Кіріспе
Норвегия королі 1161 – 1184 жылдары Магнус V (1156 – 15 маусым 1184) – Норвегиядағы азамат соғысы дәуірінде билеген Норвегия королі. Ол Скандинавияда таж кигізілген алғашқы скандинавиялық монарх болды. Норвегияда патшалық мұрагерлік құқығында аға баланың басымдығын орнатуға көмектесті. Король Магнус 1184 жылы Сверре Сигурдссонның әскерлерімен болған Фимрейте шайқасында қаза тапты, кейіннен Сверре Сигурдссон Норвегия королі болды.
Magnus V (, 1156 – 15 June 1184) was a king of Norway during the civil war era in Norway. He was the first known Scandinavian monarch to be crowned in Scandinavia. He helped to establish primogeniture in royal succession in Norway. King Magnus was killed in the Battle of Fimreite in 1184 against the forces of Sverre Sigurdsson who became King of Norway.
Өмірбаян
Магнус Эрлингсон, бәлкім, Хордаландтың Этне қаласында дүниеге келген. Ол Оркни графы Рёгнвальд Кали Колссонмен крест жорықтарына қатысқан норвегиялық дворян Эрлинг Скакке ұлы. Магнустың анасы Кристин, 1103-1130 жылдар аралығында Норвегия патшасы болған крестші Сигурдтың қызы еді. Магнус Эрлингсон 1161 жылы бес жасында патшалық таққа отырды. Ол Норвегияның тәж кигізілген тұңғыш патшасы болды. Әкесі Эрлинг граф атағын алып, Магнус кәмелетке толмағандықтан нақты билікті өз қолына алды. Эрлинг Скаке Магнус есейгеннен кейін де елдің нақты билеушісі болып қала берді. 1166 жылы Сигурд Агнахатт және оның асырап алған ұлы Олав Уджев Оппландта күш жинап, Олавты король деп жариялады, ал граф Эрлинг Скакке Данияда сапарда болған кезде. Олав бұрынғы король Магнуссонның қызы Мария Ойстейнсдоттердің ұлы еді. Эрлинг Норвегияға осы көтеріліске қарсы күресу үшін оралғаннан кейін, Олав және оның серіктері Эрлингке Сюрумдағы Риджокулда шабуыл жасады. Эрлинг жараланып, мүжілген күйі қашып құтылды. 1168 жылы Олав пен оның адамдары Ослофьорд аймағына қарай оңтүстікке беттеді, бірақ Валлердегі Стангер шайқасында жеңіліске ұшырады. Сигурд шайқаста қаза тапты, ал Олав қашып Данияға кетті. Магнустың билігі тұсында Сверре Сигурдсон Норвегияға келді, ол бұрынғы патшаның заңсыз ұлы ретінде таққа талапкерлік етті.
Тарихи мән-жай
Норвегиядағы азаматтық соғыс кезеңі Сверренің Магнусқа қарсы жеңісімен аяқталмады. Магнустың қайтысынан кейін Сигурд Магнуссон, Инге Магнуссон және Эрлинг Магнуссон Штайнвег Магнустың ұлдары екендерін жариялап, Норвегия тағына талапкер екендерін мәлімдеді. Норвегиядағы азаматтық соғыс 110 жылға созылды. Ол 1130 жылы Норвегия королі I Сигурдтың өлімімен басталып, 1240 жылы герцог Скуле Баардсонның өлімімен аяқталды. Осы кезеңде түрлі ауқымдағы және қарқынды бірнеше байланысты қақтығыстар болды. Бұл қақтығыстардың себебі Норвегия мұрагерлік заңдарының нақты болмауы, әлеуметтік жағдайлар және шіркеу мен король арасындағы күрес еді. Ол кезде екі басты партия болды, бастапқыда әртүрлі немесе тіпті атаусыз болған, бірақ соңында Баглер және Биркебейнер партияларына бірікті. Әдетте, партияның басшысы ретінде патшаның ұлы қолдау тапты, ол қарсы партияның билеушісіне қарсы тұру үшін алға шығарылды.