Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Асқазандағы эпителий жасушасы. Париеттік жасушалар (оксинттік жасушалар деп те аталады) – асқазандағы хлорсутеқыш қышқылды (HCl) және ішкі факторды бөліп шығаратын эпителий жасушалары. Бұл жасушалар асқазанның түпкі және дене бөліктерінің қабығында орналасқан асқазан бездерінде табылады. Оларда кең таралған секреторлық канальдық желісі бар, одан HCl активті тасымалдау арқылы асқазанға бөлінеді. Сутек-калий АТФазасы (H+/K+ АТФазасы) ферменті ғана париеттік жасушаларға тән және H+ иондарын шамамен 3 миллионға 1 арақатынастағы концентрациялық градиентке қарсы тасымалдайды, бұл адам организмінде қалыптасатын ең тік иондық градиент болып табылады. Париеттік жасушалардың жұмысы негізінен гистамин, ацетилхолин және гастрин сигналдары арқылы орталық және жергілікті модуляторлармен реттеледі.
Epithelial cell in the stomach
Parietal cells (also known as oxyntic cells) are epithelial cells in the stomach that secrete hydrochloric acid (HCl) and intrinsic factor. These cells are located in the gastric glands found in the lining of the fundus and body regions of the stomach. They contain an extensive secretory network of canaliculi from which the HCl is secreted by active transport into the stomach. The enzyme hydrogen potassium ATPase (H+/K+ ATPase) is unique to the parietal cells and transports the H+ against a concentration gradient of about 3 million to 1, which is the steepest ion gradient formed in the human body. Parietal cells are primarily regulated via histamine, acetylcholine and gastrin signalling from both central and local modulators.
Каналикулус
Каналикулус – асқазанның париетальды жасушаларында кездесетін бейімделу. Ол терең бүктеме немесе кішкентай арна болып табылады, ол секреция үшін, мысалы, беттік ауданын арттыруға қызмет етеді. Париетальды жасуша мембранасы динамикалық; каналикулалардың саны секреторлық қажеттілікке қарай артып, азаяды. Бұл каналикуланың алдындағы құрылымдардың немесе түтікшелі-везикулалардың мембранамен бірігуі арқылы беттік ауданын ұлғайтуға, ал каналикулалардың кері эндоцитозы (түтікшелі-везикулаларды қайта құру) арқылы оны азайтуға қол жеткізіледі.
A canaliculus is an adaptation found on gastric parietal cells. It is a deep infolding, or little channel, which serves to increase the surface area, e. g. for secretion. The parietal cell membrane is dynamic; the numbers of canaliculi rise and fall according to secretory need. This is accomplished by the fusion of canalicular precursors, or tubulovesicles, with the membrane to increase surface area, and the reciprocal endocytosis of the canaliculi (reforming the tubulovesicles) to decrease it.
Ішкі фактордың бөлінуі
Париэтальды жасушалар сонымен қатар ішкі фактор деп аталатын гликопротеин өндіреді. Тамақтағы В витаминін сіңіру үшін ішкі фактор қажет. В12 витаминінің ұзақ мерзімді жетіспеушілігі мегалобластикалық анемияға алып келуі мүмкін, ол үлкен, күнсіз қызыл қан клеткаларымен сипатталады. Зыянды анемия асқазанның париэтальды жасушаларының аутоиммунды бұзылуынан туындайды, бұл ішкі фактордың синтезін және, салдарынан, В12 витаминінің сіңуін тоқтатады. Зыянды анемия да мегалобластикалық анемияға әкеледі. Атрофиялық гастрит, әсіресе егде жастағы адамдарда, В12 витаминін сіңіруге қабілетсіздікке ұшыратады және сүйек кемігінде ДНК синтезінің және нуклеотид метаболизмінің төмендеуі сияқты кемшіліктерге алып келуі мүмкін.
Parietal cells also produce a glycoprotein known as intrinsic factor. Intrinsic factor is required for the absorption of vitamin B in the diet. A long term deficiency in vitamin B12 can lead to megaloblastic anemia, characterized by large fragile red blood cells. Pernicious anaemia results from autoimmune destruction of gastric parietal cells, precluding the synthesis of intrinsic factor and, by extension, absorption of vitamin B12. Pernicious anemia also leads to megaloblastic anemia. Atrophic gastritis, particularly in the elderly, will cause an inability to absorb B12 and can lead to deficiencies such as decreased DNA synthesis and nucleotide metabolism in the bone marrow.
Клиникалық маңызы
Асқазанның жоғары қышқылдығынан пептикалық жара пайда болуы мүмкін. Асқазан қабығының табиғи төзімділігін арттыру үшін антиацидтер қолданылуы мүмкін. Пирензепин сияқты антимускарин препараттары немесе H2 антигистаминдері қышқыл секрециясын азайтуға көмектеседі. Протондық сорғы тежегіштері қышқыл өндірісін азайтуда тиімдірек, себебі бұл қышқыл өндірісін стимуляциялаудың соңғы ортақ механизмі болып табылады. Зиянды анемияда, париетті жасушаларға немесе ішкі факторға қарсы аутоантителолар В12 витаминінің сіңуін азайтады. Оны В12 витаминінің инъекциясымен (метилкобаламин, гидрокобаламин немесе цианокобаламин) емдеуге болады. Ахлоргідрия – париетті жасушалардың тағы бір аутоиммундық ауруы. Зақымдалған париетті жасушалар қажетті мөлшерде асқазан қышқылын өндіре алмайды. Бұл асқазанның pH деңгейінің жоғарылауына, тағамның нашар сіңуіне және гастроэнтерит қаупінің артуына алып келеді.
Peptic ulcers can result from over acidity in the stomach. Antacids can be used to enhance the natural tolerance of the gastric lining. Antimuscarinic drugs such as pirenzepine or H2 antihistamines can reduce acid secretion. Proton pump inhibitors are more potent at reducing gastric acid production since that is the final common pathway of all stimulation of acid production. In pernicious anemia, autoantibodies directed against parietal cells or intrinsic factor cause a reduction in vitamin B12 absorption. It can be treated with injections of replacement vitamin B12 (methylcobalamin, hydroxocobalamin or cyanocobalamin). Achlorhydria is another autoimmune disease of the parietal cells. The damaged parietal cells are unable to produce the required amount of gastric acid. This leads to an increase in gastric pH, impaired digestion of food and increased risk of gastroenteritis.