Кіріспе

Соловецкий монастыры – солтүстік Ресейдегі Ақ теңіздегі Соловецкий аралдарында орналасқан бекінілген монастырь. 1926-1939 жылдарға дейін Кеңес одағының түрмесі мен еңбек лагеріне айналғанға дейін ол Солтүстік Ресейдегі ең ірі христиан бекіністерінің бірі болды және ГУЛАГ жүйесі лагерлерінің үлгісі ретінде қызмет етті. Монастырь бірнеше маңызды өзгерістер мен әскери қоршауларға тап болды. Оның ең маңызды құрылыстары 16 ғасырға дейін салынған, осы уақытта Филипп Колычев оның игумені (әкесімен салыстырылады) болған.

Тарих

Соловецкий монастыры 1436 жылы монах Зосима құрды; алайда 1429 жылдан 1436 жылға дейін аралда тұрған Кирилло-Белозерск монастырының монахтары Герман мен Савватий монастырдың негізін қалаушылар саналады. Зосима кейін монастырдың алғашқы игумены болды. 1450 жылы Новгородтың посаднигінің әйелі Марфа Борецкая монастырға Кеме және Суммадағы жерлерін сыйға тартқаннан кейін, монастырь стратегиялық тұрғыдан Ақ теңіз жағалауында орналасқан жерлерін тез кеңейтті. 15-16 ғасырларда монастырь саудасын дамытып, Ақ теңіз аймағының экономикалық және саяси орталығына айналды. Оған тұз заводтары (1660 жылдары 54-і болды), аң аулау, балық аулау, слюда өндірісі, темір зауыттары, інжу-маржан өндірісі және тағы да басқалары кірді. Монастырдың архимандриттері патша мен патриарх тағайындаған. 17 ғасырда Соловецкий монастырында 350-ге жуық монах, 600-700 қызметші, шеберлер мен шаруалар болды. 1650 және 1660 жылдары монастырь Ресей православие шіркеуіндегі Расколдың (схизманың) ескі сенімділерінің бекінісіне айналды. 1668-1676 жылдардағы Соловецкий монастырының көтерілісі патриарх Никонның шіркеу реформасына қарсы болды және феодалдық сипатқа ие болды. 1765 жылы монастырь ставропегиялық мәртебе алды (грек тіліндегі stauros – «кросс», pegio – «бекіту» деген мағынаны білдіреді), яғни тікелей Синодқа бағынды. Сумской және Кемский бекіністерімен бірге Соловецкий монастыры ондаған зеңбіректермен және күшті гарнизонмен маңызды шекаралық бекініс қызметін атқарды. 16-17 ғасырларда монастырь Ливон орденінің және шведтердің шабуылдарын бірнеше рет тойтарды (1571, 1582 және 1611 жылдары). Қырым соғысы кезінде Соловецкий монастырына үш британдық кеме шабуыл жасады. 1854 жылдың 6-7 шілдесінде тоғыз сағаттан астам бомбалаудан кейін кемелер ештеңесіз кетіп қалды. 16-19 ғасырларда монастырь автократия мен ресми православиеге қарсы шыққандарға жер аудару орны және Ресейдің солтүстігінде христиандықты тарату орталығы болды. Монастырьда қолжазбалар мен кітаптардан тұратын үлкен кітапхана болды. Монастырь бағында лама Агван Доржиев монахтарға сыйлаған тибеттік жабайы гүлдер сияқты экзотикалық өсімдіктер де өсті. Большевик революциясы мен Азамат соғысынан кейін Кеңес үкіметі монастырды жабып, көптеген ғимараттарды Соловки түрме лагеріне айналдырды, ол 1920-1930 жылдардағы ГУЛАГ-тың алғашқы мәжбүрлі еңбек лагерлерінің бірі болды. «Совет түрме жүйесінің алғашқы жылдары Соловецкий арнайы түрме лагерінде (СЛОН) көптеген түрмедегі жазушылар отырды». Лагерьдегі негізгі жұмыс ағаш кесу болды, ал айналасындағы орманның көп бөлігі кесілгеннен кейін лагерь жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын аралда теңіз кадеттері мектебі ашылды. Коммунизм құлағаннан кейін монастырдың шағын бауырластығы қызметін қайта бастады және қазір онға жуық монахқа ие. Монастырь да жақында күрделі жөндеуден өтті, бірақ қайта құру жұмыстары жалғасуда. Соловецкий монастыры тарихи және сәулет мұражайы болып табылады. Бұл ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген алғашқы ресейлік нысандардың бірі.

Орналасу

Соловецкий монастыры Соловецкий аралындағы Сәулет шығанағының жағалауында орналасқан. Монастырды 8–11 метр биіктігі мен 4–6 метр қалыңдығы бар мықты қабырға қоршап тұр. Қабырғада 7 қақпа мен 8 мұнара бар (1584–1594 жылдары Трифон есімді сәулетші салған), олар негізінен бірнеше тонна салмақтағы алып тастардан тұрғызылған. Монастырь аумағында діни ғимараттар да бар, олардың басты құрылыстары шатырлы және аркалы өткелдермен байланысқан. Бұл ғимараттар өз кезегінде көптеген шаруашылық ғимараттармен және тұрғын үйлермен қоршалған, соның ішінде 500 м² ауданы бар асхана, Успенский соборы (1552–1557 жылдары салынған), Преображенский соборы (1556–1564), Жариялау шіркеуі (1596–1601), тас бөлмелер (1615), су диірмені (17 ғасырдың басында), қоңырау мұнарасы (1777) және Николай шіркеуі (1834) кіреді.

БАҚ-тағы көріністер

Call of Duty: Black Ops Cold War-да монастырь соңғы миссия орны ретінде көрінеді.