Бизнес-бағдарламалық құралдар: даму тарихы мен қазіргі трендтер

Кіріспе

Бизнес-бағдарлама (немесе бизнес-қосымша) – кәсіпкерлердің әртүрлі қызметтерін атқаруға арналған кез келген бағдарламалық қамтамасыз ету немесе компьютерлік бағдарламалар жиынтығы. Бұл бизнес-қосымшалар өнімділікті арттыру, өлшеу және басқа да кәсіптік функцияларды дәл орындау үшін пайдаланылады.

Тарих

Бизнес-бағдарламалық жасақтама пайданы арттыру үшін шығындарды қысқартуға немесе өндіріс циклын үдетуге арналған. Ақ жағалы бизнесті автоматтандырудың алғашқы кезеңдерінде банктік чектерді рәсімдеу және фабрикалық есеп жүргізу сияқты ең ауыр жұмыстарды орындау үшін үлкен мейнфрейм компьютерлер пайдаланылды. Фабрикалық есеп жүргізу бағдарламалық жасақтамасы – ерте бизнес-бағдарламалық құралдарының ең көп қолданылатынының бірі болды және жалпы тіркелгілерді, негізгі құралдардың тізімдерін, өндіріс шығындарын есепке алу тізімдерін, дебиторлық есептер тізімдерін және кредиторлық есептер тізімдерін (жалақы, өмірлік сақтандыру, денсаулық сақтандыру, мемлекеттік және федералдық сақтандыру, зейнеткерлік жасы) автоматтандыруды қамтыды. Бағдарламалық жасақтаманы қолмен еңбекке балама ретінде пайдалану өте тиімді болды және ақ жағалы еңбек нарығында революция жасады. Көп жағдайда бір компьютер көптеген әкімшілік қызметкерлерді ауыстыра алатын, денсаулық сақтау және зейнеткерлік төлемдері қажет емес еді. Осы жетістікке сүйене отырып, корпоративтік тұтынушылар IBM, Hewlett Packard және басқа да ерте жеткізушілерден ескі сызу тақталарын алмастыратын бизнес-бағдарламалық жасақтама талап етті. Компьютерлік жобалау (CAD CAM) 1980 жылдардың басында пайда болды. 1980 жылдардың басында жобаларды басқару бағдарламалық жасақтамасы да аса құнды болды, оның бір данасының құны 500 000 долларға жететін. Бизнес-бағдарламалық жасақтамадағы ең байқалатын және кең таралған өзгерістердің бірі – мәтін өңдегіш болды, оның қарқынды өсуі 1980 жылдары IBM-нің кең таралған теру машинасының құлдырауына әкелді, өйткені миллиондаған компаниялар Word Perfect, кейіннен Microsoft Word-ті пайдалануға көшті. Бизнеске арналған басқа да танымал компьютерлік бағдарламаларға Lotus 1 2 3 және кейіннен Microsoft Excel сияқты математикалық кестелер бағдарламалары жатты. 1990 жылдары бизнес жаһандануға бет бұрды, осы кезде SAP бағдарламалық жасақтамасы пайда болды, ол фабрикалық өндірістің жұмысын оңайлату үшін жеткізушілердің тізбегін үйлестіреді. Бұл процеске Интернеттің пайда болуы түрткіс берді және оны үдетті. Бизнес-бағдарламалық жасақтаманың дамуының келесі кезеңі роботтық процестерді автоматтандырудың (RPA) пайда болуымен жүзеге асырылуда, ол операциялық тиімділікті арттыру, шығындарды азайту және адам факторынан туындайтын қателерді азайту мақсатында жоғары қайталанатын тапсырмалар мен процестерді анықтау және автоматтандыруды қамтиды. RPA енгізуде көш бастаған салаларға сақтандыру, банк және басқа да қаржылық қызметтер, заң және денсаулық сақтау салалары жатады.

Business software is designed to increase profits by cutting costs or speeding the productive cycle. In the early days of white collar business automation, large mainframe computers were used to tackle the most tedious jobs, like bank cheque clearing and factory accounting. Factory accounting software was among the most widely used early business software tools and included the automation of general ledgers, fixed assets inventory ledgers, cost accounting ledgers, accounts receivable ledgers, and accounts payable ledgers (including payroll, life insurance, health insurance, federal and state insurance and retirement). The early use of software to replace manual white collar labor was extremely profitable and caused a radical shift in white collar labor. One computer could in many cases replace many white collar administrative employees, without requiring any health or retirement benefits. Building on this success, corporate consumers demanded from IBM, Hewlett Packard, and other early suppliers, of business software to replace the old fashioned drafting board. Computer aided drafting for computer aided manufacturing (CAD CAM) arrived in the early 1980s. Project management software was also so valued in the early 1980s that it could cost up to $500,000 per copy. One of the most noticeable, widespread changes in business software was the word processor, whose rapid rise caused the decline of the ubiquitous IBM typewriter in the 1980s, as millions of companies switched to using Word Perfect, and later Microsoft Word. Other popular computer programs for business were mathematical spreadsheet programs such as Lotus 1 2 3, and later Microsoft Excel. In the 1990s business shifted towards globalism, with the appearance of SAP software, which coordinates a supply chain of vendors in order to streamline the operation of factory manufacturing. This process was triggered and vastly accelerated by the advent of the internet. The next phase in the evolution of business software is being driven by the emergence of robotic process automation (RPA), which involves identifying and automating highly repetitive tasks and processes, with an aim to drive operational efficiency, reduce costs and limit human error. Industries at the forefront of RPA adoption include the insurance industry, banking and other related financial services, the legal industry, and the healthcare industry.

Қолданбаларды қолдау

Бизнес-қолданбалар бизнес-пайдаланушылардың қажеттіліктеріне сүйене отырып жасалады. Бұған қоса, бұл бизнес-қолданбалар белгілі бір бизнес-мәмілелерді немесе дерек элементтерін пайдалану үшін құрылған. Бизнес-қолданбалар жаңа бизнес-қажеттіліктер тумағанда немесе негізгі бизнес-мәмілелер өзгермегенде қалыпты жұмыс істейді. Сонымен қатар, егер компьютерлік жабдық, компьютерлік желілер (Интернет/интранет), компьютерлік дискілер, қуат көздері және әртүрлі бағдарламалық құралдар (middleware, деректер базасы, компьютерлік бағдарламалар және т.б.) жақсы жағдайда болса, бизнес-қолданбалар үздіксіз жұмыс істейді. Күтпеген қате туғанда бизнес-қолданбалар жұмысын тоқтатуы мүмкін. Бұл қате дерек қатесінен (күтпеген немесе дұрыс емес деректер енгізілуі), орта қатесінен (инфрақұрылымға байланысты қате), бағдарламалау қатесінен, адам факторынан немесе жұмыс процесі қатесінен туындауы мүмкін. Бизнес-қолданба қателікке ұшыраған жағдайда, бизнес-пайдаланушылар жұмысын жалғастыруы үшін қатені мүмкіндігінше жылдам түзету қажет. Бизнес-қолданбалардағы қателерді жою процесі бизнес-қолдау деп аталады.

Есептілік қателері

Бизнес қолданушы бизнес-қосымшаларды қолдау тобының телефон нөміріне қоңырау шалады немесе бизнес-қосымшаларды қолдау тобына электрондық хат жібереді. Бизнес-қосымшаларды қолдау тобы бизнес қолданушыдан телефон арқылы немесе электрондық пошта арқылы қате туралы толық мәліметтерді алады. Бұл мәліметтер бақылау жүйесіне енгізіледі. Бақылау жүйесі сұрау нөмірін жасайды және бұл нөмір бизнес қолданушыға беріледі. Бұл сұрау нөмірі қолдау мәселесінің шешілу барысын қадағалау үшін пайдаланылады. Сұрау қолдау тобының бір мүшесіне тапсырылады.

Қателер туралы хабарлама

Іскерлік қолданбаның қателіктеріне қатысты (мысалы, қолданба қолжетімді болмағанда немесе дұрыс жұмыс істемегенде) бүкіл ұйымға немесе зардап шеккен командаларға электрондық хат жіберіледі, осылайша олар мәселенің бар екенін біледі. Оларға сондай-ақ қолданбаның қайта қолжетімді болуының шамамен мерзімі хабарланады.

Қолданба қателерін зерттеу немесе талдау

Бизнес бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау тобының мүшесі бизнес бағдарламалық қамтамасыз етудегі қате туралы қажетті барлық ақпаратты жинайды. Бұл ақпарат қолдау сұранысына тіркеледі. Бизнес қолданушы пайдаланған барлық деректер тергеу жұмысында да қолданылады. Қолданбалық бағдарлама кез келген бағдарламалау қатесі болуы мүмкін екеніне қарайды.

Қателерді шешу

Егер бұрын осы сияқты бизнес-қосымша қателері болған болса, мәселені шешу қадамдары қолдау білімінен алынып, сол қадамдар арқылы қате түзетіледі. Егер қате жаңа болса, мәселені шешудің жаңа қадамдары жасалып, қате түзетіледі. Жаңа қателерді шешу қадамдары білім базасына болашақта пайдалану үшін жазылады. Маңызды бизнес-қосымша қателері (критически маңызды инфрақұрылым немесе қосымшаның жұмысын тоқтатуы) болған жағдайда телефон арқылы конференция ұйымдастырылады, барлық қажетті қолдау мамандары/топтары қосылып, олар бірлесіп қатені жоюға кіріседі.

Кодты түзету

Егер бизнес-қосымшадағы қателер бағдарламалау қателігінен туындаса, онда бағдарламалау қателіктерін жою үшін қосымшаны әзірлеу тобына өтініш жіберіледі. Егер бизнес-пайдаланушыға бизнес-қосымшада жаңа мүмкіндіктер немесе функциялар қажет болса, онда қажетті талдау, жобалау, бағдарламалау, сынау және жариялау жоспарластырылады және бизнес-бағдарламаның жаңа нұсқасы іске қосылады.

Бизнес-процестерді түзету

Егер бизнес-қосымшадағы қате жұмыс ағынының мәселесінен немесе деректерді енгізу кезіндегі адам қателігінен туындаса, бизнес-пайдаланушыларға хабар беріледі. Бизнес-пайдаланушылар одан кейін өздерінің жұмыс ағынын қарап, қажет болса түзетулер енгізеді. Болашақта мұндай қателерге жол бермеу үшін олар пайдаланушы нұсқаулығын немесе пайдаланушыға арналған нұсқауларды да өзгертеді.

Инфрақұрылымдық мәселені түзету

Егер бизнес-қосымшадағы қате инфрақұрылымдық мәселелерден туындаса, тиісті инфрақұрылымдық командаға хабар беріледі. Инфрақұрылымдық команда осы мәселенің түпкі себебін жойып, осыған ұқсас қателердің қайта орын алмауы үшін инфрақұрылымды қадағалайды.

Қадағалауды және ішкі есептілікті қолдау

Бизнес-қосымшалардың қателерді қадағалау жүйесі барлық мәселелерді белгілі бір мерзімде (күнделікті, апталық және ай сайын) қарап шығуға арналған. Шешілген мәселелерді, қайталап тұратын мәселелерді және қаралып жатқан мәселелерді бақылау үшін есептер жасалады. Бұл есептер IT/IS басқаруына бизнес-қосымшаларды жақсарту және басқару үшін де ұсынылады.