Кіріспе
Ағылшын тілінде жазылған мәтіннің оқылуына арналған тест
Тіл білімінде Гуннинг тұмандық индексі – ағылшын тілінде жазылған мәтіннің оқылуына арналған тест. Бұл индекс адамның мәтінді алғаш рет оқығанда түсінуі үшін неше жылдық білім қажет екенін бағалайды. Мысалы, тұмандық индексі 12 болса, онда АҚШ-тың жоғары мектебінің соңғы сынып оқушысының (шамамен 18 жаста) оқу деңгейі болуы тиіс. Бұл тест 1952 жылы газет және оқулық басылымымен айналысқан американдық кәсіпкер Роберт Ганнинг жасаған. Тұмандық индексі мәтінді мақсатты аудиторияның оңай оқи алатынын растау үшін жиі қолданылады. Көптеген адамдарға арналған мәтіндерге, әдетте, 12-ден төмен тұмандық индекс қажет. Барлыққа дерлік түсінікті болуы тиіс мәтіндерге, әдетте, 8-ден төмен индекс қажет. Тұмандық индексСынып бойынша оқу деңгейі17 Жоғары білімді түлек16 Жоғары білімді аға студент15 Жоғары білімді орта студент14 Жоғары білімді екінші курс студенті13 Жоғары білімді бірінші курс студенті12 Жоғары мектептің соңғы сынып оқушысы11 Жоғары мектептің орта сынып оқушысы10 Жоғары мектептің екінші сынып оқушысы9 Жоғары мектептің бірінші сынып оқушысы8 Сегізінші сынып оқушысы7 Жетінші сынып оқушысы6 Алтыншы сынып оқушысы
In linguistics, the Gunning fog index is a readability test for English writing. The index estimates the years of formal education a person needs to understand the text on the first reading. For instance, a fog index of 12 requires the reading level of a United States high school senior (around 18 years old). The test was developed in 1952 by Robert Gunning, an American businessman who had been involved in newspaper and textbook publishing. The fog index is commonly used to confirm that text can be read easily by the intended audience. Texts for a wide audience generally need a fog index less than 12. Texts requiring near universal understanding generally need an index less than 8. Fog IndexReading level by grade17College graduate16College senior15College junior14College sophomore13College freshman12High school senior11High school junior10High school sophomore9High school freshman8Eighth grade7Seventh grade6Sixth grade
Шектеулер
Тұмандылық индексі мәтіннің оқылуы қиын екендігінің жақсы белгісі болғанымен, оның шектеулері де бар. Барлық күрделі сөздер қиын емес. Мысалы, "қызықты" сөзі үш буынды болса да (жалпы қолданылатын ing жұрнағын ескермегенде), оны қиын сөз деп санамайды. Көпшілік жиі қолданбайтын қысқа сөз де қиын болуы мүмкін. Сөздердің жиі қолданылуы мәтіннің оқылу деңгейіне әсер етеді. 1980 жылға дейін тұмандылық индексі басқаша есептелген. Алғашқы формула әрбір клаузаны сөйлем ретінде санаған. Индекс сөйлем ішіндегі ойдың анықтығын өлшеуге бағытталғандықтан, адамдар әр клаузаны толыққанды ой ретінде қабылдайды деп есептелген. 1980 жылдары әдебиет үшін тұмандылық индексін есептегенде бұл қадам алынып тасталды. Мүмкін, бұл қолмен жасау қажет болғандықтан болған шығар. Пенсильвания штаты университетінің Джудит Богерт 1985 жылы бастапқы алгоритмді қорғады. Кейінгі зерттеулердің шолуы жаңа әдістің көбінесе ұсынылатынын көрсетті. Дегенмен, кейбіреулер қарапайым, қысқа сөйлемдер тізбегі оқуды жеңілдетпейді деп санайды. Мысалы, Гиббонның "Рим империясының құлдырауы мен жоғалуы тарихы" сияқты шығармаларда ескі және жаңартылған алгоритмдерді қолдану арқылы алынған тұмандылық көрсеткіштері айтарлықтай өзгешеленеді. Үлгі ретінде алынған тест мәтіннен кездейсоқ түсіндірме алды: (#51: Дион, т. I. lxxix. 1363-бет. Иродиан, l. v. 189-бет.) және алдымен сөйлемдерді, содан кейін сөйлемдер мен клаузаларды санап, автоматтандырылған Gunning Fog калькуляторын пайдаланды. Калькулятор тек сөйлемдерді пайдаланып 19,2 индексін, ал тәуелсіз клаузаларды қоса алғанда 12,5 индексін көрсетті. Бұл тұмандылық индексін магистратура деңгейінен жоғары мектеп деңгейіне дейін төмендетті.