Кіріспе

1979 жылғы фильм режиссері Луцио Фулчи.

«Зомби 2» – 1979 жылғы итальяндық зомби фильмі, режиссері Луцио Фулчи. Ол Джордж А. Ромероның «Өлілердің таңы» (1978) фильмінің жалғасы ретінде Дардано Саккеттидің түпнұсқа сценарийіне сүйене отырып бейімделген, бұл фильм Италияда «Зомби» деген атпен шыққан. Басты рөлдерде Тиза Фароу, Ян МакКаллок және Ричард Джонсон ойнайды, ал музыкасын Фулчидің көптен бергі серіктесі Фабио Фрицци жазған. Фриццидің музыкасы фильмнен бөлек жарық көрді және ол оны концерттерде орындады. Фильмнің оқиғасы вуду қарғысымен жайылған Кариб аралында өтеді, онда өлгендер зомби болып тіріліп, тірілерге шабуыл жасайды. Ғалымның қызы Нью-Йоркте әкесінің қайығы табылғаннан кейін аралға сапар шегеді. Жазушысы «классикалық зомби әңгімелеріне» оралуды мақсат еткен «Зомби 2» Италияда түсірілді, сондай-ақ Нью-Йорк пен Санто-Домингода да түсірілімдер жүргізілді. 410 миллион итальяндық лиралық шағын бюджетпен түсірілген фильм халықаралық прокаттан өндіріс шығындарынан бірнеше есе көп табыс әкелді. Ұлыбританияда көрсетілген кезде «Зомби ет жегіштер» деген атпен шыққандықтан, фильм дау тудырды.

Сюжет

Нью-Йорк портына тасталған қайық келіп, оған екі порттық патрульдік полиция қызметкері мінеді. Жасырын зомби патрульдіктердің біреуін өлтіреді, бірақ оны патрульдік серігі атып, суға құлайды; өлген патрульдік полиция қызметкерінің денесі моргқа жеткізіледі. Энн Боулз полициямен сұраққа тартылады, өйткені қайық оның әкесіне тиесілі еді. Оның айтуынша, ол Кариб теңізіндегі Матул аралында зерттеу жұмыстарын жүргізуде. Британдық журналист Питер Уэст (Иан МакКаллок) оқиғаны тергейді; ол және Боулз оның әкесінің аралда ерекше дертке шалдыққанын біледі. Олар Матулға жету үшін қайық пен екі гидті – Брайан Халл мен оның қарындасы Сьюзан Барреттті – жалдайды. Темірқасықта Матулда британдық дәрігер Дэвид Менард әйелі Паоламен зомбилердің қайта тірілу құбылысын зерттеуде. Паола аралдан қашуды қалайды, бірақ Менард қалуға талап етеді. Сол түні Паола үйде жалғыз қалғанда зомби кіруге тырысады; ол есікті жабады, бірақ ол бір қолымен бұзып кіреді. Паола тесіктен сүйреп шығарылып, өлтіріледі, оның көзі ағаш сынықтарымен қазылып шығарылады. Матулға жақындаған Барретт қайықтың төңірегіндегі мұхитқа секіреді. Ол акулаға тап болады және рифтің артына қашып, бірақ су астындағы зомбимен кездеседі. Су бетіне шығып, қайыққа жетеді, ал акула мен зомби бір-біріне шабуылдайды. Ақырында қайық Матулға тоқтайды. Менард өзінің әріптесінің бірі Фриц зомби инфекциясынан қайтыс болғанын білгенде үрейленеді. Ол қалған қызметкерлеріне өлгендердің басына оқ атуды бұйырады. Ол мәйіт қазу үшін қабір қазып жатқанда, сигнал шамының жарығын көреді және қайық тобын табу үшін оған ілеседі. Менард оларды әйелінің іздеуі үшін сарайға жібереді, онда олар Паоланың денесін зомбилер жеп жатқанын көреді. Топ оларға қарсы шабуылды тойтарып, джиппен қашып кетеді, бірақ Уэст зомбиге соқтығысқаннан кейін жолдан шығып, білегін жарақат алады. Жәнділік аймақта демалып жатқанда, топ Конкистадор дәуіріндегі зиратқа тап болғанын түсінеді; Барретт жерден көтерілген өлік біреуінің мойнына шауып, қаза табады. Көптеген өліктер қайта тірілгенде, топ жергілікті ауруханаға қашады, онда Менард өліктердің оның тоқтатуға тырысқан вуду қарғысының салдарынан қайта тіріліп жатқанын түсіндіреді. Аурухана зомбилермен қоршалады, ал Менардты қайта тірілген Фриц өлтіреді. Зомбилер кіруге тырысқанда, ауруханада инфекцияға емделгендер де қайта тіріледі, нәтижесінде аурухана қызметкерлерінің бірнешесі қаза табады. Сырттағы өліктер есікті бұзып кіргенде, Боулз, Уэст және Халл ғимаратты өртеп, зомбилерді атып тастайды; қайта тірілмеген Барретт Халлдың қолын шағып алады, бірақ Уэст оның басына оқ атып өлтіреді. Боулз, Уэст және Халл қайыққа мініп, аралдан кетеді. Теңізде Халл инфекциядан қайтыс болады, ал оның денесі осы оқиғаның дәлелі ретінде кабинаға жабылады. Бірақ қайық тағы да Нью-Йоркке жақындағанда, радио хабарламасы қалаға зомбилер шабуыл жасағанын хабарлайды – бұл порттағы алғашқы шабуылдың салдары.

Саундтрек

Zombi 2 музыкасын Фабио Фрицци жазды, ол Фулчидің туындыларын жиі музыкамен сүйемелдеген, оның ішінде Sette note in nero, I quattro dell'apocalisse және Sella d'argento фильмдері де бар. Zombi 2 екеуінің бұрынғы спагетти-вестерн және giallo фильмдерімен салыстырғанда, алғаш рет тікелей қорқыныш жанрындағы фильмде бірлесіп жұмыс істегенін көрсетеді. Фрицци Фулчимен де, одан бөлек тағы көптеген қорқыныш фильмдеріне музыка жазды. Фриццидің Zombi 2 бойынша жұмысы, әсіресе көз шығару көрінісі үшін жазылған "Seq. 6" шығармасы, The Beatles тобының 1967 жылғы "A Day in the Life" әнінің мелодиясынан шабыттанды. Музыканың басқа бөліктерінде Фрицци Кариб теңізінің музыкалық үлгілерін пайдаланды, ол оны көрермендерді "жағымды түрде жаңылыстыру" мақсатында қолданғанын айтты. Кейіннен, осы музыкадан жасалған попурри Фриццидің 2013 жылғы Fulci 2 Frizzi концерттік турының құрамына енді, сондай-ақ 2014 жылы шыққан Fulci 2 Frizzi: Live at Union Chapel концерттік альбомында орын алды. Музыканың өзі 2015 жылы Death Waltz Records лейблы арқылы винилде, Том Боведің жаңа суреттерімен бірге жарық көрді.

Шығару

Zombi 2 алғаш рет 1979 жылғы 25 тамызда Италияда 91 минуттық ұзақтылығымен шығарылды, ал Gli Ultimi Zombi атты оның ең соңғы үй шамасындағы шығарылымы 2005 жылғы 1 тамызда 18+ рейтингімен өтті, кесілулер қажет болған жоқ. Алайда, 1980 жылғы шығарылым "видео жамандығы" деп жіктеліп, "Арсыз жарияланымдар туралы" заңның бұзылуы деп есептелді. Осы жіктелу және оның салдарынан туындаған іс жүзіндегі "тыйым салу" кейіннен болашақ үй видеоларын жарнамалауда таңдаулы материал ретінде қолданылды.

Үй медиасы

Zombi 2 бірнеше рет үйге таратылды, 1981 жылы VIPCO (Video Instant Picture Company) компаниясы BBFC бақылауымен жасалған театрлық монтаждардан кейін VHS нұсқасымен басталып. VIPCO келесі жылы VHS форматында "көкем, кесілмеген нұсқа" деп сатылған, кесілмеген нұсқасын шығарды. Осы нұсқа "жаман видео" деп танылып, кеңінен қолдан алынды. 1991 және 1994 жылдары тағы да VHS нұсқалары шықты, соңғысы кең экранды көру үшін өңделді. Фильм алғаш рет 2004 жылы VIPCO компаниясымен шағын өңдеулермен, ал 2005 жылы Anchor Bay Entertainment компаниясымен кесілмеген DVD форматында шықты. Басқа DVD нұсқаларының ішінде 2004 жылғы Cornerstone Media және 2012 жылғы Arrow Films компаниясының DVD және Blu-ray жинағы бар. 4K Ultra HD нұсқасы кейіннен 2020 жылы Blue Underground компаниясымен шығарылды.

Қабылдау

Zombi 2 отандық итальяндық кассада алдыңғы фильмнен жоғары табыс тапты, нәтижесінде жаңа түсілімдер пайда болды. Фулчи ауруға шалдыққаннан кейін режиссерлік тізгінді Бруно Маттей мен Клаудио Фрагассоға беруге мәжбүр болды, соңғысы Zombi 4 фильмін түсірді. Фильм 1981 жылы 8-ші Сатурн сыйлығының «Үздік макияж» номинациясына ие болды. Том Милн бұл фильм туралы Monthly Film Bulletin журналында 89 минуттық ағылшын тіліндегі дубляжды қарап, оны «Өлілердің таңы» фильмімен салыстырды. Актерлік құрамның жақсы ойнағанын және фильмде «кейде тиімді макияж жұмысы» бар екенін атап өткен Милн, фильмнің «Ромероның фильмінің кемшіліктеріне қарамастан, зомбилердің тудырған қорқыныштың оннан бір бөлігі жоқ» деген пікірде болды. Италияда La Stampa басылымы фильмді «тартымсыз» деп сипаттады, сондай-ақ Ольга Карлатостың кейіпкерінің өліміне шыдау қиын болды. 2012 жылы The Guardian газетінде Фелим О'Нилл фильмді «зомби туралы ең керемет фильм» деп атап, оның қанды көріністерге және сенімді әсерлерге берілгендігін жоғары бағалады. О'Нилл фильмнің уақытқа төтеп бергенін айтты, себебі ол «жай ғана керемет» еді. Ол сондай-ақ Фриццинің музыкалық қойылымын атап өтіп, фильмді «кейінгілерге үлкен әсер еткен туынды» деп қорытты. Энн Биллсон 2013 жылы The Daily Telegraph газетінде Zombi 2 фильмін ең жақсы зомби фильмдерінің тізіміне қосты, фильмнің басындағы көріністерді «ұлығатты түрде қорқынышты» деп сипаттады, ал көзді ойып алу көрінісін «есте қаларлықтай жаман» деп бағалады. Daily Mirror газетіне жазған Джеймс Клода Фулчидің режиссерлік шеберлігін жоғары бағалап, оның фильмнің әрекетін немесе қорқынышын күшейту үшін әртүрлі кадрларды тиімді пайдаланғанын айтты. Клода фильмнің «көбінесе шоқтығы зорлық-зомбылығымен соқыр ететінін, бірақ көруге тұрарлық екенін» ойлады. AllMovie үшін жазған Роберт Фиршинг Zombi 2 фильмін «жақсы жасалған қорқынышты фильм» деп сипаттап, оның «1980-жылдардағы итальяндық қорқыныш жанрында зомбилер туралы фильмдердің басты мотивіне айналуына» себеп болғанын айтты. Фиршинг фильмге бес жұлдыздың үшеуін берді. Empire журналынан Ким Ньюман фильмге бес жұлдыздың екісін берді, оның «жаман фильм» репутациясының көп бөлігін «көзді ойып алу» көрінісіне байланыстырды, оны 1929 жылғы «Андалуздық иттің» ұқсас көрінісімен салыстырды. Ньюман бірнеше сахналарды қызықты деп атады, әсіресе акулаға шабуыл жасаған зомбиді бейнелейтін су астындағы сахнаны, бірақ фильмнің «ритмін немесе сенімділікті жеткілікті деңгейде ұстамағанын» айтты. Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге 26 рецензия негізінде 42% мақұлдау көрсетілді, ал орташа бағасы 5.30/10 құрады. Фильм туралы пікір: «Zombi 2 – қанды көріністерімен әйгілі, бірақ одан басқа ештеңесі жоқ, абсурдты графикалық зомби фильмі». Metacritic-те фильм 8 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 54 бал алды, бұл «аралас немесе орташа пікірлерді» көрсетеді.