Көліктік апат: «СоUTHERN Аврора» трагедиясы

Кіріспе

Темір жол апаты

Виолет Таун темір жол апаты, сондай-ақ Оңтүстік Аврора апаты деп белгілі, 1969 жылдың 7 ақпанында Австралияның Виктория штатындағы Виолет Таун қаласынан оңтүстікке қарай шамамен 1 км жерде, МакДиармидс жолы өткелінің жанында, пойыздың бірінің машинисінің қабілетсіздігінен болған темір жол апаты. Соққан соқырдықта 9 адам қаза тауып, 117 адам жарақат алды.

Өмірбаян

"Оңтүстік Аврора" – Австралияның екі ірі қаласы Мельбурн мен Сиднейді бір түнде байланыстыратын экспресс-сервис болды. Сервис 1962 жылы Викториядағы Солтүстік-Шығыс стандартты өлшемді желінің ашылуымен басталды, бұл екі астана арасында тікелей теміржол қозғалысын алғаш рет мүмкін етті. Виктория теміржолы (VR) және Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік теміржолы (NSWGR) бірлесіп иеленген және басқарған "Оңтүстік Аврора" пойызы әр түнде екі бағытта жүріп, бірінші сыныпты ұйықтайтын вагондардан тұратын. VR және NSWGR арасындағы даулар жолаушылар вагондарының жобалау және құрылыс кезеңінде бірнеше шарттасуларға әкелді, соның ішінде екі теміржолдың да қалаулы типтегі доңғалақ жұбын (bogies) орнату мүмкіндігі болды. Өндіруші Commonwealth Engineering компаниясының талабы бойынша, теміржолдардың бастапқы тартынбауына қарамастан, негізгі материал ретінде тот баспайтын болат таңдалды. Тот баспайтын болаттан жасалған конструкцияның мақтан тұтатын артықшылықтарының бірі – жоғары соққыға төзімділігі, бұл артықшылық вагондар арасындағы байланыстыру құрылғысының энергия сіңіру қабілетін жақсарту үшін жасалған кейінгі өзгерістермен күшейтілді. 1962 жылы Мельбурнның Оңтүстік Дайнон станциясындағы жаңа нысандарды пайдаланумен қатар, стандартты өлшемді желіде жүк тасымалы да басталды. Мұндай өткізу пункттерінің бірі Мельбурнның солтүстік-шығысында, теміржол бойынша шамамен қашықтықта орналасқан Вайолет Таун станциясы болды. Пункттің ұзындығы 1 км-ге жуық, және Мельбурн мен Альбери арасындағы стандартты өлшемді желінің қалған бөлігі сияқты, сигналдар мен бағыттар Мельбурннан орталықтандырылған басқару орталығынан басқарылды. 1969 жылдың 7 ақпанындағы апат түнінде Сиднейден шыққан "Оңтүстік Аврора" 14 вагонымен, Вайолет Таунға жеткен кезде 192 жолаушы мен 22 экипаж мүшесін тасымалдады. Оның жүргізушісі – 52 жастағы тәжірибелі VR қызметкері Джек Боуден, көмекші жүргізушісі – 30 жастағы Мервин Коултард, күзетшісі – Уильям Вайер болды. Жаңа автомобильдерді көптеп тасымалдаған 22 вагондан тұратын жүк пойызы Мельбурннан сағат 01:25-те солтүстікке қарай, Лоренс Роузвир басқаруымен және көмекші жүргізушісі Арнфрид Брендекемен бірге жолға шықты. Мельбурндағы пойызды басқару орталығында Фрэнк МакДоннелл кезекшілік етіп тұрды. Сигналдағы ескерту белгісін байқағаннан кейін және Вайолет Таунда ұзақ тоқтауға дайындалған көмекші жүргізуші Коултард өз орнынан тұрып, локомотивтің алғы бөлігіне электр қайнатқышын сумен толтыруға барғанын айтты. Осы жұмысты орындап жатқанда, ол пойыздың өткізу пунктінің басындағы бағыттардан өтіп бара жатқанын естіп сезінді. Ол "Оңтүстік Аврора" жылдамдығын азайтпағанын байқады. Басты кабинаға қайта кіргенде, ол алдында "тоқтау" сигналын және жүк пойызының фараларын көрді. Ол Боуденге пойызды тоқтатуды бұйырды және кабинаның артындағы машина бөліміне қашып, жасырды. Жүк пойызы Вайолет Таунға жақындағанда, жүргізуші Роузвир қарсы келе жатқан "Оңтүстік Аврораның" фарасын көрді. Ол өткізу пунктіне қауіпсіз кіру үшін пойызының жылдамдығын азайтты, бірақ қарсы келе жатқан жолаушылар пойызының тоқтамайтынын түсінді. Ол шұғыл тежегішті қосып, "Оңтүстік Аврораның" жүргізушісін ескерту үшін локомотивінің фарасын жыпылықтатты. Содан кейін ол кабина есігін ашып, көмекші жүргізуші Брендекке секіріп шығуға көмектесті, содан кейін локомотивінің машина бөліміне тығылды. Сағат 07:00-ге дейін пойыздар соқтығысып, кейіннен жылдамдығы сағатына шамамен 96 км екені анықталды. Брендеке (кабинадан құлап, соқтығысудан аман қалған) және іргелес Хьюм тас жолындағы жүргізушілердің айтуынша, соқтығысудың күші "Оңтүстік Аврораның" локомотивін және бірнеше жүк вагондарын ауаға көтерді. Алты жолаушылар вагоны рельстен шығып кетті, ал біреуі басқа сынықтардың астында қалды. Алдыңғы екі вагондар локомотивтің артқы жағына қарай кіріп, тағы екеуі сынықтардың үстінен өтіп, шамамен 9,14 метр биіктікте ілінді. Соқтығысудан кейін бірден төгілген дизель отыны жүк пойызының локомотивінде өртке әкелді. Өрт жылдам түрде рельстен шығып кеткен "Оңтүстік Аврора" вагондарына тарады, онда жолаушылар бұзылған терезелер арқылы қашуға тырысты.

The Southern Aurora was an overnight express service between the two largest Australian cities, Melbourne and Sydney. The service began in 1962 with the opening of the North East standard gauge line in Victoria, which enabled direct rail traffic between the two capitals for the first time. Owned and operated jointly by the Victorian Railways (VR) and New South Wales Government Railways (NSWGR), the Southern Aurora ran in both directions each night with first class sleeping carriages making up the entire train. Disputes between VR and NSWGR during the design and construction phase of the passenger carriages had led to several compromises, including the ability to fit bogies of the preferred types of both railways. Due to the insistence of manufacturer Commonwealth Engineering, stainless steel was eventually selected as the primary material, despite the initial reticence of the railways, who wished to use their own existing carriage designs. Among the vaunted benefits of stainless steel construction was its superior crashworthiness, a benefit that was maximised by late design changes made to improve the energy absorbing capacity of the draw gear between carriages. Freight services had also begun on the standard gauge line in 1962, with the commissioning of facilities at Melbourne's South Dynon. One such crossing loop was located at Violet Town, around in rail distance to the north east of Melbourne. The loop had a length of , and, like the rest of the standard gauge line between Melbourne and Albury, signals and points were operated by centralised traffic control from Melbourne. On the night of the accident, 7 February 1969, the Southern Aurora from Sydney departed with fourteen carriages, carrying a near capacity load of 192 passengers and 22 crew by the time it reached Violet Town. Its driver was Jack Bowden, a highly experienced 52 year old VR employee; its fireman was 30 year old Mervyn Coulthard; and its guard William Wyer. A fast freight train of 22 wagons, mostly containing new cars, had departed Melbourne at 1:25 a. m. travelling north, driven by Lawrence Rosevear and supported by relief driver Arnfried Brendecke. The train controller on duty at Train Control in Melbourne was Frank McDonnell. After noticing the warning indication on the signal, and anticipating a lengthy stop at Violet Town, fireman Coulthard said he had left his seat and gone into the nose of the locomotive to fill the electric kettle with water. While performing that task, he heard and felt the train pass over the points at the start of the crossing loop. He noted that the Southern Aurora had not reduced speed. Upon re entering the main driving cab, he saw the "stop" signal ahead and the headlights of the freight train. He shouted at Bowden to stop the train, and ran into the engine room behind the cab to take shelter. The freight train had approached Violet Town at , and driver Rosevear saw the headlight of the approaching Southern Aurora. He slowed his train to to safely enter the crossing loop, but realised the oncoming passenger train was not going to stop to allow him to do so. He applied the emergency brake and flashed the headlight of his locomotive in an attempt to warn the driver of the Southern Aurora. He then opened the cab door and helped fireman Brendecke to jump out, before seeking refuge in the engine room of his locomotive. Shortly before 7 a. m., the trains collided head on at a closing speed later estimated at According to Brendecke (who survived his fall from the cab and the subsequent crash), as well as motorists on the adjacent Hume Highway, the force of the collision propelled the locomotive of the Southern Aurora, and several of the goods wagons, into the air. Six of the passenger carriages were derailed, and one was completely crushed by other wreckage. The two leading carriages telescoped into the rear of the locomotive, and two others rode over the top of the wreckage, suspending them some 9.14 m in the air. Immediately following the crash, spilt diesel fuel caused the locomotive of the goods train to catch fire. The flames quickly spread to the derailed Southern Aurora carriages, where passengers were already attempting to escape through broken windows.

Салдары

Жергілікті Өрт сөндіру басқармасының еріктілері апатқа куә болып, дереу өрт сөндіру жұмыстарын ұйымдастыра бастады. Бастапқыда, жақын жердегі ірі өрт сөндіру қызметі – Euroa Urban Fire Brigade-ге екі жүк көлігінің соқтығысқаны туралы хабарланды, кейіннен пойыздың жүк көлігін қағысқаны туралы мәлім етілді; өрт сөндірушілер өртеніп жатқан қирандыларды көргенше, ірі теміржол апаты болғанын білмеді. Ақырында, 100-ден астам өрт сөндіруші көршілес аудандардан өрт сөндіру, құтқару және залалды жою жұмыстарына көмектесу үшін келді. Пойыз диспетчері Макконнелл апатты басқару пультінен байқап, дереу жоғары лауазымды басшысына жағдайды хабарлады, ал Мельбурнда қалпына келтіру жұмыстары көп ұзамай басталды. Азаматтық авиация департаменті, Австралия Корольдік әуе күштері және Trans Australia Airlines ұшақтары құтқарушыларды, теміржол қызметкерлерін және тергеушілерді апат орнына жеткізу үшін пайдаланылды.

Ескерткіш

Апат болған жерге қоғамдық көлік корпорациясы апаттың 25 жылдығына орай тас оба тікті. Ерте таңда жүздеген адам еске алу шарасына қатысты, содан кейін шай ішілді. 2018 жылдың басында жергілікті топ мұражайды едәуір кеңейту жоспарларын жариялады, себебі қазіргі обада тек "қоғамдық көлік қызметкерінің" аты жазылған, бұл оқиғаға лайықты ескере алмады. Жоспарға қаза тапқандардың және ерлігі үшін марапатталған жергілікті құтқарушылардың есімдері жазылған тақтайшалар кіреді, ал ұйымдастырушылар оларды 2019 жылы апаттың 50 жылдығына дейін аяқтауды жоспарлаған.