Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маскат және Оман сұлтаны
Sultan of Muscat and Oman
Саид бин Сұлтан әл-Бүсаиди (سعيد بن سلطان, Saʿīd bin Sulṭān, ) (5 маусым 1791 – 19 қазан 1856) – Маскат және Оман сұлтаны, 1804 жылдан 1856 жылдың 4 маусымына дейін Бусаид әулетінің бесінші билеушісі. Оның билігі әкесі Сұлтан бин Ахмадтың 1804 жылдың қараша айында қайтыс болуынан кейін туған қақтығыстар мен мұрагерлік үшін болған ішкі тартыстардан кейін басталды. Ол көбінесе «Оман арыстаны» (أسد عمان) деп аталады, Оманның ең ұлы сұлтандарының бірі ретінде танымал. Саидтың ағасы Қаис бин Ахмад, Саид таққа талапкер болған ағасы Бадр бин Сайфты өлтіргеннен кейін Саидтың билігін мойындады. Саид астанасын Занзибарға көшіргенімен белгілі, Оман империясы өзінің күші мен байлығының шарына жеткен кезде ол қала сол жерде қалды.
Sayyid Saïd bin Sultan al Busaidi (سعيد بن سلطان, Saʿīd bin Sulṭān, ) (5 June 1791 – 19 October 1856) was Sultan of Muscat and Oman, the fifth ruler of the Busaid dynasty from 1804 to 4 June 1856. His rule began after a period of conflict and internecine rivalry of succession that followed the death of his father, Sultan bin Ahmad, in November 1804. He is often referred to as the Lion of Oman (أسد عمان), as one of the greatest Omani sultans. Said's uncle Qais bin Ahmad finally agreed to Said's primacy after Said had killed his cousin, Badr bin Saif, a pretender to the throne. Said is noted for moving his capital to Zanzibar, where it remained during the time when the Omani Empire reached the zenith of its power and wealth.
Алғашқы жылдар
Саид бин Сұлтан 1792 жылдан 1804 жылға дейін Оманды басқарған Сұлтан бин Ахметтің ұлы болды. Сұлтан бин Ахмет 1804 жылы Басраға жасаған жорығында қайтыс болды. Ол Мұхаммед бин Насыр бин Мұхаммед әл-Жабриді өзінің екі ұлы Салим бин Сұлтан мен Саид бин Сұлтанның регенті және қамқоршысы етіп тағайындады. Сұлтанның ағасы, Сохардың билеушісі Қайс бин Ахмад билікті басып алуға тырысты. 1805 жылдың басында Қайс ағасы Мұхаммедпен бірге оңтүстікке қарай жағалау бойымен Мутраға аттанды, оны ол оңай басып алды. Содан кейін Қайс Маскатты қоршауға кірісті. Мұхаммед бин Насыр Қайсқа кетіп қалу үшін пара беруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Мұхаммед бин Насыр Бадр бин Саифтен көмек сұрады. Бірнеше шайқастан кейін Қайс Сохарға қайта шегінуге мәжбүр болды. Бадр бин Саиф нақты билеушіге айналды. Ваххабилермен одақтасқан Бадр бин Саиф халық арасында күндеңдеуге ұшырады. Өз қамқорлығындағыларды алысқа жіберу үшін Бадр бин Саиф Салим бин Сұлтанды Батина жағалауындағы әл-Маснааның әкімі, ал Саид бин Сұлтанды Барканың әкімі етіп тағайындады. 1806 жылы Саид бин Сұлтан Бадр бин Саифті Баркаға шақырып, оны сол жерге жуық өлтірді. Оқиға туралы әртүрлі айтылымдар бар, бірақ Саидтың алғашқы соққыны бергені және оның жақтастары оны аяқтағаны анық көрінеді. Саид елден кеткен ваххабилерден құтқарушы ретінде халық тарапынан құрметке ие болды. Қайс бин Ахмад бірден Саидты қолдады. Ваххабилердің реакциясынан қорқып, Саид Мұхаммед бин Насырды кісі өлтіруде айыптады.
Said bin Sultan was son of Sultan bin Ahmed, who ruled Oman from 1792 to 1804. Sultan bin Ahmed died in 1804 on an expedition to Basra. He appointed Mohammed bin Nasir bin Mohammed al Jabry as the Regent and guardian of his two sons, Salim bin Sultan and Said bin Sultan. Sultan's brother Qais bin Ahmad, the ruler of Sohar, decided to attempt to seize power. Early in 1805 Qais and his brother Mohammed marched south along the coast to Muttrah, which he easily captured. Qais then started to besiege Muscat. Mohammed bin Nasir tried to bribe Qais to leave, but did not succeed. Mohammed bin Nasir called on Badr bin Saif for help. After a series of engagements, Qais was forced to retire to Sohar. Badr bin Saif became the effective ruler. Allied with the Wahhabis, Badr bin Saif became increasingly unpopular. To get his wards out of the way, Badr bin Saif made Salim bin Sultan governor of al Maṣna'ah on the Batinah coast and Said bin Sultan governor of Barka. In 1806, Said bin Sultan lured Badr bin Saif to Barka and murdered him nearby. There are different accounts of what happened, but it seems clear that Said struck the first blow and his supporters finished the job. Said was acclaimed by the people as a liberator from the Wahhabis, who left the country. Qais bin Ahmad at once gave his support to Said. Nervous of the Wahhabi reaction, Said blamed Mohammed bin Nasir for the murder.
Сұлтан
Саид бин Сұлтан Оманның жалғыз билеушісі болды, көрінетіндей, ағасының келісімімен. Олардың әпкесі, имам Ахмад бин Саид әл-Бүсаидидің қызы, осы шешімге әсер еткен сияқты. 1820 жылы ол Шығыс Үндістан компаниясының көмегімен Бани Бу Али тайпасына қарсы жазалау экспедициясын бастады. Ол жеңіліске ұшырады, бірақ келесі жылы компанияның ірі күштері қайтып келіп, тайпаны жеңді. 1835 жылы ол Эдмунд Робертс Маскатта 21 қыркүйекте келісіп, USS Peacock кемесімен жіберілген, АҚШ-пен өте тиімді шарттармен шарт жасады. 1837 жылы ол Момбасаны (қазіргі Кения) жаулап алды. 1840 жылы Саид өзінің астанасын Маскаттан Занзибардағы Стоун-Таунға көшірді, онда Ричард Уотерс американдық консул қызметін атқарды, және сауда қатынастарын одан әрі дамыту үшін Америка Құрама Штаттарына кеме жіберді. 1843 жылы ол Могадишода номиналды өкілді тағайындады және Геледи сұлтандығының сұлтан Юсуф Махамуд Ибрагимге салық төлеуге мәжбүр болды. 1856 жылы Саид қайтыс болғаннан кейін оның мемлекеті екіге бөлінді. Оның үшінші ұлы Тувани бин Саид Маскат пен Оманның, ал алтыншы ұлы Маджид бин Саид Занзибардың сұлтаны болды. Маскаттағы Ұлттық мұражайда Саидқа тиесілі көптеген күміс заттар мен басқа да мүліктер сақталуда.
Said bin Sultan became the sole ruler of Oman, apparently with the consent of his brother. Their aunt, the daughter of the Imam Ahmad bin Said al Busaidi, seems to have influenced this decision. In 1820, he launched a punitive expedition against the Bani Bu Ali with the assistance of the East India Company. It was defeated, but the following year a larger Company force returned and defeated the tribe. In 1835, he ratified a treaty with the United States on very favorable terms, that had been negotiated by Edmund Roberts at Muscat on 21 September 1833, and returned by USS Peacock. In 1837, he conquered Mombasa (now in Kenya). In 1840, Said moved his capital from Muscat to Stone Town in Zanzibar, where Richard Waters was American Consul, and sent a ship to the United States to try to further a trading relationship. In 1843 he nominated a nominal representative in Mogadishu and was forced to pay tribute to Sultan Yusuf Mahamud Ibrahim of the Sultanate of the Geledi. Upon Said's death in 1856, his realm was divided. His third son, Thuwaini bin Said, became the Sultan of Muscat and Oman, and his sixth son, Majid bin Said, became the Sultan of Zanzibar. The National Museum in Muscat houses numerous items of silverware and other possessions that belonged to Said.