Кіріспе

Ескі патшалық резиденциясы (Коло́менское) – Ресейдің Мәскеу қаласының оңтүстік-шығысында, Коломна қаласына (аты осыдан шыққан) алып баратын ежелгі жол бойында орналасқан бұрынғы патшалық резиденция. 390 гектар көлеміндегі көркем аймақ Мәскеу өзенінің тік жағалауына қарап жатыр. 1960 жылдары ол Мәскеу қаласының құрамына енді.

Коломенское қаласындағы ақ бағана

Коломенское ауылы алғаш рет Иван Калитаның өсиетімен (1339) аталады. Уақыт өте келе, ауыл Мәскеудің ұлы князьдарының сүйікті сарайына айналды. Ең ежелгі құрылыс – асыл тастан салынған ерекше Аспанға Көтерілу шіркеуі (1532), ол таққа мұрагер, болашақ Иван Қатыгездің көптен күткен дүниеге келуінің құрметіне салынған. Шатыр пішіндес алғашқы тас шіркеу болғандықтан, канондық емес "Ақ бағана" (кейде осылай аталса да) Византия дәстүрінен керемет үзіліс жасады. Шіркеу төменгі крест пішіндес подклеттен (жер қабатынан) бастап аспанға қарай көтеріледі, одан кейін созылған четверік (сегізбұрышты дене), сосын сегізбұрышты шатыр және кішкентай күмбезбен аяқталады. Четьверіктің тар пилястрлары, садақ тәрізді терезе жиектері, үш қабатты кокошниктер және баспалдақ аркадалары мен ашық галереялардың тыныш ырғағы орыс сәулетінің бұл шедеврінің динамикалық бейнесін көрсетеді. Бүкіл тік композицияның Ресейдің солтүстігіндегі жартасты шатырлы ағаш шіркеулерден алынғаны саналады. Адамзат үшін зор құндылығын мойындаған ЮНЕСКО 1994 жылы шіркеуді Дүниежүзілік мұра тізіміне қосты.

Үлкен сарай және басқа құрылыстар

Патша Алексей I Коломенскоедегі барлық бұрынғы ағаш құрылыстарын бұздырып, орнына әсем әрі қиялдағыдай шатырларымен әйгілі жаңа, үлкен ағаш сарай салдырды. Шетелдіктер бұл күрделі дәліздер мен 250 бөлмеден тұратын алып лабиринтті «Әлемнің сегізінші ғажабы» деп атады. Бұл, негізінен жазғы сарай болғанымен, патша Алексей I-нің сүйікті резиденциясы еді. Болашақ императрица Елизавета Петровна 1709 жылы осы сарайда дүниеге келді, ал патша Петр I өзінің жастық шағының бір бөлігін осында өткізді. Егер сарай Санкт-Петербургке көшірілгеннен кейін күйреп, Екатерина II оны Мәскеудегі резиденциясы ретінде пайдаланудан бас тартты. Оның бұйрығымен 1768 жылы ағаш сарай бұзылып, оның орнына әлдеқайда қарапайым тас және кірпіштен тұрғызылған құрылыс салынды. Алексей I сарайының толық жоспарлары сақталған. Мәскеу үкіметі 2010 жылы толық қайта құруды аяқтады. Қайта салынған сарай тарихи негіздерді сақтау мақсатында Ақ бағанаға жақын, бастапқы орналасқан жерінен оңтүстікке қарай орналасқан. Екатерина Ұлы 1768 жылы салған сарай 1872 жылы бұзылып, қазірде тек бірнеше қақпалар мен қосалқы ғимараттар ғана қалды. Кеңес үкіметінің басында, сәулетші және реставратор Петр Барановскийдің бастамасымен КСРО-ның әртүрлі аймақтарынан ескі ағаш құрылыстар мен түрлі артефакттар Коломенскоеге көшіріліп, сақтауға алынды. Сондықтан қазіргі Коломенское паркі әртүрлі құрылыстар мен тарихи ескерткіштердің әсерлі жиынтығын ұсынады.