Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Прагадағы қала алаңы, Чехия
1988 жылғы пьеса
City square in Prague, Czechia
the 1988 play
Венецлав алаңы (чех. Václavské náměstí, көнеше Вацлавак) – Праганың Жаңа қаласындағы негізгі қала алаңдарының бірі және бизнес пен мәдени орталықтардың ортасы. Бұл алаңда көптеген тарихи оқиғалар болған, сонымен қатар ол демонстрациялар, мерекелер және басқа да қоғамдық жиындар үшін дәстүрлі орын. Бұл елдегі ең көп жаяу адам қозғалысы болатын жер де осы. Алаң Богемияның қасиетті покровительі – Әулие Вацлавтың есімімен аталады. Ол Праганың тарихи орталығының, ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген бөлігі. Бұрын Ко́ньский трх (Жылқы базары) деп белгілі болған, орта ғасырларда жылқы базарларын өткізу үшін пайдаланылған. 1848 жылы Карел Хавличек Боровскийдің ұсынысымен Svatováclavské náměstí (Ағылш. Saint Wenceslas Square) деп қайта аталды.
Wenceslas Square (Czech: , colloquially Václavák ) is one of the main city squares and the centre of the business and cultural communities in the New Town of Prague, Czech Republic. Many historical events occurred there, and it is a traditional setting for demonstrations, celebrations, and other public gatherings. It is also the place with the busiest pedestrian traffic in the whole country. The square is named after Saint Wenceslas, the patron saint of Bohemia. It is part of the historic centre of Prague, a World Heritage Site. Formerly known as Koňský trh (Horse Market), for its periodic accommodation of horse markets during the Middle Ages, it was renamed Svatováclavské náměstí (English: Saint Wenceslas square) in 1848 on the proposal of Karel Havlíček Borovský.
Ерекшеліктері
Вацлав алаңы шаршыдан гөрі бульварға жақын, ол өте ұзын (750 м, жалпы ауданы 45000 м2) тік төртбұрыш пішіндес, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылған. Көше оңтүстік-шығыс жаққа қарай көтеріледі. Сол жағында әсем неоклассикалық Чехия Ұлттық мұражайы орналасқан. Солтүстік-батыс жағы Жаңа қала мен Ескі қаланың шекарасына тіреледі.
Less a square than a boulevard, Wenceslas Square has the shape of a very long (750 m, total area 45,000 m2) rectangle, in a northwest–southeast direction. The street slopes upward to the southeast side. At that end, the street is dominated by the grand neoclassical Czech National Museum. The northwest end runs up against the border between the New Town and the Old Town.
Тарих
1348 жылы Богемия королі Карл IV Праганың Жаңа қаласын құрды. Жоспарға базарлар үшін бірнеше ашық алаңдар кірді, олардың екіншісі – Коньский трх немесе Жылқы базары (ең ірісі – Карл алаңы) болды. Базардың оңтүстік-шығыс шетінде Жаңа қала қабырғаларындағы қақпалардың бірі – Ат қақпасы орналасқан. Әйгілі Вацлав мүсіні бұрын Вацлав алаңының ортасында, Grandhotel Evropa жанында тұрды, ол 1879 жылы Вышеградқа көшірілді. 19 ғасырда Австрия-Мажарстанның чех аймақтарындағы Чех ұлттық жаңару қозғалысы кезінде көшеге беделдірек ат беру туралы өтініш түсті. Осы кезде алаң қайта аталды және 1912 жылы жаңа Вацлав мүсіні орнатылды. 1918 жылғы 28 қазанда Алоис Жирасек Вацлав мүсінінің алдында Чехословакияның тәуелсіздік туралы жарияланымын оқыды. 1938 жылғы мамырлық дағдарыс кезінде алаңда нацистік Германияның Судет аймағына қойылатын талаптарына және Бірінші Чехословакия Республикасының одақтастары Ұлыбритания мен Францияның бағыныш саясатына қарсы үлкен демонстрациялар өтті. Богемия және Моравия протектораты кезінде нацистік оккупациялық әскерлер көшені жаппай демонстрациялар үшін пайдаланды. 1945 жылғы Прага көтерілісі кезінде Ұлттық музейге жақын бірнеше ғимарат қирады. Кейіннен олардың орнына универмагтар салынды. 1969 жылғы 16 қаңтарда студент Ян Палах 1968 жылғы Варшава шартының Чехословакияға басып кіруіне наразылық білдіру үшін Вацлав алаңында өзін өртеді. 1969 жылғы 28 наурызда Чехословакияның ұлттық хоккей командасы сол жылғы Хоккейден әлем чемпионатында КСРО командасын екінші рет жеңді. Чехословакия Социалистік Республикасы әлі де кеңестік оккупацияда болғандықтан, жеңіс зор қуанышқа әкелді. Вацлав алаңында шамамен 150 000 адам жиналды, полициямен қақтығыстар болды. Содан кейін бір топ науқас адамдар көшеде орналасқан кеңестік «Аэрофлот» әуе компаниясының Прага кеңсесіне шабуыл жасады. Бұл вандализм жазалау шараларына және «нормализация» кезеңіне себеп болды. 1989 жылы «Барқыт төңкерісі» кезінде осы жерде ірі демонстрациялар (жүздеген мың адам немесе одан да көп) өтті. Вацлав алаңы бойында қонақүйлер, кеңселер, сауда дүкендері, валюта алмастыру пункттері және жылдам тамақ орындары орналасқан. Вацлав алаңының маңында көптеген стриптиз клубтары да жұмыс істейді. Вацлав алаңы Жаңа жылды қарсы алуға танымал орын, өзен жағасындағы террасалар да сүйікті орын. Әр жыл сайын желтоқсанның басынан қаңтар айының бірінші аптасына дейін мұнда Рождество жәрмеңкелері (Vánoční trhy) өтеді.
In 1348, Bohemian King Charles IV founded the New Town of Prague. The plan included several open areas for markets, of which the second largest was the Koňský trh, or Horse Market (the largest was the Charles Square). At the southeastern end of the market was the Horse Gate, one of the gates in the walls of the New Town. The Statue of Saint Wenceslas formerly stood in the middle of Wenceslas Square, near Grandhotel Evropa, it was moved to Vyšehrad in 1879. During the Czech National Revival movement in the Czech lands of Austria Hungary in the 19th century, a more noble name for the street was requested. At this time the square was renamed and new Statue of Saint Wenceslas was built in 1912. On 28 October 1918, Alois Jirásek read the Czechoslovak declaration of independence in front of the Saint Wenceslas statue. During the 1938 May Crisis, the square was the site of massive demonstrations against Nazi Germany's demands for the Sudetenland and the appeasement policies of the First Czechoslovak Republic's allies the United Kingdom and France. Under the Protectorate of Bohemia and Moravia, the Nazi occupation force used the street for mass demonstrations. During the Prague Uprising in 1945, a few buildings near the National Museum were destroyed. They were later replaced by department stores. On 16 January 1969, student Jan Palach set himself on fire in Wenceslas Square to protest the Warsaw Pact invasion of Czechoslovakia in 1968. On 28 March 1969, the Czechoslovak national ice hockey team defeated the USSR team for the second time in that year's Ice Hockey World Championships. As the Czechoslovak Socialist Republic was still under Soviet occupation, the victory induced great celebrations. An estimated 150,000 people gathered on Wenceslas Square, and skirmishes with police developed. A group of provocateurs then attacked the Prague office of the Soviet airline Aeroflot, located on the street. The vandalism served as a pretext for reprisals and the period of so called normalization. In 1989, during the Velvet Revolution, large demonstrations (with hundreds of thousands of people or more) were held here. Wenceslas Square is lined by hotels, offices, retail stores, currency exchange booths and fast food joints. Many strip clubs also operate around Wenceslas Square. Wenceslas Square is also a popular place to spend the New Year's celebrations, another popular option are terraces near the river. The Christmas markets (Vánoční trhy) are held here every year from early December to the first week of January.
Қайта құру
2020 жылдан бері Вацлав алаңының реконструкциясы жүргізілуде. Төменгі бөлігі 2023 жылы аяқталды. Жаңа жоғарғы бөлігінің (Водичкова көшесінен) құрылысы 2024 жылдың маусым айында басталмақ. Оған кеңейтілген тротуарлар, трамвай жолдары, велосипед жолдары, жаңа аллеялар және автокөліктерге арналған кеңістіктің қысқартылуы кіреді. Толық аяқталу 2027 жылдың жазында жоспарлануда. Күтілетін құны – 1,24 миллиард чех кронасы.
A reconstruction of the Wenceslas Square has been underway since 2020. The lower part was completed in 2023. Construction of the new upper part (from Vodičkova street) is supposed to begin in June 2024. It will be include wider sidewalks, tram track, bicycle paths, new alleys and reduction of space dedicated to motor traffic. Full competition is scheduled for summer 2027. The expected cost is 1.24 billion Czech crowns.
Көлік
Прага метросының А желісі Вацлав алаңының астынан өтеді, метроның ең көп келуші екі станциясы – Музеум (А және С желілері) және Мостек (А және В желілері) көшеге шығу орындарына ие. Қазіргі уақытта алаң арқылы тек трамвайлар қатынайды. Алаңның бойымен созылған трамвай жолдары 1980 жылы алынып тасталды; трамвай желісін қайта енгізу ұсынысы мақұлданды, құрылысы 2024 жылы басталады. Көшенің басым бөлігі автокөліктер үшін ашық, бірақ солтүстік-батыс жағы 2012 жылдан бері жаяу жүргіншілерге арналған.
The Prague Metro's line A runs underneath Wenceslas Square, and the Metro's two busiest stations, Muzeum (lines A and C) and Můstek (lines A and B), have entrances on the street. Currently trams only cut across the square. Tram tracks running the length of the square were removed in 1980; a proposal to reintroduce the tram line has been approved, with construction beginning in 2024. Most of the street is open to automobile traffic, but the northwestern end has been pedestrianised since 2012.
Әдебиеттік сілтемелер
Аянтта орналасқан "Алтын қаз" мейрамханасы Франц Кафканың "Америка" романында Менеджердің бұрынғы жұмыс орны ретінде еске алынады. Ларри Шудың "Венецлав алаңы" атты пьесасы Прагада өтеді. Артур Филлипстің "Венцеслав алаңы" атты әңгімесі Суық соғыстың аяқталу кезеңінде Чехословакия Социалистік Республикасында болған оқиғаны суреттейді. Бұл әңгіме "Wild East: Stories from the Last Frontier" жинағында жарияланған және WBEZ радиошоуының 337-ші бағдарламасында пайда болған. Марк Адниттің "Сіз Рождествоны қалайсыз ба?" атты қысқаметражды фильмінде де "Венцеслав алаңы" көрсетілген, ол 2008 жылдың желтоқсанында түсірілген.
A tavern in the square, the Golden Goose, is mentioned in Franz Kafka's Amerika, as the place where the Manageress previously worked. Wenceslas Square is the name of a theatrical play by Larry Shue, which is set in Prague. Wenceslas Square is the name of a story written by Arthur Phillips, which takes place in the Czechoslovak Socialist Republic at the end of the Cold War. The story was published in the compendium Wild East: Stories from the Last Frontier, and featured in episode 337 of the WBEZ radio show This American Life. "Wenceslas Square" featured in Marc Adnitt's short film "You Want Christmas?" in December 2008.