Кіріспе

Британ армиясының генералы, Виндзор каноны, генерал-лейтенант сэр Томас Жакомб Хаттон (27 наурыз 1890 – 17 қаңтар 1981) – британ армиясының офицері. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар арасында маңызды штабтық қызметтерді атқарды, нәтижесінде 1942 жылдың басында Жапонияның Бірманы басып алуының бастапқы кезеңдерінде Бірма армиясына қолбасшылық етті. Хаттон шотланд психиатры Изабель Эмсли Хаттонға үйленген.

Жастық шағы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

Томас Жакомб Хаттон 1890 жылы 27 наурызда Нотингем, Нотингемшир қаласында Уильям Генри Хаттонның үлкен ұлы болып дүниеге келді. Ол Россалл мектебінде және Вулвичтегі Корольдік әскери академияда білім алған. 1909 жылы 23 желтоқсанда Вулвичтен бітіргеннен кейін ол Корольдік далалық артиллерияға екінші лейтенант болып кірді. Хаттон Бірінші дүниежүзілік соғыста Батыс майданында Корольдік далалық артиллерия қатарында қызмет етті, 1915 жылы капитан, ал 1918 жылы майор рөліне көтерілді. Ол штаб қызметіне қабілетті болды және 1918 жылы 3-ші дәрежелі Бас штаб офицері (GSO3) ретінде, сондай-ақ 1918-1919 жылдары бригада майоры болып қызмет етті.

Соғыс аралығы

1919 жылдан 1920 жылға дейін Хаттон Соғыс кеңсесінде әскери хатшының көмекшісі, ал 1923 жылдан 1924 жылға дейін генерал-адъютанттың орынбасары болып қызмет етті. Ол шотланд психиатры Изабель Галлоуэй Эмслимен Константинопольде танысып, 1921 жылы үйленді. 1922-1923 жылдары Камберлидегі штаб колледжінде студенттік оқудан өткеннен кейін, Хаттон 1924-1926 жылдары Ұлыбританияның шығыс округтеріндегі Шығыс командасы штабында 2-дәрежелі бас штаб офицері (GSO2) болып қызмет етті. 1927 жылы майор шеніне көтерілді, ал 1927 жылдан 1930 жылға дейін Императорлық Бас штабтың (CIGS) бастығының әскери көмекшісі болды, сосын Императорлық қорғаныс колледжіне оқуға түсті. 1930 жылы толық полковник шеніне екі рет көтеріліп, 1933-1936 жылдары Соғыс кеңсесінің әскери операциялар дирекциясында 1-дәрежелі бас штаб офицері (GSO1) болып қызмет етті. 1936 жылы Хаттон араб көтерілісі кезінде Палестинадағы британдық күштерде қызмет етті. 1936 жылдан 1938 жылға дейін ол Палестинаға жіберілген 1-ші жаяу әскер дивизиясында GSO1 (штаб бастығы) болды. 1938 жылы генерал-майор болып тағайындалып, Үндістандағы Батыс тәуелсіз округінің бас қолбасшысы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Хаттон Ұлыбританияның Үндістан әскери штабы Бас штабының орынбасары болып тағайындалды. Келесі жылы ол генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, Ұлыбританияның Үндістан әскери штабы Бас штабының бастығы болды.

Бірма әскері

1942 жылы Хаттон жапон әскерлерінің шабуылға ұшырауы мүмкін болған Бирма командалығының бас офицері болып тағайындалды. Бирма армиясы американдық-британдық-голландиялық-австралиялық командаға бағынышты болды, оның бас қолбасшысы Арчибальд Уэвелл болды. Хаттон бастапқыда өз қол астындағыларына мүмкіндігінше шекараға жақын жерде соғысуға бұйрық берді. Кейбіреулері ол Уэвеллдің бұйрығы бойынша солай істеп жатыр деп ойлады, бірақ Хаттон күштердің келуіне уақыт беруді көздеді. Бұл шекараға жақын жерде соғысуға тырысқан, нашар жабдықталған және жақсы даярланбаған бірмалық және үнділік құрамалардың жеңілісіне әкелді. Хаттон енді Рангун қаласын, астананы қорғау мүмкін емес деп есептеді. Ол күштерін солтүстікке қарайғы порттарға бағыттауға тырысты. Уэвелл мұны жеңілісшілдік деп санады және 28 ақпанда куәгерлердің алдында Хаттонға шабуыл жасады. Хаттон қарсылық көрсетпеді, қадірлі үнсіздікті ең жақсы жауап деп білді. Хаттонның орнын генерал Харольд Александр басып, Бирма армиясының бас қолбасшысы болып тағайындалды, ал Хаттон Александрдың штаб бастығы болып тағайындалды – бұл оған ұят келтірген лауазымды жыл соңына дейін атқарды. 1942 жылы Бирмадағы дағдарыс кезінде кейбір жоғары офицерлер (мысалы, Үндістандағы бас қолбасшы қызметін атқарушы генерал сэр Алан Хартли) Хаттонның жақсы штаб бастығы болғанын, бірақ далалық командалық қызметке лайық емес екенін айтты. Кейін Хаттон 1944 жылға дейін Үндістанның Соғыс ресурстары және қайта құру комитеттерінің хатшысы болып қызмет етті. 1944 жылы ол әскерден кетті.

Кейінгі мансап

Хатон зейнетке шыққаннан кейін түрлі азаматтық қызметтер атқарды: 1944 жылдан 1946 жылға дейін ол Үндістандағы вице-корольдің атқару кеңесінің бас хатшысы болды.