Кіріспе

Б.з.д. 4 ғасырындағы афиналық генерал Ификрат (; ) – б.з.д. 4 ғасырының бірінші жартысында танымал болған. Ол ежелгі грек соғысындағы жаяу әскер реформаларының маңызды авторы, жеңіл қаруланған пельтастарды реттеу арқылы соғыс жүргізуді өзгертіп, жаңа деңгейге көтерді. Корнелий Непос Ификраттың сол заманғы ең бірінші қолбасшылармен ғана емес, тіпті бұрынғы генералдардың ешқайсысымен де теңесе алмайтындай керемет басшы болғанын жазды. Ол әскери тактиканы терең білген, көбінесе әскерге басшылық еткен және өзінің қателігінен туындаған сәтсіздіктерге жол бермеген. Ол өнертабыс және шеберлігімен әрқашан ерекшеленген, әскери өнерге көптеген жаңалықтар енгізген және бұрыннан бар нәрсені жетілдірген.

Өмірбаян

Рамон қаласының аяқкиімшісінің ұлы, кейін Фракия королі I Котистің қызына үйленді және одан ұлы болды. Македонияның Евридика I-і Македонияның Аминтас III-і қайтыс болғаннан кейін Ификраттан (үлкені) ұлдарын қорғауды өтінді, ол оларды өзіне қарауға алды. Плутархтың сөзінше, Ификрат жалдамалы әскердің байлық пен ләззатқа құштар болуы мүмкін деп ойлады, себебі тілектерін орындау үшін ол іздейтін қаражат оны тітіркендіретіндей бейхабарлықпен шайқасуға жетелейді.

Ификрат реформалары

Ол өзінің атағын пельтустар немесе жеңіл қаруланған жалдамалылардың (олардың кішкентай пельта қалқаны болғандықтан осылай аталған) қару-жарағын жетілдіргеніне де, сондай-ақ әскери жетістіктеріне де тең дәрежеде қарыздар. Тарихшылар оның реформаларына қандай "пельтастар" қатысты деген мәселені талқылайды; ең көп таралған пікірлердің бірі - ол грек жеңіл әскерлерінің тиімділігін арттырды, осылайша олар негізгі шайқас шегінде ұзаққа созылған қолға-қол тікелей қақтығыстарға қатыса алды, ал тағы бір күшті пікір бойынша, ол өзгерістерін жалдамалы гоплиттерге енгізді, олар б.з.д. V ғасырдың соңы мен IV ғасырдың басында грек құрлықтық соғысында маңызды рөл атқарды. Үшінші мүмкіндік – оның реформалары афиналық флоттың кемелерінде теңізшілер ретінде қызмет ететін гоплиттермен ғана шектелген болуы мүмкін. Дәстүрлі грек жаяу әскерлері өте үлкен қалқандарды, қысқа найзаларды және кішкентай қылыштарды пайдаланды; Ификрат кішкентай және жеңіл пельта қалқандарын енгізді, бұл оларға қимыл-қозғалыстар мен кездесулерде еркін болуға көмектесті, найзалардың ұзындығын екі есеге арттырды және қылыштарды ұзартты. Ол қоладан жасалған торсықтардың орнына зығырдан жасалған линотораксты қолдануға ұсынды, ол металлдан жасалған торсықтармен салыстырылатын қорғанысты, бірақ әлдеқайда жеңіл салмақта қамтамасыз етті. Ұзақ қарулар, жеңіл қару және қалқан оның әскеріне жылдам қимылдауға және тактикалық жағдайларда белсенді әрекет етуге мүмкіндік берді. Ификрат қатаң тәртіпті ұстанып, жаттығулар мен маневрлерге ерекше мән берді. Корнелий Непос Грецияда Ификраттың әскерінен артық тәртіпті және командирлерінің бұйрықтарын орындауға бағынышты әскер болған емес деп еске салады. Ификрат реформалары Македониялық Филипп II-ге үлкен әсер еткені саналады, ол сарисамен қаруланған македондық фаланксын құрды. Оның ұлы, Ұлы Александр, осы жаңа жаяу әскер құрамын көптеген жаулап алуларында пайдаланды.

Коринф соғысы

Ификрат Флидің аумағына шабуыл жасағанда, қала тұрғындары оған сақтықсыз шықты, бірақ Ификрат тықсырған еді және оның әскері олардың көптегенін өлтірді. Ификрат және оның әскері Аркадияның көптеген аймақтарына басып кірді, қоршалмаған жерлерді тонады және тіпті қабырғалы қалаларға шабуыл жасады. Аркадиялық гоплиттер Ификраттың танымал пелтастарымен шайқасудың орнына өз қабырғаларының ішінде қалды. Ификрат 392/390 ж. б. өзінің әскерімен спартандықтарға ауыр соққы берді, Коринф маңындағы Лехейде болған шайқаста олардың 600 шамасындағы әйгілі гоплиттерден тұратын морасын (батальон) жартылай жойды. Сәттілікті жалғастыра отырып, ол Коринф соғысы кезінде афиналықтар үшін қаладан кейін қаланы жаулап алды, бірақ аргивтермен тудырған жанжал салдарынан Коринфтен Геллеспонтқа ауыстырылды, онда ол да сол сияқты табысқа жетті.

Әлеуметтік соғыс

Көп ұзамай афиналықтар оны кешіріп, екінші афиналық империяның бірқатар одақтастарына қарсы Әлеуметтік соғыста оған бірлескен қолбасшылық берді. Ол және оның екі әріптесі төртінші қолбасшы Харес тарапынан қызметтен шеттету туралы шағым жасалды, себебі олар қатты дауыл кезінде шайқасқа түсуден бас тартқан. Ификрат ақталды, бірақ үлкен сомада айыппұл төлеуге міндеттелді. Содан кейін ол шамамен б.з.б. 353 жылы қайтыс болғанға дейін Афинада тұрды (бірақ кейбір деректер бойынша ол Фракияға көшіп кеткен).