Кіріспе

Лоқсығу және құсу Созылмалы панкреатит панкреатикалық аралшықтардың инсулин өндіру қабілетіне әсер етуі мүмкін, бұл қандағы глюкоза деңгейін реттеуді бұзып, 3c типті диабетке әкеледі. 3c типті диабет симптомдары қант деңгейінің жоғарылауына байланысты туындайды және оларға аштық пен шөлдің күшеюі, жиі зәр шығару, салмақ жоғалту, шаршау және көрудің нашарлауы кіруі мүмкін. Созылмалы панкреатитпен ауыратын адамдарда үш симптомдық белгі профилі сипатталған. А типі – симптомсыз кезеңдер арасында объективті панкреатитпен немесе онсыз қайталамалы, күшті симптомдардың күшеюі. А типті симптомдық белгі профилі көбінесе созылмалы панкреатиттің бастапқы кезеңдерінде жиі кездеседі. Созылмалы алкогольге тәуелділік және темекі шегу созылмалы панкреатиттің дамуына белгілі қауіп факторлары болып табылады, және олардың екеуі де аурудың дамуына қатысты синергиялық әсерге ие деп саналады.

Патофизиология

Созылмалы панкреатиттің генетикалық тұрғыдан қарастырылуы бала кезінде басталатын қатысты эпигастриялық ауырсынудың ерте пайда болуын көрсетеді. Бұл аутосомалық-доминанттық ауру; созылмалы панкреатит катиондық трипсиноген гені PRSS1 және R122H мутациясы арқылы анықталады. R122H – мұрагерлік созылмалы панкреатит үшін ең көп кездесетін мутация, ол трипсиноген ақуызының 122-ші аминоқышқылдық орнында аргининнің гистидинмен алмасуымен сипатталады. Әрине, басқа да механизмдер бар – алкоголь, нашар тамақтану, темекі шегу – олардың әрқайсысы өз әсерін панкреасқа тигізеді.

Диагностика

Созылмалы панкреатиттің диагнозы науқастың анамнезі мен симптомдарының ерекшеліктері, сондай-ақ радиологиялық зерттеулердің нәтижелері негізінде қойылады. Компьютерлік томография, магниттік-резонанстық холангиопанкреатография (МРХП) және эндоскопиялық ультрадыбыс (ЭУД) созылмалы панкреатитті диагностикалауда шамамен бірдей сезімталдыққа және нақтылыққа ие. МРТ сканерінде қабыну, фиброз, ошақты зақымданулар және кальцификациялар салдарынан төмен Т1 сигналы көрінеді. Контрастты зат енгізілген жағдайда, фиброздық аймақтардың қысылуынан кешіккен гадолиний күшеюімен байланысты жоғары Т1 сигналы байқалады. Панкреастың жалпы қалыңдығы азаяды. Емдеу, мүмкіндігі шектес болса, негізгі себепке бағытталған, сондай-ақ ауырсынуды және сіңірудің бұзылуын жеңілдетуге қадама жасалады. Инсулинге тәуелді қант диабеті дамуы мүмкін, сондықтан ұзақ мерзімді инсулин терапиясы қажет болуы мүмкін. Ішкі ауырсыну өте күшті болуы мүмкін және жоғары дозадағы анальгетиктерді, кейде опиаттарды талап етуі мүмкін. Прегабалин, габапентин, трициклді антидепрессанттар және серотонин-норадреналин кері сіңіру ингибиторлары (СНРИ) сияқты препараттар созылмалы панкреатиттегі ауырсынуды емдеу үшін жиі қолданылады. Эндоскопиялық емдеу, оның ішінде панкреатикалық өзектегі тастарды жою және тарылуларды кеңейту жүргізілуі мүмкін.

Хирургиялық операция

Созылмалы панкреатитті емдеу үшін хирургиялық араласу екі бағытқа бөлінеді: резекциялық және дренаждық процедуралар. Хирургиялық емді таңдауға себеп болатын жағдайлардың қатарында псевдокиста, фистула, асцит немесе тұрақты түрдегі кедергі болуы мүмкін. Қоршаған ортаның ластануынан панкреас радиоактивті цезийді (Cs 134 және Cs 137) көп мөлшерде сіңіре алады, бұл созылмалы панкреатитке және, мүмкін, панкреастық қатерлі ісікке, сондай-ақ 3c түріндегі (панкреатогендік) диабетке алып келетін панкреастық аралдардың зақымдануына себеп болады.