Кіріспе

Адамда кездесетін сүтқоректілер ақуызы.

Гастрин – асқазанның париеталды жасушалары арқылы асқазан қышқылының (HCl) секрециясын стимуляциялайтын және асқазанның моторикасына көмектесетін пептид гормоны. Ол асқазанның, он екі елі ішектің және ұйқы безінің пилорикалық аймағындағы G жасушаларымен бөлінеді. Гастрин холецистокинин B рецепторларымен байланысып, энтерохромаффинге ұқсас жасушаларда гистаминнің бөлінуін күшейтеді және K+/H+ АТФаза сорғыларын париеталды жасушалардың апикальды мембранасына енгізеді (бұл өз кезегінде асқазан қуысына H+ бөлінуін арттырады). Оның секрециясы асқазанның люменіндегі пептидтермен стимуляцияланады.

Генетика

Адамдарда GAS гені он жетінші хромосоманың ұзын қол бөлігінде (17q21) орналасқан.

Асқазанның жарығы

Стимуляциялық факторлар: диеталық ақуыздар мен аминқышқылдары (ет), гиперкальциемия. (яғни, асқазан фазасында) Тежеуші фактор: қышқылдық (pH 3-тен төмен) – асқазандағы δ жасушаларынан соматостатиннің бөлінуі арқылы жүзеге асырылатын теріс кері байланыс механизмі, ол гастрин және гистамин бөлінуін тежейді.

Аурудың пайда болуындағы рөлі

Золлингер-Эллисон синдромында гастриннің өндірісі қалыптан тыс жоғары болады, көбінесе гастринома – гастрин өндіретін ісік арқылы, көбінесе он екі елі ішектің немесе ұйқы безінің қатерсіз ісігі. Гипергастринемия, яғни қандағы гастрин деңгейінің жоғарылауын анықтау үшін "пентагастрин сынағы" жүргізілуі мүмкін. Аутоиммунды гастрит кезінде иммундық жүйе асқазанның париетті жасушаларына шабуыл жасайды, бұл гипохлоридрияға, яғни асқазан қышқылының төмендеуіне алып келеді. Бұл асқазандағы pH деңгейінің жоғарылауын өтеу үшін гастрин деңгейінің көтерілуіне себеп болады. Көбінесе барлық париетті жасушалар жоғалып, ахлоргидрия пайда болады, бұл гастрин секрециясына кері байланыстың жойылуына әкеледі. IV типті муколипидозбен ауыратын дерлік барлық адамдардың плазмасындағы гастрин концентрациясы жоғарылайды (орташа 1507 пг/мл; 400–4100 пг/мл аралығы) (қалыпты 0–200 пг/мл), бұл конституциялық ахлоргидрияның салдары. Бұл жағдай осы нейрогенетикалық ауруды диагностикалауды жеңілдетеді. Сонымен қатар, H. pylori инфекциясынан туындаған созылмалы гастритте де гастрин деңгейінің жоғарылауы мүмкін.

Тарих

Оның бар екендігі алғаш рет 1905 жылы британдық физиолог Джон Сидней Эдкинс тарапынан айтылды, ал гастриндер 1964 жылы Ливерпуль университетінде Хильда Трейси және Родерик Альфред Грегорилермен оқшауланды. 1964 жылы гастриннің құрылымы анықталды.