Кіріспе

Нақтылықтың нәзік күйі, деңгейі немесе аймағы. Эзотерикалық космологияда жағдай нақтылықтың нәзік күйі, деңгейі немесе аймағы ретінде түсіндіріледі, әр жағдай белгілі бір типке, түрге немесе болмыстың санатына сәйкес келеді. Бұл тұжырым діни және эзотерикалық оқуларда кездеседі, олар бір орталықтан өзіне және біз өмір сүретін физикалық планетаға, күн жүйелеріне және ғаламның барлық физикалық құрылымдарына еніп жатқан, сан алуан нәзік жағдайлар немесе әлемдер немесе өлшемдер туралы идеяны ұсынады. Жағдайлардың өзара байланысы ғаламның өзінде физикалық құрылымдалған, динамикалық және дамушы көрініс ретінде аяқталады, ол бірте-бірте тығыз сатылар арқылы пайда болады, соның салдарынан материалдық және денелі болады. Эзотерикалық оқуларға сәйкес, эманация ғаламның пайда болуының бастапқы кезеңінде, түсініксіз Абсолюттен тыс, Жоғарғы Құдіреттен шыққан, жаратылыс энергиясының динамикалық күшін, дыбыс толқыны ("Сөз") ретінде кеңістікке жіберу арқылы басталады. Басқаша айтқанда, бұл динамикалық күш ғасырлар бойы таралып, ғаламды құрайтын және оның ішінде мекендейтін барлық нәрсені қалыптастырып келеді.

Тұжырымдаманың пайда болуы

Бұл жағдайда "жазықтық" сөзінің түпнұсқасы кейінгі неоплатонист Прокл, ол "platos" ("ені", "кеңдігі") деген сөзді қолданған, бұл 19 ғасырдағы теософиялық қолданыспен мағынасы бірдей болған. Мысалы, "en to psychiko platei" деген тіркес бар.

Эзотерикалық ұғымдар

XIX ғасырдың аяғында Х. П. Блаватскаяның теософиясы "ұшақтар" метафизикалық терминін танымал етті. Ол "Сырлы ілім" және басқа да жазбаларында шығыс және батыс идеяларының синтезіне негізделген жеті ұшақ пен субұшақтан тұратын күрделі космологияны ұсынды. Теософиядағы ұшақтар Энни Бесант пен С. В. Лидбитердің жазбаларында одан әрі жүйелендірілді. Теософиядан бастап бұл термин кейінірек Элис Бейли сияқты эзотерикалық жүйелерге өтті. Макс Теон өзінің ғаламдық философиясында "Жетістік" емес, "Мемлекеттер" (французша Etat) сөзін қолданды, бірақ мағынасы бірдей. XX ғасырдың басында Макс Хайндель "Розенкрейцерлік космос концепциясы" атты еңбегінде Розенкрейцерлердің пікірінше жалпы эволюция схемасымен және Күн жүйесінің және Жердің эволюциясымен байланысты космологияны ұсынды. Ол ұсынылған тұжырымдамалар арқылы қазіргі заманғы ғылым (қазіргі уақытта физикалықтан кейінгі ефирлік болмыстың нәзік деңгейін зерттеуді бастайды) мен дін арасындағы көпірді құрады, осылайша соңғысы ғылыми жетістіктермен туындаған адамның ішкі сұрақтарына жауап бере алуы мүмкін.

Ұшақтар

Көптеген оккульттік, психикалық, метафизикалық, мистикалық және эзотерикалық ілімдер кем дегенде төрт жеке болмыс жазықтығы бар екенін айтады; алайда, осы әртүрлі оккульттік және метафизикалық мектептер көбінесе болмыс жазықтықтарын әртүрлі терминологиямен белгілейді. Бұл болмыс жазықтықтары сипаттамалары мен түсініктерінде (әсіресе мектептер арасында) жиі үлкен дәрежеде үйлеседі және шамамен "физикалық", "ментальді", "рухани" немесе "трансценденттік" санаттарына жіктеледі. Төменде келтірілген жазықтықтар тізімі негізінен Теософияға сүйенгенін ескеріңіз. Басқа діндер өз жазықтықтарын маңызды түрде өзгеше құрылымдауы мүмкін.

Физикалық жазықтық

Неоплатонизмде, герметизмде, индуизмде және теософияда оқытылатын эманациялық метафизикада физикалық жазық, физикалық әлем немесе физикалық ғалам – кеңістік пен уақыт, энергия мен материяның көрінетін шындығын білдіреді: оккультизм мен эзотерикалық космологияда физикалық ғалам – өмір сүру жазықтарының ең төменгі немесе тығыз жазығы болып табылады. Теософтардың пікірінше, материалдық жазықтан кейін эфирлік жазық келеді, және осы екі жазық бірінші (физикалық) жазықты құру үшін байланысады. Теософия сондай-ақ, физикалық дене өлген кезде эфирлік дене қалдырылатынын және жан астральдық жазықта астральдық денеге айналатынын үйретеді. Психикалық зерттеуші Ф.В.Х. Майерс «метаэфирлік әлемнің» бар екенін ұсынды, ол физикалық әлемнен тыс жатқан бейнелер әлемі екенін жазды. Ол, аянның метаэфирлік әлемде нақты өмір сүретінін, оны арман тәрізді әлем деп сипаттады.

Буддалық жазықтық

Буддикалық жазықтық таза сананың әлемі ретінде сипатталады. Теософия бойынша буддикалық жазықтық буддикалық сананы дамыту үшін бар, яғни өзімшілдіктен арылу және эгомен байланысты кез келген мәселелерді шешу үшін. Чарльз Лидбитер буддикалық жазықтықта адам өзіне деген қате түсініктерден құтылып, бірлікке жетеді деп жазды. Энни Бесант буддикалық жазықтықты тұрақты, саналы, рухани сезіну қабілеті деп анықтады. Бұл буддикалық немесе интуициялық деңгейдің толық санасы. Бұл Иерархияның ерекше белгісі болып табылатын қабылдау санасы. Адамның өмірлік назары буддикалық жазықтыққа ауысады. Бұл сананың төртінші немесе ортаңғы күйі. Шри Ауробиндо ақыл-ой жазықтығынан жоғары жазықтықты "супер-ақыл" деп атайды.

Рухани деңгей

Джордж Уинслоу Пламмер рухани жазық көптеген кіші жазықтарға (мысалы, "Атмикалық жазық") бөлінгенін және осы жазықтарда дамуы мен мәртебесі қалыпты адамнан артық рухани жандар мекендейтінін жазды.

Тәңірлік деңгей

Кейбір оккульттік ілімдерге сәйкес, барлық жандар құдайлық жазықта туып, содан кейін төменгі жазықтар арқылы төмендейді; бірақ жандар құдайлық жазыққа қайта оралуға тырысады. Джошуа Дэвид Стоун бұл жазықты Құдаймен толық біртүгелдік деп сипаттайды. Розенкрейцерлік ілімінде Иса Мәсіхтің санасы құдайлық жазықта болған деп үйретіледі.

Жазғы ел

Жазғы ел – теософистер, спиритуалистер, виккандар және кейбір жер бетіндегі заманауи пұтқа табынушылық діндері өмірден кейінгі өмір туралы ұғымдарына берген атау. Эммануэль Шведенборг (1688–1772) өзінің маңызды еңбегі «Ұлы үйлесімде» Эндрю Джексон Дэвиске (1826–1910) жазғы елдің – өмірден кейінгі рухани жетістіктердің шыңы екенін, яғни, біз үміттенетін өмірден кейінгі өмірдің ең жоғары деңгейі немесе сферасы екенін айтты. Жазғы ел көбінесе жандардың жердегі өмірден кейін немесе олардың арасында демалатын жері ретінде бейнеленеді. Сондай-ақ, жазғы ел – қайтыс болған жақындарымен естелік пен қайта қосылу орны ретінде қарастырылады. Аты айтқандай, ол әдемілік пен тыныштық мекені ретінде көрінеді, онда адамдардың жүрегіне жақын болғанның бәрі мәңгілікке дейін толық әдемілігінде сақталады. Онда кең (мүмкін, мәңгілік) жасыл төбелер мен құлпыра жайылған шөптердің далалары бар деп есептеледі. Теософияда «Summerland» термині анықталмаған «the» артық сөзіз қолданылады. Жазғы ел, сондай-ақ Астральдық аспан деп аталады, бұрынғы өмірлерінде жақсылық жасаған жандар инкарнациялар арасында баратын жер ретінде сипатталады. Жамандық жасағандар тозаққа барады, ол Жер бетінен төмен орналасқан деп саналады және астральдық жазықтықта орналасқан, ең тығыз астральдық материядан тұрады; Жер ішінде жұмыс істейтін Рухани Иерархия жер бетінен төменгі эфирлік жазықтықта жұмыс істейді. Теософистер сонымен қатар Девачан деп аталатын жоғарырақ көк деңгейі бар екенін айтады, оны Ақыл-ой жазықтығы деп те атайды, кейбір, бірақ барлық жандар емес, инкарнациялар арасында осы деңгейге жетеді – тек рухани жағынан жоғары дамыған жандар ғана бастаудың бірінші, екінші және үшінші деңгейлерінде осы деңгейге жетеді. Девачан Жер бетінен жазғы елге қарағанда бірнеше шақырым (шамамен 10 км) жоғары орналасқан.

Әр түрлі жазықтықтағы тұрғындары

Оккульттік жазушылар, мысалы Джеффри Ходсон, Мелли Уилдерт және Дора ван Гелдер, әр түрлі рухани жандарды өмір жазықтықтарындағы олардың орны мен функциясына сүйене отырып, иерархияға бөліп жіктеуге тырысты. Чарльз Вебстер Лидбитер теософия үшін өзінің материалдық емес жандарды түсінуін толық сипаттап, енгізді. Оныңмен бірге, күнделікті адам әлемімен өзара байланысты әртүрлі жазықтықтар бар, және олардың барлығында сан алуан жандар қоныстанған. Әр жазықтықтың астралдық немесе эфирлік материяның жеке тығыздығынан тұратыны айтылады, ал көбінесе бір жазықтықтың тұрғындары басқаларын ажырата алмайды. Лидбитердің замандасы Элис Бейли сияқты басқа теософиялық жазушылар да теософиялық эфирлік жандар туралы түсініктерді дамытып, оның еңбектері Жаңа дәуір қозғалысына зор әсер етті. Ол табиғат рухтары мен деваларды өзара байланысқан үштік ғаламның макро бөлімдеріне енген эфирлік жандар ретінде қарастырады, олар көбінесе эфирлік, астралдық немесе ақыл-ой жазықтықтарына жатады. Төрт әлемнің – Жер, Ауа, От және Су – эфирлік жандары табиғат күштері болып табылады. Голландиялық жазушы және ясновидец Мелли Уилдерт эфирлік жазықтықтағы эфирлік жандардың сыртқы түрін және мінез-құлқын сипаттады, олар өсімдіктердің үстінде қалықтап, өсімдікті жандандыру үшін энергияны жеткізеді, содан кейін күн сәулелерімен қоректенеді. Ол оларды жыныссыз және эфирлік материядан жасалған жандар ретінде бейнеледі. Олар жер бетінен үш метр биіктікте ұшады, кейбіреулерінің қанаттары көбелектерге ұқсас, ал басқаларында тек кішкентай бет және әдемі аура болады. Кейбіреулерінің мөлшері үлкен, ал басқаларының мөлшері бір дюймдай ғана болады.