үйленді. Той күні сол заманға дейінгі ең ұлы күрес жарыстарының бірі өтті.
The Huns arrived on the fringes of the Roman Empire in the late 4th century, moved on horseback out of the steppes of Central Asia into Germany and France. As they approached the Black Sea and conquered the Ostrogoths, they also drove the Visigoths across the Danube into the Roman Empire, causing the crisis that led to the astounding defeat of the Roman army under the Emperor Valens near Adrianople (Edirne) in 378 AD. The Huns were fanatic wrestlers as well as horsemen. After securing a strong position on the Roman side of the Danube, the Huns were checked by the Roman army of general Aspar in Thrace (442). In 447, Pehlivan Attila came again into Thrace and stopped only when Emperor Thodosius II begged for terms. During the negotiations, a Roman Hun wrestling competition was held in Thermopylae. The dispute was settled by a wrestling match and winner Attila accepted payment of all tribute in arrears and a new annual tribute of 2,100 pounds of gold and territory south of the Danube. Three years later Emperor Theodosius died falling from his horse. His successor, Marcian (450 457), refused to pay Attila. The Huns did not retaliate, because the sister of the Roman Emperor Valentinian III, Honoria, sent to him her ring and a message to the King of the Huns and asked Attila to become her champion. Attila agreed to this marriage proposal. When the sister of the Roman Emperor was imprisoned, Attila decided to take care of her dowry. As Honoria was not available, next year Attila took a new, young bride named Ildico. The wedding day was spent with one of the greatest wrestling matches of this time.
Мұнайлы күрес Сұлтан мен Шах үшін
Ислам Кіші Азияға әкелінген кезде пәһливанның киіміне руханилық пен философия енді. Майлы күрес жеке спорт түрі ретінде қалыптасты. Иран мен Осман империясының екесінде де күрес ұлттық спортқа айналды. Иранда күрес Зурханеде дамыды, онда адамдар спортпен айналысып, әлеуметтік қарым-қатынас жасады. Халық мәдениетінде пәһливан мықты адам ретінде танымал (парсы тілінде «қалың мойын» деп аталады), бірақ ол сонымен қатар пахлаван – батыр, еркін рух иесі, жомарт және адал адам. Эдирне Кыркпинарының ұйымдастырушылары 1360 жылды Осман әскерінің Кыркпинарда жыл сайынғы майлы күрес турнирлерін ұйымдастыра бастаған күні деп қабылдады, ол «самона ауылының» ішінде орналасқан күрес алаңы болды. Гиннес рекордтар кітабында бұл аңыз Кыркпинарды әлемдегі ең көне, үздіксіз өткізіліп келе жатқан спорттық жарыс деп жариялайды. Бірде екі финалист арасындағы соңғы күрес түні бойы созылды, ешқайсысы жеңе алмады. Олар ертеңіне денелері бір-біріне оралып жатқан күйі табылды. Олар жақын жердегі інжір ағашының астына жерленді, содан кейін олардың серіктері Эдирнеге шабуыл жасады. Эдирнені басып алғаннан кейін, сарбаздар мөлдір бұлақ ағып тұрған тағы бір інжір ағашын тапты. Сондықтан олар бұл жерді (бұрын Ахиркой деп аталған) Кыркпинар деп атады, ол түрік тілінен аударғанда «қырық бұлақ» немесе «қырық көз» деген мағынаны білдіреді. Басқыншы жауынгерлердің батырлығын еске алу үшін осы жерде жыл сайын күрес турнирі өткізіледі. Барлық аңыздарда, мифтерде және әңгімелерде майлы күресшілерге әрқашан құрмет көрсетілді. Пәһливанның кез келген адамнан күшті, жақсы дене бітімімен және ауыр былғары шалбар кигені айтылады. Күресшілер өткеннен бүгінгі күнге дейін өздеріне зәйтүн майын құйып келеді. Сонымен қатар, жас күресшілердің қарсыласын жеңгеніне қарамастан, олардың қолынан сүйіп, құрмет көрсетуі әлі де кездеседі. Тарихшы Бурхан Катияның сөзіне сүйенсек, «пәһливан» сөзі офицер, губернатор немесе үлкен және адал адамды сипаттау үшін де қолданылған. 16 ғасырдан бастап бұл термин Осман империясында тек күресшіге қатысты қолданылды. 1590 жылы Мұрат III пен парсы шахы арасында бейбіт келісім шарты жасалды. Күрес шалбарының дизайны осы кезеңге дейін барады. Ирандық «пахлаван» мен түрік «пәһливан» шалбарларының дизайны бірдей, бірақ түрік күрес шалбары былғарыдан жасалған және «киспет» деп аталады, ал ирандық пахлаван жібектен жасалған «пирпет» киеді. Ираннан келген танымал күресшілер Осман империясының чемпиондарымен күресу үшін Стамбулға келді, ал түрік чемпиондары өз күштерін көрсету үшін Парсыға шақырылды.
During the period when Islam was brought into Asia Minor, spirituality and philosophy became part of the physical garment of the pehlivan. Oil wrestling was established as a sport on its own. In Iran and the Ottoman Empire alike, wrestling became the national sport. In Iran, wrestling grew to the customary institution of the Zurkhane strong house, where people went to socialise and engage in athletic exercise. The wrestler is the strong man in popular culture (in Persian the term is "big neck"), but he is also the pahlavan, the knightly hero, who is a free living spirit and is generous and loyal. The year 1360 is adopted by the organizers of the Edirne Kırkpınar as the date when Ottoman soldiers started to organize annual oil wrestling tournaments in Kırkpınar, a wrestling field "within the samona village". According to the Guinness Book of World Records, this legend made Kırkpınar the world's oldest continuously sanctioned sporting competition. Once, the last bout between the two finalists was said to last through the night as neither was able to defeat the other. They were found dead the next morning, their bodies still intertwined. They were buried underneath a nearby fig tree, whereupon their comrades headed to conquer Edirne. After the conquest, the soldiers came upon another fig tree, surrounded by a crystal clear spring, so they renamed the surrounding meadow (which until then had been known as Ahirköy) Kırkpınar, which translates from Turkish as "forty springs" or "forty sources". To commemorate the heroism of the conquering warriors, a wrestling tournament is re enacted annually at this site. In all tales, myths, and stories, there has always been a common respect for the oil wrestlers. The pehlivan is described as being stronger than anybody, having a well built body, and clothed in heavy leather pants. From the past until now, the wrestlers have poured olive oil onto their bodies. In addition, it is still possible to see younger wrestlers kissing the hands of older athletes despite having defeated them, which is a gesture of respect. According to historian Burhan Katia, the word pehlivan was also used for an officer, governor or huge and honest person. From the 16th century on, the term was exclusively used in the Ottoman Empire for the wrestler. In 1590, a peace treaty was signed between Murat III and the Persian Shah. The model of the wrestling pants go back to this period. The design is still same for the Iranian "pahlivan" and the Turkish "pehlivan", except the Turkish wrestling pants are made of leather and are called "kispet", while the Iranian pahlivan wears a "pirpet", made of silk. Famous wrestlers from Iran came to Istanbul to compete with the Ottoman champions, and the Turkish champions were invited to Persia to show their strength.
Күштілерді жинау
1582 жылға дейін барлық күресшілер соғыс тұтқындарынан, Девширмеден немесе басқа да құлдардан алынды. Девширме жүйесі арқылы Осман империясының түрлі провинцияларынан ең дені сау және күшті жастар таңдалып алынды, ал Девширмеден тәрбиеленген пехливандар әрқашан адал болуға лайық еркіндікке ие деп есептелді және тарих бойы олардың сөзіне және мінез-құлқына сенім артылды. Күркіш чемпионаттары Осман империясының барлық жерінде ұйымдастырылды. Әр қала мен ауылда жыл сайын күрес турнирлері өткізілді, бүгінгі Эдирнедегідей. Күркіш түрлі жағдайларда, оның ішінде әлеуметтік және салтанатты шараларда өтті. Діни мерекелерде, Рамазан айының арнайы кештерінде, шаруашылық шараларында, сүндетке орау және үйлену тойларында күрес болды. Ерекше жағдайларда сарайлардың сыртында қайырымдылық күрес жарыстары ұйымдастырылды. Тек ең үздік күресшілер ғана элиталық яничар корпусына қабылданып, жаттығудан өтетін болды.
Before 1582, all wrestlers were obtained from prisoners of war, the Devşirme, or other slave sources. With the Devşirme system, the healthiest and strongest young men were recruited from the various provinces of the Ottoman Empire, and pehlivans trained from Devşirme boys were always known to be free enough to be honest, and throughout history trusted for their word and behaviour. Wrestling championships were held everywhere in the Ottoman Empire. Every city and village had its annual wrestling event, like the one organized in Edirne today. Wrestling occurred in a variety of contexts, including social and ceremonial events. There were wrestling events on religious festival days, during special evenings of the Muslim fasting month of Ramadan, on agricultural events, circumcisions and weddings. On special occasions, charity wrestling competitions were organized outside the palaces. Only the best wrestlers were accepted in training to become members of the elite Janissary Corps.
Француз императоршасы Евгения үшін маймен күрес
1867 жылы Осман сұлтаны Францияға келгенде, оның сүйемелдемесінде майлы күресшілер болды және Императрица Евгения күрес турнирін тамашалады. Күрес – қатал спорт түрі болатын, бірақ майлы күрес одан да қиын. Ол әлемдегі ең қиын спорт түрі деп есептелді.
When the Ottoman sultan visited France in 1867, oil wrestlers were part of his entourage and Impératrice Eugenie visited the wrestling tournament. Wrestling was a tough sport, but oil wrestling was even harder. It was considered the most difficult sport in the world.
Вирантекке
1912 жылғы Балқан соғысынан кейін турнирдің бастапқы Кыркпинар орны жоғалып кетті, сол себепті турнир Вирантеккеге, қазір Болгария шекарасындағы Капитан Андреево өткізу пунктіне көшірілді.
After the Balkan War of 1912, the event's original Kırkpınar location was lost, so the tournament was relocated to Virantekke, now the Kapitan Andreevo checkpoint on the Bulgarian border.
Эдирне
12 жылдан кейін жыл сайынғы Қырқып-нары майлы күрес жарысы тағы бір орынға көшті. 1924 жылдан бері бәсекелестіктер Эдирне қаласына жақын Сарайичи аралында өткізіледі. Соңғы Осман сұлтаны Мальтаға жер аударылды. Империяның қалған бөлігінде дәстүрлінің көбі ауыстырылды немесе батыстануға ұшырады. Тіл парсы немесе араб текті сөздерді түркі тілдерінен алынған сөздермен алмастыру арқылы «тазаланды». Тіпті батыс спортынан асып түсетін спорттың өркендеуі де қауіп төндірді. Әтеміл күрес ұйымдарын тікелей өзінің басқаруына алуды ойлады. Ол Селім Сырры Тарқанға (1874–1956) жаңа түрік Республикасының спорт принциптеріне сәйкес майлы күресті қайта жасауды тапсырды. Нәтижесінде Эдирне жарысының жеңімпазы енді «Қырқып-нарының Бас пехливаны» емес, «Түркия чемпионы» атанды. «Алтын белдеу» және жылқы, есек немесе түйе сияқты дәстүрлі сыйлықтардың орнына батыс елдеріндегідей медальдар беру басталды. «Еуропада солай істегендіктен» сыйлықтардың мұндай өзгеруі пехливанның қатысуын азайтуға алып келуінен қорқынышты. Жаңа республикадағы спортқа жауапты шенеунік келісімге келуге мәжбүр болды, ең жоғарғы санаттағы жеңімпаз күресшіге «Жылдың Бас пехливаны» атағын беруге және ұйымдастырушылар қол жеткізе алатын жануарларды сыйлық ретінде беруге рұқсат берді. Селім Сырры Тарқан да Алтын белдеуді шектеді: оны тек Эдирне Қырқып-нары үшін ғана беруге болады және тек үш жыл қатарынан жарысты жеңген «Түркия чемпионына» ғана. Белдің салмағы 14 каратты алтыннан 1450 грамнан аспауы керек еді. Эдирнедегі Қырқып-нары күрес жарыстары әлі де «Ағаның» қорғауында өтті. Аға қонақтарын қарсы алып, қонақ үйге орналастырып, кешкі ас ұйымдастырып, мерекелер өткізді. Сондай-ақ, ол жеңімпаздарға олардың санаттары бойынша сыйлықтар тапсырды. Қырқып-нарының финалынан бұрын ұйымдастырушы Аға аукцион өткізді. Бөліскендер қошқар немесе қойға ұсыныс білдірді. Ең көп ұсыныс білдірген адам келесі жылғы Қырқып-нарының «ағасы» және іс-шараның негізгі демеушісі атанды. 1928 жылы Түркияда экономикалық дағдарыс болғанда және аға табылмай, Селім Сырры Тарқан Түрік Қызыл Жарты Ай (Қызыл Ай) мен Балаларға қамқорлық институтын (Çocuk Esirgeme Kurumu) ұйымдастыруға және қонақтарды қабылдауға жауапты етті. Көне дәуірде аға матчты тоқтатуға, қажет болған жағдайда күресшілерді дисквалификациялауға және тіпті күрес жарыстарын тоқтатуға құқылы болды. Бүгінде мұндай шешімдерді ұйымдастыру комитеті қабылдайды. Қызыл Жарты Ай мен Балаларға қамқорлық институты 36 жыл бойы Эдирне Қырқып-нарын ұйымдастырды, содан кейін іс-шараны ұйымдастыру міндеті Эдирне муниципалитетіне жүктелді.
After 12 years, the annual oil wrestling competition of Kırkpınar moved to yet another location. Since 1924, bouts are held on the Sarayiçi island near Edirne. The last Ottoman sultan was exiled to Malta. In what remained of the Empire, almost everything traditional was replaced or westernized. The language was "purified" by replacing words of Persian or Arabic origin with words derived from Turkic roots. Even a sport prevailing any western sport was at stake. Atatürk thought of putting the wrestling organizations directly under his own sponsorship. He ordered Selim Sırrı Tarcan (1874–1956) to restyle oil wrestling according to his guidelines for sport in the new Turkish Republic. As a result, the winner of the Edirne competition was no longer "Başpehlivan of the Kırkpınar" but "Champion of Turkey". Instead of traditional prizes such as the "Altın Kemer" (Golden Belt) and horses, donkeys, or camels; medals similar to those in the Western world began to be awarded. It was feared that with such a change of reward "because they did so in Europe" effect a lack of participation by the pehlivans. The officer responsible for sports in the new republic had to come to a compromise, allowing the winning wrestler in the highest category to be awarded the title of "Başpehlivan of the Year", and rewards of whichever animals the organizers could obtain. Selim Sırrı Tarcan also restricted the Golden Belt: It could only be awarded for the Edirne Kırkpınar, and only to a "Turkish Champion" who had won the event for three consecutive years. The weight of the Belt was limited to 1450g of 14 carat gold. The Kırkpınar wrestling competitions of Edirne were still held under the protectorate of the "Agha". The Agha welcomed his guests and accommodated them in the hotel, held dinners, and organized festivities. Also, he awarded the prizes to the winners in their categories. Just before the final of the Kırkpınar, the organizing Agha held an auction. The bids were placed on a ram or sheep. The highest bidder became the "agha" of the next year's Kırkpınar and the main sponsor of the event. When in 1928 an economic depression hit Turkey and no agha could be found, Selim Sırrı Tarcan made the Turkish Red Crescent (Kızılay) and the Institute of Child Care (Çocuk Esirgeme Kurumu) responsible for the organization and hosting of the guests. In the olden days of the event, an agha was able to stop a match, disqualify wrestlers if necessary, and even cancel the wrestling events altogether. Today, the organizing committee makes such decisions. The Red Crescent and the Institute of Child Care would organize the Edirne Kırkpınar for 36 years, after which the task of organizing the event was assigned to the municipality of Edirne.
Эдирне Кыркпинар муниципалитеті қызметі
1964 жылы Эдирне қаласының әкімі Тахсин Сипка Эдирне муниципалитетіне Эдирне Кыркпинарын ұйымдастыру жауапкершілігін жүктеген актіге қол қойды. Сол жылы әкім Сипка Эдирне Кыркпинарын муниципалдық қызмет ретінде бекітті. Түркияда жылына шамамен 300 түрлі майкүрес ойыны өткізіледі. Оларға орташа есеппен он миллион көрермен жиналады.
In 1964, the mayor of Edirne, Tahsin Sipka, signed an act making the Edirne Municipality responsible for the organization of the Edirne Kırkpınar. That same year, Mayor Sipka made the Edirne Kırkpınar a municipal service. During a year, about 300 different oil wrestling games are held in Turkey. They host an average of ten million spectators.
Уақыттың кіріспесі
1975 жылға дейін Кыркпинарда күрес уақыты шектеусіз болған. Палуандар кейде бір-екі күн бойы күресіп, қарсыластарынан басымдық алатын болған. Күрес ойындары таңғы сағат 9-дан қараңғылыққа дейін жалғасатын, ал жеңімпаз анықталмаған кезде келесі күні де жалғаратын. 1975 жылдан кейін бас палуандар санатында күрес 40 минутқа дейін шектелді. Егер осы уақыт ішінде жеңімпаз шықпаса, палуандар тағы 15 минут қосымша күреседі, осы кезде ұпайлар есептеледі. Соңғы кезеңде ең көп ұпай жинаған палуан жеңімпаз деп жарияланады. Басқа санаттарда күрес уақыты 30 минутқа дейін шектелген. Жеңімпаз болмаса, одан кейін 10 минут ұпаймен күрес жүргізіледі.
Until 1975, there was no time limit for wrestling in Kırkpınar. The pehlivans would sometimes wrestle one or two days, until they could establish superiority over their foes. Wrestling games would last from 9am until dusk and matches without a winner would continue the next day. After 1975, wrestling was limited to 40 minutes in the başpehlivan category. If there is no winner within these limits, the pehlivans wrestle for 15 more minutes with scores recorded. Those who score the most points in this last period are accepted as the winners. In other categories, the wrestling time is limited to 30 minutes. If there is no winner, ten minutes of scored wrestling follows.
Федерация
1996 жылғы 20 маусымда Түркияның дәстүрлі спорт түрлері федерациясы (Geleneksel Spor Dallari Federasyonu) Түркия Министрлігі тарапынан құрылды. Ат спорты, майлы күрес, аба күресі және басқа да дәстүрлі спорт түрлері Альпер Язоғлу басшылығымен бір федерацияда біріктірілді.
On 20 June 1996, the Turkish Federation of Traditional Sport Branches (Geleneksel Spor Dallari Federasyonu) was founded by the Turkish Ministry. Riding, oil wrestling, aba wrestling and other traditional sports were assembled in the same federation under Alper Yazoğlu.
Амстердамдағы мұнай күресі
Эдирнедегі 636-шы жыл сайынғы Кыркпинарда Ага (жүргізуші) Хусейн Сахин, Түркеви Амстердам төрағасы Вейис Гюнгермен және Мохамед Эль Ферс (МокумТВ Амстердам) Еуропа мен әлемде дәстүрлі майлы күресті насихаттау үшін күш біріктіруге келісті. Эль Ферс үш күн бойы дерлік барлық жекпе-жекті түсірді. 1996 жылдың 4 қыркүйегінде MokumTV А1 Амстердам арнасында апталық бағдарламасын бастады, осы өте эстетикалық "барлық спорттың анасын" көрсетті. Қайтыс болған Хусейн Сахин Түркия президенті Сүлеймен Демирел, Эдирне қаласының әкімі Хамди Седефчи, Вейис Гюнгер және Мохамед Эль Ферстің қатысуымен сөйлеген сөзінде Кыркпинар Түркия шекарасын асып, әлемді біріктіретінін айтты. 636-шы Эдирне Кыркпинарына қатысқан чемпиондар Амстердам Кыркпинары туралы жаңалықты құттықтады. Марапаттау салтанатында сөйлеген сөзінде Президент Сүлеймен Демирел Түркия әлемдік деңгейдегі күрескерлерді тәрбиелеуді жалғастыра беретінін мәлімдеді. Вейис Гюнгер баспасөз құралдарына берген сұхбатында Еуропадағы ынталы реакциялар осы дәстүрлі түрік спортының ғана емес, сонымен қатар теледидар мен бейнежазбалардың арқасында түрік емес халық арасында да танымал болып келе жатқанын көрсетті. Жаңалық жарияланғаннан кейін ұйымдастырушылар Түркияның түкпір-түкпірінен майлы күреске қатысуға ниет білдірген 950-ге жуық күрескерден хат алды, олар Амстердам Кыркпинарының Еуропа чемпионы атағы үшін күреседі. 1997 жылы "Барлық спорттың анасы" Батыс Еуропада дебют жасады, Еуропа чемпиондар лигасы Амстердамда өтті. Бұл шараны кемінде 22 телеарна көрсетті, ал Амстердам Кыркпинарынан түсірілген кадрлар CNN және BBC телеарналарында да көрсетілді. Амстердамда өткен 2-ші Еуропалық майлы күрес чемпионатында Түркия, Нидерланды және басқа да Еуропа елдерінен 42 күрескер қатысты. Жеңімпаз – Эдирне Кыркпинарының майлы күрес чемпионы Ценгиз Елбей. Ашылу салтанатында Нидерландыдағы Түркияның бас консулы Эркут Онарт осындай мәдени құндылықтарды Еуропаға әкелгенде түрік қоғамы мен еуропалық елдер арасындағы достық қарым-қатынас күшейе түсетініне сендіретінін айтты. Майлы күрес әлемінде Амстердам Эдирнеден кейін ең маңызды жылдық шараға айналды.
During the 636th annual Kırkpınar of Edirne, Agha (mc) Hüseyin Sahin agreed with Veyis Güngör, the chairman of Türkevi Amsterdam, and Mohamed el Fers (MokumTV Amsterdam) that they would unite their forces to promote traditional oil wrestling in Europe and the world. For three days El Fers filmed almost every match. On 4 September 1996, MokumTV started a weekly program on the A1 Amsterdam channel, presenting this highly aesthetic "mother of all sports". The late Hüseyin Sahin said during his speech, attended by Turkish president Süleyman Demirel, Edirne mayor Hamdi Sedefçi, Veyis Güngör and Mohamed el Fers that the Kırkpınar will exceed the borders of Turkey and unite the world. The champion wrestlers, who attended that 636th Edirne Kırkpınar applauded the news of an Amsterdam Kırkpınar. In his speech at the award ceremony, President Süleyman Demirel said that Turkey would continue to raise world famous wrestlers. Veyis Güngör told the press that the enthusiastic reactions in Europe proved that this traditional Turkish sport is not only everlasting, but thanks to television and video, is gaining popularity among non Turkish people as well. In the days after the news was released, organisers received about 950 letters from oil wrestlers throughout Turkey, who would enter competition for the title of Euro champion of the Amsterdam Kırkpınar. In 1997, the "Mother of All Sports" débuted in Western Europe, when the European Champions League was held in Amsterdam. No less than 22 television teams covered the event, and scenes from the Amsterdam Kırkpınar were shown on CNN and the BBC alike. The 2nd European Oil Wrestling Championship held in Amsterdam already had a final with 42 wrestlers from Turkey, the Netherlands and other European countries. The winner was Cengiz Elbeye, Edirne Kırkpınar oil wrestling champion. During the opening ceremony, Erkut Onart, the Turkish Consul General in the Netherlands, said that he believed the friendship between Turkish society and the European countries is intensified when these kinds of cultural values are brought to Europe. In the world of oil wrestling, Amsterdam became the most important annual event, after Edirne.
Арнайы сала
Мұнай күресі Түркия Олимпиадалық күрес федерациясы тарапынан арнайы спорт түрі ретінде қабылданды. Спорт және саясат, мысалы, 1996 жылы Түркияның дәстүрлі спорт түрлері федерациясы (Geleneksel Spor Dallari Federasyonu) мұнай күресі мен басқа да дәстүрлі түрік спорттарын ұсынатын федерация ретінде ресми түрде мойындалды.
Oil wrestling was accepted as special branch by the Turkish Olympic Wrestling Federation. Sport and politics, as in 1996 the Turkish Federation of Traditional Sport Branches (Geleneksel Spor Dallari Federasyonu) was officially accepted as the federation representing oil wrestling and other traditional Turkish sports.
Допингке қарсы бақылау
1999 жылы Түркия Олимпиадалық күресу федерациясы Эдирне Кыркпинарында допингке қарсы бақылауды енгізді.
In 1999, anti doping checks were introduced by the Turkish Olympic Wrestling Federation during the Edirne Kırkpınar.
Эдирнеде шетелдік мұнайшыдан бас тартты
Мұнаймен күрес Түркиямен ғана шектелмейтін, дамитын спорт түрі. Дегенмен, шетелдік күрескерлердің Түркияның Ұлттық чемпионатына қатысуы қиынға соғады. 2000 жылы голландиялық мұнай күрескері Мелвин Виттевеннің Эдирнеге қатысуына рұқсат берілмеді, ал бірнеше апта бұрын Амстердам Кыркпинарында Виттевеннен жеңілген Кадир Йылмаз, оның түркі-голландиялық қос азаматтығы болғандықтан қатысуға қабылданды. Нидерландыдағы Амстердам Кыркпинарының жеңімпаздары Еуропа чемпиондары деп есептелетіндіктен, бұл Амстердам Кыркпинары Эдирнеден басым екенін көрсетеді, себебі Эдирне тек Түркияның ұлттық чемпионаты ретінде қарастырылады және түрік емес қатысушыларды қабылдамайды. Бұл шара 1990 жылдарға дейін Түркиядан тыс жерлерде көп назар алмады, содан кейін күрес стилі Батыс Еуропаға тарала бастады. Ол әсіресе Нидерландыда танымал болды, онда жыл сайын турнир өтіп, Еуропаның түкпір-түкпірінен қатысушыларды қызықтырады. Жапонияда да мұнай күресінен жарыстар ұйымдастырылады.
Oil wrestling is a growing sport, not limited to Turkey. However, it is difficult for foreign wrestlers to enter this National Turkish Championship. In 2000, Dutch oil wrestler Melvin Witteveen's entry in Edirne was rejected, while Kadir Yilmaz, beaten by Witteveen some weeks earlier at the Amsterdam Kırkpınar, was allowed to participate due to his double Turko Dutch nationalities. As the winners of the categories of the Amsterdam Kırkpınar in the Netherlands are considered to be the European Champions, this means the Amsterdam Kırkpınar tops Edirne's, as the latter is seen as the National championship of Turkey only, repudiating non Turkish entries. The event attracted little attention outside of Turkey until the 1990s, when the style of wrestling began to spread to Western Europe. It has become particularly popular in the Netherlands, which now hosts its own annual version of the tournament, attracting participants from throughout Europe. Yağlı güreş wrestling matches are also held in Japan.
Ең көп жеңімпаздар
Хусейин Пехливан 1935 жылдан бастап 7 жыл қатарынан осы жарысты жеңіп алды. Ахмет Ташчи 11 жылдың ішінде 9 рет жеңіске жетті. 2021 жылғы жарысты Әли Гүрбұз жеңіп алды, бұл оның төртінші жеңісі болды.
Hüseyin Pehlivan won the event 7 consecutive years, starting 1935. Ahmet Taşçı won the event 9 times in 11 years. The 2021 event was won by Ali Gürbüz, his 4th victory.