Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Көк бетті амазон (Amazona aestiva), сондай-ақ көк бетті попугай, түркіс бетті амазон және түркіс бетті попугай деп те аталады, Оңтүстік Америкаға тән амазон попугайының түрі және үй жануарлары ретінде немесе серік ретінде ұсталатын ең көп таралған амазон попугайының бірі. Оның кең таралған атауы, оның мүңкісінің үстіндегі ерекше көк/көк түсті белгісінен шыққан.
The blue fronted amazon (Amazona aestiva), also called the blue fronted parrot, the turquoise fronted amazon and the turquoise fronted parrot, is a South American species of amazon parrot and one of the most common amazon parrots kept in captivity as a pet or companion parrot. Its common name is derived from the distinctive blue/turqoise marking on its head just above its beak.
Таксономия
Көк бетті амазонка – Карл Линнейдің 1758 жылы жарық көрген "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында сипатталған көптеген түрлердің бірі. Оның түрлік епітеті – латын тіліндегі "жазғы" деген мағынаны білдіретін aestivus сөзінің әйелдік түрі. Екі түршесі танылады:
The blue fronted amazon was one of the many species originally described by Carl Linnaeus in his landmark 1758 10th edition of Systema Naturae. Its specific epithet is the feminine form of the Latin adjective aestivus, "of the summer". Two subspecies are recognized:
A. a. aestiva (негізгі) Бразилияның шығысында кездеседі. Қанаттың алдыңғы шеті ("иық") қызыл түсті. A. a. xanthopteryx Боливияның солтүстік және шығысынан бастап, Бразилияның іргелес аймақтары арқылы Парагвай және солтүстік Аргентинаға дейін таралған. "Иық" ішінара немесе толығымен сары түсті. Бірақ екі түрше байланысқан жерлерінде еркін шағылысады. Сонымен қатар, бет пішіні және "иықтағы" сары/қызыл түстің мөлшері бойынша елеулі жеке айырмашылықтар бар. Мысалы, солтүстік-батыс Аргентинадан басында мүлдем сары түс болмайтын және толығымен жасыл "иықтары" бар жекелеген құстар белгілі.
A. a. aestiva (nominate) is found in eastern Brazil. The leading edge of the wing ("shoulder") is red. A. a. xanthopteryx occurs from northern and eastern Bolivia through adjacent parts of Brazil, to Paraguay and northern Argentina. The "shoulder" is partly or wholly yellow. but the two subspecies interbreed freely where they come into contact. Additionally, there are significant individual variations in both facial pattern and amount of yellow/red to the "shoulder". In one extreme, individuals with essentially no yellow on the head and entirely green "shoulders" are known from north western Argentina.
Сипаттама
Көк бетті амазон – негізінен жасыл түсті, шамамен ұзындығы бар попугай. Олардың маңдайларында, тұмсығының үстінде көк қауырсындары, ал беті мен басында сары қауырсындары болады. Көк және сары түстердің таралуы жекелеген құстарда қатты өзгешеленеді. Басқа көптеген Амазона попугайларынан айырмашылығы, оның тұмсығы көбінесе қара болады. Адам көзімен жыныстық ерекшеліктер байқалмайды, бірақ қауырсынды попугайдың төрт түсті көру қабілетімен көруге мүмкіндік беретін спектрометрия әдісі арқылы, екі жыныстың қауырсынында айқын айырмашылықтар байқалады. Жастардың қауырсындары күңгірт, көздері қараңғы болады. Германияның Штутгарт қаласындағы жасыл аймақтарда да шағын жабайы көбейетін популяциясы бар. Олар Пуэрто-Рикода жабайы табиғатта кездессе де, бұл қашып кеткен үй жануарларының салдары болуы мүмкін, және олардың көбеюі тіркелмеген.
The blue fronted amazon is a mainly green parrot about long. They have blue feathers on the forehead above the beak and yellow on the face and crown. Distribution of blue and yellow varies greatly among individuals. Unlike most other Amazona parrots, its beak is mostly black. There is no overt sexual dimorphism to the human eye, but analysis of the feathers using spectrometry, a method which allows the plumage to be seen as it would be by a parrot's tetrachromatic vision, shows clear differences between the plumage of the sexes. Juveniles of parrots are duller and have dark irises. A small feral breeding population is also present in the greener regions of Stuttgart in Germany. Although they have been observed in the wild in Puerto Rico, they are probably the result of escaped pets, and no reproduction has been recorded.
Өсіру
Көк маңдайлы амазонкалар ағаш қуыстарында ұялайды. Жұмыртқалары сопақ, ақ түсті және шамамен 38 × 30 мм өлшемде болады. Бір ұяда әдетте үштен беске дейін жұмыртқа болады. Аналық құс жұмыртқаларды шамамен 27 күнге дейін басып шығарады, ал балапандар ұядан шыққаннан кейін 60 күннен соң ұядан ұшып кетеді.
The blue fronted amazon nests in tree cavities. The oval eggs are white and measure around 38 × 30 mm. There are usually three to five in a clutch. The female incubates the eggs for about 27 days and the chicks leave the nest about 60 days after hatching.
Мәртебе
BirdLife International бұл түрдің жағдайына ең аз қызығушылық тудыратын деңгейде баға береді. Дегенмен, түрдің таралған аймағының маңызды бөлігінде оның саны көп болса да, популяцияның төмендеуіне қатысты деректер бар, сондай-ақ бұл түрдің кең ауқымды саудасы жүзеге асырылып келеді: 1981 жылдан бастап, CITES II қосымшасына енгізілгеннен бері, халықаралық саудада 413 505 дарақ жабайыда ұсталған жекелеген құстар тіркелді (UNEP WCMC CITES сауда дерекқоры, 2005 жылғы қаңтар). Ол өзінің туған жерлеріндегі егістерге зиянды жәндік ретінде қарастырылады. Қызығы, заңсыз сауда осы попугайдың таралған аймағының кеңеюіне себеп болуы мүмкін: Рио-де-Жанейро қаласында, бұл түрдің тарихи таралған аймағына жатпайтын жерде, оның саны артып келеді, бұл құстардың қашауымен байланысты.
The status of this species is evaluated as being of least concern by BirdLife International. However, while it remains common throughout a significant part of its range, there is evidence of a population decline, and this species has been heavily traded: Since 1981 when it was listed on CITES Appendix II, 413,505 wild caught individuals have been recorded in international trade (UNEP WCMC CITES Trade Database, January 2005). It is regarded as a crop pest in parts of its native range. Paradoxically, illegal trade may have contributed to expansions of the range of this parrot: It is becoming common in Rio de Janeiro, which is not a part of its historical range, something attributed to escaped caged birds.
Құс шаруашылығы
Көк маңдайлы амазонка Оңтүстік Америкада және әлемнің басқа аймақтарында үй жануары ретінде жиі кездеседі.
The blue fronted amazon is commonly seen as a pet, both in South America and other parts of the world.