Кіріспе

Хьюстон – Шотландияның батыс орталық төмендіктерінде орналасқан, Ренфрушир кеңесі аймағындағы және сол аттас тарихи округіндегі ауыл. Хьюстон Грифф өзенінің жағасындағы Грифф аңғарында, Пейслиден солтүстік-батысқа қарай 6 миль (10 км) қашықтықта жатыр. Бұл Хьюстон және Киллелан азаматтық приходтағы ең ірі елді мекен, ол көршілес Кроссли ауылын және ауылдың айналасындағы бірнеше шағын елді мекендерді қамтиды. Ауыл 16 ғасырға дейін салынған замок пен Әулие Петрге арналған шіркеудің төңірегінде өскен. Осы шіркеуге байланысты аймақ бұрын Килпетер ("Cille Pheadair" шотланд гаэль тілінде) деп аталған. Қазіргі ескі ауыл негізінен 18 ғасырға жатады және бұрынғы құрылыстардың орнына салынған жоспарланған қауымдастық болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, экономикасы ауыл шаруашылығы мен Ренфруширдің басқа да ауылдарындағы сияқты мақта тоқуға негізделген. Ескі ауыл 1968 жылы ескерткіштерді сақтау аймағы деп жарияланды. 20 ғасырдың ортасынан бастап, тұрғын үйлердің кеңейтілуі ауылды Крейгендс сияқты жақын жерлерге қарай кеңейтіп, Хьюстон мен Кроссли арасындағы ашық кеңістікті жойды. Ауылға қосылған бұл жаңа аудандар халқын едәуір арттырып, оның сипатын Глазго мен Пейсли қалаларының жатақханалық ауданына айналдырды, экономикасы көбінесе қызмет көрсетуге бағытталған.

Топонимика

Хьюстон бастапқыда Килпетер деп аталған. 12 ғасырдың ортасында Ланарк шерифі Биггар Балдуин Килпетерді Петинайнның Хьюына берді. Хьюдан бастап бұл жерлер Хьюстон (яғни "Хьюдың қаласы немесе поместьесі") деп аталды. 1225-1227 жылдар аралығындағы Папа Онориус бұйрығында Килмакольм және Хьюстон шіркеулері "ecclesiae de Kilmacolme et de Villa Hugonis" деп еске алынған. Ал 1265 жылы Папа Клемент IV-нің бұйрығында Пейсли аббаттығына қарасты шіркеулер тізімінде "Хоустон" шіркеуі де бар.

Ерте тарих

Хьюстон ұзақ жылдар бойы адамдар қоныстанған жер болды. 1970 жылдары ауылдың батыс жағындағы Оңтүстік төбеде қола дәуіріне жататын зират табылды. Солтүстік-шығысқа қарай Барохан төбесі орналасқан, ол – римдік бекіністің орны. Бір қысыр кейін Антонин дәуіріндегі бекініс Бишоптонға жақын, шамамен 3 шақырым жердегі фермада табылған. Хьюстонның алғашқы ауылы Сент-Петер шіркеуі мен Хьюстон қамалының төңірегінде салынды, қазір бұл шіркеу мен Хьюстон үйі – көбінесе 19 ғасырда салынған ғимараттар. Хьюстон үйі және оның құрылысына ішінара енген қамал Хью Петтинайн заманына дейін барып жетеді және оның отбасының меншігінде болды, кейін олар Хьюстонның Хьюстондары атанды. Қамал 1740 жылға дейін отбасының меншігінде болды, содан кейін Глазгодан келген темекі саудагері Александр Спирс оны сатып алды. Спирс отбасының бес буыны иеленгеннен кейін, 1959 жылы Хьюстон үйі майор Дэвид Криттон Мэйтлендке, ал 1995 жылы оның ұлы Марк Криттон Мэйтлендке өтті, соңында ол бірнеше пәтерге бөлінді. Джеймс МакГайр МакРэйге оның әкесінің досы Джеймс МакРэй осы мүлікті сыйға берді. Ол мүлікті ұлына қалдырды, ол қамалдың орнын бұзып, тастарынан тоқымашыларға арналған үйлер салды. Осылайша, 18 ғасырда жердің меншігі ауысқандықтан, қамалдың төңірегіндегі "ескі ауыл" лардтың бұйрығымен тазартылды. 1781 жылы батысқа қарай, қамалдың тастарынан отыз бес шатырдан тұратын жаңа ауыл салынды, ол кейіннен ауылдық үйге айналды. Бұл жаңа ауыл – қазіргі заманғы ауылдың негізін құрайтын – екі басты көше – Солтүстік және Оңтүстік көшелері бойында жоспарланған қауымдастық ретінде салынды және 18 ғасырғы жоспарланған ауылдар қозғалысының мысалы болып табылады. Хьюстон Бернге қарай орналасқан бұл ауыл жергілікті тұрғындарға жуу мүмкіндігін ұсынып қана қоймай, шағын тоқу өнеркәсібін де қолдады. Осы "жаңа ауылды" Ренфрушир билігі сақтауға алынған ауыл деп жариялады. Бұл өзгерістің айқын белгісі – ауылдың меркет айқасы, оның бөліктері 14 ғасырға дейін барып жетеді. Ол бастапқыда Кирк жолында орналасқандықтан және үлкен күн сағатын қамтитындықтан, "жаңа" ауылдың ортасына ерекше бұрышпен орналастырылды. Меркет айқасы ауылдың символы ретінде пайдаланыла бастады.

Қазіргі тарих

19 ғасырда приход шегінде салынған екі теміржол станциясы (әрқайсы жеке желіде), Хьюстон және Кроссли станциясы, сондай-ақ Джорджтаун станциясы (қазір екеуі де жабық) ауылдың өзінен тысқары орналасқан. Осының салдарынан Хьюстон, Вейр көпірі және Килмаколм сияқты жақын ауылдардағы теміржол дамуына ие болмады, және 20 ғасырдың соңғы жартысына дейін баяу дамып, сол кезде ол танымал тұрғын елді мекенге айналды. Хьюстон қауымдастық кеңесі: «Мұндай жағдай біздің есігіміздің алдында орын алуы мүмкін екені және тіпті біз сияқты тыныш, ауылдық жерде де адамдар зорлықпен табиғаттың қалыпты жағдайын бұзуға тырысуы мүмкін екені ойға алатын нәрсе» деп мәлімдеді.

Жергілікті билік

Хьюстон және оның приходтары Ренфрушир кеңесі аумағының бір бөлігін құрайды. 2007 жылғы Шотландиядағы жергілікті билік сайлауында Хьюстон Кроссли және Линвуд қаласымен бірге жаңа төрт кеңесшіден сайланатын 9-округке қосылды (9-округ). Хьюстон және Килелан азаматтық приходтарының шекаралары 18 ғасырда Хьюстонды орталық етіп құрылған біріккен шіркеулік приходтың құрылуымен сәйкес келеді. Приход кең ауылдық аймаққа таралады, оның ішінде көптеген жақын елді мекендер бар, ең маңыздылары – Кроссли, Крейгендс және Барокан. Жергілікті басқаруда азаматтық приходтың маңызы төмендегенімен, бұл аймақ көбінесе Хьюстон қауымдық кеңесінің аумағына кіреді. Қауымдық кеңес негізінен кеңес беру органы болып табылады, жергілікті пікірлерді білдіруге бағытталған және өзінің заңдық өкілеттіктеріне ие емес.

Орталық үкімет

Хьюстон Біріккен Корольдік Парламентінің Өкілдер палатасына сайлаулар үшін Пейсли және Ренфреушир Солтүстік сайлау округінің құрамына кіреді. Қазіргі уақытта бұл аймақтың Парламент мүшесі (депутат) – Гавин Ньюлендс. Сайлау округі 2005 жылы шекаралар өзгергеннен кейін құрылды, бұрын Хьюстон Батыс Ренфреушир сайлау округінің бөлігі болған. Өкілеттік мәселелер бойынша Хьюстон Шотландия Парламентінің Ренфреушир Солтүстік және Батыс сайлау округінің құрамына кіреді, ол Инверклид және Ренфреушир кеңестік аудандары арасындағы шекараны кесіп өтеді. 2011 жылдан бері бұл аймақтың Шотландия Парламентінің депутаты – Натали Дон. Ренфреушир Солтүстік және Батыс сайлау округі Шотландия Парламентінің Батыс Шотландия сайлау аймағының бір бөлігі болып табылады. Бұл аймақтан Шотландия Парламентінің қосымша депутаттар сайлау жүйесі арқылы тағы жеті депутат сайланады.

Көрнекті орындар

Хьюстонның тарихи ауыл орталығы, ауылдың солтүстік-батыс жиегінде орналасқан, ерекше сақтау аймағы болып белгіленген. Аймақта ауылдың негізгі пабтары, шағын дүкендері және ауылдың пошта бөлімі орналасқан. Солтүстік және Оңтүстік көшелерінде дәстүрлі ақ шатырлы үйлер басым, олардың кейбіреулері 17 ғасырға дейін сақталған. Ескі ауыл негізінен Хьюстон Бёрн өзенінің маңында салынған үйлерден құралған жоспарланған қауымдастық болды, ол жуу мүмкіндіктеріне ортақ қол жеткізуді қамтамасыз етті. Хьюстон қамалының қалдықтарының бір бөлігі әлі де қазіргі Хьюстон үйінің жерінде сақталған. Аймақ Хьюстон және Киллелан шіркеуінің, Шотландия шіркеуінің (Church of Scotland) приход шіркеуінің қасында орналасқан. Мэри, Шотландия королевасының күйеуі Лорд Дарнли бірнеше жыл қамалға қоныстанған болуы мүмкін. Барохан айқасы, 11 фут (3.4 метр) биіктігіндегі кельт христиандық айқас, шамамен 8 ғасырға жатады, бұрын шіркеу аумағындағы Барохан диірменінің оңтүстігінде тұрған. 19 ғасырда ол ауылға жақын Корслихиллдің қарсы бетіндегі төбеге көшірілді, ал 20 ғасырда Пейсли аббаттығына көшіріліп, одан әрі ауа райынан қорғау үшін онда қалды. Крейгендс йеуы – бұл аймақтағы ең көне тірі өсімдік саналатын ежелгі йеу ағашы, оның жасы шамамен мың жылға жуық. Хьюстонда бір кезде емдік қасиеті бар деп есептелген екі көне құдық бар. Сент-Филлан құдығы Килалан шіркеуінің жанындағы далада орналасқан, ал Сент-Питер құдығы жергілікті пісірілген сыраның атына ие. Приход шіркеуі, Шотландия шіркеуінің қауымдастығы, ескі ауылдың шығысында орналасқан. 19 ғасырдағы Рим-католик шіркеуі, Сент-Филлан, Бас көшенің оңтүстігінде орналасқан.

Дін

Хьюстонның Әулие Петрмен ұзақ байланысы бар, ол ауылдың тарихи атауын Килпетер деп беруге себеп болды. Оның қазіргі заманағы шіркеуі, Хьюстон және Киллелан шіркеуі немесе Кирк, Хьюстон үйінің жерінде орналасқан. Кирк 1870 жылдары, 1775 жылы салынған және Арчибальд Александр Спирске арналған шіркеудің орнына салынды. Ол 28 жасында Батыс Ренфрушир округінің парламент мүшесі болып отырғанда қайтыс болғаннан кейін, анасы оның естелігі үшін ғимарат құрылысына қаражат бөлді. Қазіргі приход 1771 жылы Хьюстон және Киллелан приходтарының бірігуімен құрылды. Жақын орналасқан Киллелан ауылындағы бұрынғы шіркеу Әулие Филлан шіркеуі деп аталды, осы аттан елді мекеннің аты шықты. Приходтардың бірігуі салдарынан бұрынғы шіркеу ғимараты пайдасыз болып қалды және тасталып кетті. 1635 жылы салынған, бірақ 10-11 ғасырларда пайда болған деп саналатын қираған ғимарат, Хьюстон орталығынан батысқа қарай 6 шақырым (4 миль) қашықтықтағы Барокан Кросс жолында әлі де тұр. Бұл шіркеу қазір 2005 жылы Эльдерсли иелігінен берілгеннен кейін Килалан Кирк сақтау қорына тиесілі және қорғалатын тарихи ескерткіш болып табылады. Сент-Филланның Рим-католик шіркеуі де Бас көшеде, 1841 жылы "Төрт бұрауы" деп аталған жерде салынды, ол қазіргі таңда көршілес көшенің атында сақталып қалған.

Экономика

Негізінен жолаушылар ауылына қызмет ететін Хьюстонның басты жергілікті экономикалық қызметі – ауыл шаруашылығы. Тұрғындар мен келушілерге жергілікті дүкендер мен қоғамдық орындар сияқты үшінші сектор бизнестері де қызмет көрсетеді. Ескі ауылда мұндай дүкендер мен пабтардың көптеп табылуымен қатар, Кроссли шекарасында да бірнеше дүкен орналасқан.

Жемханалар мен сыра жасау

Парафияда бірнеше қоғамдық үйлер бар, олардың екеуі тарихи ауыл орталығында орналасқан: Оңтүстік көшесіндегі «Түлкі мен Иттер» және Солтүстік көшесіндегі Хьюстон қонақ үйі, тиісінше 1779 және 1784 жылдары салынған. 2010 жылға дейін үшінші, «Cross Keys Inn» басты көшеде орналасқан, оның аты Килпетер ауылының алғашқы атына сілтеме ретінде Әулие Петрдің қиылысқан кілттерінің символынан алынған. Одан бері ол мейрамхана ретінде жұмыс істейді. Тағы бір мейрамхана және қоғамдық үй, «River Inn», Кросслиде орналасқан және бұрын «Кроссли қонақ үйі» және «Pine Trees» аталған. «Хьюстон сыра қайнату компаниясы» деп аталатын шағын сыра қайнату зауыты да бұрын «Түлкі мен Иттерге» жақын ғимараттан жұмыс істеген. Килмаколм және Киллалан ат спорты клубы парафия шекарасында орналасқан. Ланаркшир және Ренфрушир түлкі аулау клубы 1850 жылдан бері ауылдағы үйлерде орналасқан. Ауылда сондай-ақ Джон Г. Флеминг боулинг клубы бар, ол жергілікті жер иесі Виктория патшайымның алмас мерейтойын атап өту үшін құрылған.

Білім

Грифф орта мектебі – ауылды және оның төңірегіндегі елді мекендерді, әсіресе көршілес Бридж-оф-Вейрді қамтитын діни ешқандай бағыныстылығы жоқ, аралас білім беретін мемлекеттік орта мектеп. Мектептің академиялық беделі жоғары, және 2009 жылы «Таймс» газетінің рейтингінде Шотландиядағы ең үздік мемлекеттік орта мектептердің жетіншісі деп танылды. Сондай-ақ 2009 жылы мектепті Ұлыбританияның Білім инспекциясы өз есебінде жоғары бағалады. 1940 жылдардың ортасында ауылда полиция бөлімшесі мен полиция үйі ашылды, ол 2001 жылы жабылды. Сот істері бойынша Хьюстон Солтүстік Стратклид шерифтігінің құрамына кіреді, ал мемлекеттік айыптауды Солтүстік Стратклид прокуроры жүзеге асырады. Шотландияның Өрттен қорғау және құтқару қызметі ауылды қамтитын мемлекеттік өрттен қорғау және құтқару қызметі болып табылады және Ренфруширде үш өрт сөндіру стансасын ұстайды, ең жақыны Джонстонда орналасқан. NHS Greater Glasgow and Clyde – бұл қоғамдық денсаулық сақтауды қамтамасыз ететін Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі. Апаттар мен шұғыл жағдайларды қабылдайтын ең жақын ірі аурухана – Пейслидегі Корольдік Александра ауруханасы. Ауылда бір медициналық практика бар, ол Бридж-оф-Вейрдегі тағы бір медициналық орталықпен байланысты. Сумен жабдықтау және кәріз жүйесін Scottish Water мемлекеттік мекемесі қамтамасыз етеді, ал су және кәріз ақысы Renfrewshire Council жергілікті билігі оның атынан жиналады, осы ақы төлеулермен бірге. Renfrewshire Council сонымен қатар аймақтағы қоқыс тастауды басқаруға жауапты. Ұлттық желіден тұтынушыларға электр энергиясын жеткізуге лицензиясы бар жергілікті тарату желісінің операторы – Scottish Power. Ауылда пошта бөлімшесі бар, ал ірі сақтау орталығы Джонстонда орналасқан.