Кіріспе

Ағылшын комедияшысы Лесли Доусон (2 ақпан 1931 жыл - 10 маусым 1993 жыл) – ағылшын комедияшысы, актер, жазушы, тележүргізуші және пианист. Ол бейжай мінезімен, қатал бейнесімен, музыкалық номерлерімен және қайын жұбайы мен әйелі туралы әзілдерімен танымал болды.

Ерте өмір

Лес Доусон 1931 жылғы 2 ақпанда Манчестердегі Коллихерст қаласында дүниеге келді. Ол кірпіш қалаушы Лесли Доусонның (1905 жылғы 2 тамыз – 1970 жылғы 10 сәуір) және ирланд тегінен шыққан Джулия Ноланның (1908 жылғы 14 қаңтар – 1957 жылғы 29 қыркүйек) жалғыз баласы еді. Оның алғашқы жұмысы Манчестер кооперативінің жөнелткіш бөлімінде болды. Біраз уақыт "Бьюри Таймс" газетінде журналист болып жұмыс істеді. Ол пианинода ойнап, көрермендерді күлдіретін, "барлық қате ноталарды нақты дұрыс ретпен" ойнап, содан соң аудиторияға шағымданып, өмірлік күнкөрісін тапты. 1967 жылы "Opportunity Knocks" талғампаздық шоуында теледидарда тұңғыш рет пайда болды және өмірінің соңына дейін британдық теледидарда комик ретінде жұмыс істеді. Ол қатысқан телесериалдардың қатарында Барри Крайер жүргізген "Jokers Wild" (1969–73) ойын шоуы, "Sez Les" (1969–76) және "Dawson's Weekly" (1975) бар, бәрі Йоркшир теледидары үшін. BBC-ге қосылғаннан кейін, оның тележобалары: Энди Гамильтон мен Терри Равенскрофт жазған "The Dawson Watch" (1979–80), Терри Равенскрофт жазған "The Les Dawson Show" (1978–89) және 1984 жылдан бастап 1990 жылы жабылған "Blankety Blank" викторинасы болды. Доусон 1970 және 1980 жылдары BBC Radio 2 арнасында "Listen to Les" бағдарламасын жүргізді. Ол 1970 және 1980 жылдары BBC теледидарының "The Good Old Days" әртүрлі бағдарламасында жиі пайда болды. Доусон 1987 жылы Принц Эдуардтың қайырымдылық телешоуы "The Grand Knockout Tournament" бағдарламасын бірге жүргізді. Ричард Уилсон BBC-нің "One Foot In The Grave" комедиясындағы Виктор Мелдрю рөлінен бас тартқанда, сценарист Дэвид Ренвик Доусонды бұл рөлге қарастырды, бірақ Уилсон ұсыныс жасалғанға дейін ойын өзгертті. 1991 жылы Доусон BBC-нің Роберто Коссаның 1977 жылғы "La Nona" ("Әже") пьесасының "Performance" сериясы үшін бейімделген "Nona" телеспектаклінде ойнады. Ол травестиде ойнап, Буэнос-Айрестегі үйдің 100 жастағы, шексіз жейтін адамын сомдады. Доусон екі рет "This Is Your Life" бағдарламасының кейіпкері болды, 1971 жылғы желтоқсанда Эмонн Эндрюс оны "Opportunity Knocks" бағдарламасында күтпеген оқиғаға ұшыратты, және тағы 21 жыл өткен соң, оның соңғы теледидарлық көріністерінің бірінде, 1992 жылғы желтоқсанда Плимут қаласындағы Корольдік театрдағы "Dick Whittington" пантомимінің мақпалында Майкл Аспел оны таң қалдырды. Оның соңғы теледидарлық көрінісі LWT арнасының "Surprise, Surprise" бағдарламасында болды, оны Силла Блэк жүргізді, онда ол аудиториядан бір әйелмен бірге "I Got You Babe" әнін орындады, ол онымен бірге ән айтқысы келді. Бұл эпизод оның қайтысынан кейін көп ұзамай эфирге шықты. Доусон көп темекі шегетін және ішімдік ішетін адам еді. Жұмыс істемегенде, ол көбінесе бір бөтелке виски ішіп, күніне 50 темекі шегетін. Доусон әйгілі шоу-бизнес бауырластығы, Су сырысының Ұлы орденіне қабылданды және 1985 жылы осы орденнің "Сырыш патшасы" болды. Доусон сонымен қатар роман да жазды. Ол екінші әйелі Трейсиге: "Мен де жазушы болғанымды әрқашан еске түсіріңдер" деді.

Әдеттегі іс-әрекеттер мен имидж

Оның ерекшелігі Рой Барраклоу мен Доусонды қарт әйелдер рөлінде – Сисси Брейтвейт және Ада Шуффлеботам бейнелегенінде көрінетін. Барраклоудың Сисси кейіпкері мәдениеттілікке ұмтылып, Аданың қате сөздерін немесе әдепсіз тілдерін түзететін. Олар өз заманының нағыз кейіпкерлері болғандықтан, кейбір сөздерді анық айтатын, ал басқаларын аузымен ғана айтатын, әсіресе дене мүшелерінің қызметі мен жыныстық қатынасқа қатысты. Бұл кейіпкерлер Лес Доусонның өмірінде кездескен адамдарының негізінде жасалған. Ол мұндай сөздерді аузымен айтуды (“mee mawing” деп те аталады) Ланкашир мақта фабрикаларындағы жұмысшылардың тоқыма станоктарының шуынан қарым-қатынас жасау әдетінен туындағанын, кейін күнделікті өмірде де деликатты тақырыптарды талқылау үшін қолданылатынын түсіндірді. Солтүстіктегі жұмысшы әйелдердің шынайы бейнесін көрсету үшін Сисси мен Ада қолдарымен кеуделерін түзету арқылы отыратын. Сисси мен Аданың көптеген сахналық көріністерін Терри Рейвенскрофт жазған. Бұл пантомималық стильге де тән еді, ол өзінің кумирі Норман Эванс пен оның "Бақшадан өту" атты қойылымынан алынған. Лес Доусон денелі және көбінесе Джон Булл костюмімен киінетін. Ол BBC телешоуларында "Roly Polys" деп аталатын тоқ әйелдерден тұратын би тобын таныстырды. Доусонның комик стилі шаршаған, мұңды және қарапайым болды. Ол талантты пианист болған, бірақ ол Бетховеннің "Ай сәулесі" сонатасы сияқты таныс пьесаны ойнап, содан кейін қасақана қате ноталарды қосып (бірақ мелодияны бұзбай) ойнайтын, осы кезде жымиып күліп, өзінің орындауының дәлдігі мен жандылығына ләззаттанатын. Бокс матчтарында жауы сынып қалғандықтан, ол жауын еріннің үстіне тартып, әзіл-қалжыңға толы мимика жасауға қабілетті болды. Бұл Доусонның "Аққбауырлар тым көп" атты автобиографиясының бірінші томында сипатталған.

Жеке өмір және өлім

Доусон 1960 жылдың 25 маусымынан бастап, 1986 жылдың 15 сәуірінде қатерлі ісіктен қайтыс болғанға дейін, алғашқы әйелі Маргаретқа үйленген. Олардың үш баласы болды: Джули, Памела және Стюарт. 1985 жылдың ақпанында Доусон простата безінің нашарлауынан, соның салдарынан қан улануынан жартылай қайтыс болды. 1988 жылдың 3 қыркүйегінде ол Блэкпулда жүрек талмасына ұшырады және тоғыз күн ауруханада жатты. 1989 жылдың 6 мамырында ол екінші әйелі Трейси Роперге үйленді, ол одан 17 жас кіші болды. Олардың 1992 жылдың 3 қазанында Шарлотта есімді қызы дүниеге келді. Ол 1993 жылдың 10 маусымында 62 жасында Манчестердегі Сент-Джозеф ауруханасында жүрек ауруына емделген кезде жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды. 2005 жылдың 1 қаңтарында Ұлыбританияның Channel 4 арнасында үш сағаттық «Comedians’ Comedian» бағдарламасында Доусон әріптес комедия актерлары мен бизнес өкілдерінің дауыс беруімен барлық уақыттағы 50 үздік комедияшының қатарында 37-орынды иеленді. BBC телеарнасы BBC Two арнасында 2011 жылғы Рождество кешінде «Les Dawson: The Many Faces of» атты естелік бағдарламасын көрсетті. 2013 жылдың 1 маусымында ITV «Les Dawson: An Audience with That Never Was» бағдарламасын көрсетті. Бағдарламада Доусонның «Pepper’s ghost» проекциясы болды, ол 1993 жылғы «An Audience with» бағдарламасының мазмұнын ұсынды, оны Доусон жүргізуге тиіс болған, бірақ оның қайтысынан екі апта бұрын жазбаға алынбаған. Бұл бағдарлама құрмет көрсету мақсатында жасалды және Брюс Форсайт, Силла Блэк, Терри Воган және Кен Додд сияқты атақты тұлғаларға арналды. Тыңдаушылардың арасында Доусонның жесірі Трейси және қызы Шарлотта да болды. 2014 жылдың 10 ақпанында BBC Доусонның қызы Шарлоттаның «Мария Бретт Купер» есімімен жазылған «Айқас көлеңкелері» атты 110 беттік жарияланбаған махаббат және құпия туралы әңгімені тапқанын хабарлады. 2020 жылы Лес Доусонның Париждегі ерте жылдары Sky Arts арнасының «Urban Myths» сериалында «Les Dawson’s Parisienne Adventure» атты эпизодта бейнеленді, онда Марк Адди ескі Лес, ал Джон Брэдли жас Лес рөлінде ойнады. 2022 жылы Джон Кулшоу Доусонды «The Edinburgh Assembly’s Fringe» бағдарламасының бір бөлігі ретінде сомдады.