Кіріспе

Жохор сұлтаны (ж. 1886–1895)

| толық аты = Ван Абу Бакар ибн Теменггонг Сери Махаража Тун Даэнг Ибрахим
| дәуір аты =
| дәуір мерзімі =
| патшалық есімі = Сұлтан Сэр Абу Бакар ибн Әлмәрхүм Теменггонг Сери Махаража Тун Даэнг Ибрахим
| әулеті = Теменггонг
| әкесі = Теменггонг Даэнг Ибрахим
| анасы = Cik' Ngah
| діні = Сунни Ислам
| қызметі =
| қолтаңба түрі =
| қолтаңба =
| модуль =

Сұлтан Сэр Абу Бакар Аль Халил Ибрахим Шах ибн Әлмәрхүм Теменггонг Сери Махаража Тун Даэнг Ибрахим Аль Айдар (Жауи: المرحوم سلطان سر أبو بكر الخليل إبراهيم شاه ابن المرحوم تمڠڬوڠ تون داءيڠ إبراهيم سري مهاراج جوهر; 3 ақпан 1833 – 4 маусым 1895) – Жохордың Теменггонгы. Ол қазіргі Жохордың 1-ші сұлтаны, Жохордың 21-ші сұлтаны және Теменггонг әулетінен шыққан Жохордың бірінші махаражасы болды. Тарихшылардың көптегені Жохордың 19 ғасырдағы дамуын Әбу Бакардың басшылығымен байланыстырғандықтан, ол «Қазіргі Жохордың әкесі» деп танымал болды. Ол саясат жүргізіп, этникалық қытай кәсіпкерлеріне көмек көрсетіп, 1840 жылдары Оңтүстік Қытайдан келген қытай көшпендері құрған мемлекеттік ауыл шаруашылығы экономикасының дамуын ынталандырды. Сондай-ақ ол Жохордың инфрақұрылымын, әкімшілік жүйесін, әскери және азаматтық қызметін дамытуға жетекшілік етті, олардың барлығы Батыс үлгілеріне сәйкес жасалған.

Алғашқы жылдар

Ван Абу Бакар 1833 жылдың 3 ақпанында Сингапурдың Телук Белангадағы Истана Ламада дүниеге келді. Ол Теменггонг Даң Ибрагимнің үлкен ұлы, Теменггонг Абдул Рахманның әкесінен тараған ұрпағы, ал ол өз кезегінде Жохордың Бендахара әулетінің бірінші сұлтаны Сұлтан Абдул Жалил Шах IV-тің анасынан тараған ұрпағы. Әбу Бакар балалық шағын Телук Блангадағы әкесінің ауылында өткізді; жас кезінде жергілікті мұғалімдер оған Ислам және Адат (дәстүрлі малай заңдары) туралы білім берді. Содан кейін ол миссионерлік мектептің директоры, пастор Бенджамин Пич Кеасберри басқарған Телук Бланга малай мектебіне жіберілді. Миссионерлік ұстаздардың жетекшілігімен Әбу Бакар ағылшын джентльменінің мінез-құлқын дамытып, туған малай тілімен қатар ағылшын тілін еркін сөйлей білді. 1851 жылы Теменггонг Әбу Бакарды, он сегіз жасар жігітті, Жохордың егемендік құқығын талап етуге талпынып жүрген Сұлтан Әлиге қарсы келіссөздер жүргізуге көмектесу үшін жіберді. Теменггонг қартайған сайын мемлекеттік басқару міндеттерін біртіндеп Әбу Бакарға жүктеді. Осы кезеңде бірнеше британдық офицерлер Әбу Бакардың тамаша дипломатиялық қабілеттерін жоғары бағалады, бұл туралы Сингапурдың аға заң кеңесшісі Уильям Напиердің күнделіктерінде жазылған. Напиер Әбу Бакармен бірге Линга сұлтандығынан қуылған Махмуд Музаффар Шахтың анасы Тенгку Техті Жохорға алып келді, оның ұлы Пахангқа егемендік құқығын талап етуді бастағаннан кейін. Келесі жылы Паханг азаматтық соғысы басталғанда Әбу Бакар Тун Мутахирмен достық қарым-қатынас орнатты және оның соғыс күш-жігеріне қолдау көрсетті. 1860 жылы Пахангқа сапары барысында Әбу Бакар Мутахирдің қызына үйленді, ал келесі жылы, 1861 жылы, Мутахирмен достық, одақ және өзара қолдау туралы шартқа қол қойды. Теміржол Ибрагим бұл уақытқа дейін ұзаққа созылған аурудан зардап шегіп, қатты қызудың салдарынан 1862 жылдың 31 қаңтарында қайтыс болды.

Теменггонг болған жылдары (1862-1868)

Әбу Бакар әкесі қайтыс болғаннан кейін үш күн ішінде Жохордың Теменггонг лауазымына ие болды және резиденциясын Тайерсалға көшірді. Ол билікке келген кезде Жохор биліктен шеттетілген Сұлтан Махмуд Музаффар Шахтың саяси қатеріне тап болды. Сұлтан Жохор мен Пахангқа қатысты өзінің егемендік талаптарын алға тартты және Сиамның қолдауымен Теренггану сұлтандығын құлатуды көздеді. Махмуд Музаффар Шах Бендахараның жартылай ағасы және қарсыласы Тун Ахмадпен одақ құрды. Бұл одақ Абу Бакарды Пахангтағы Тун Користің құлауы оның Жохордағы саяси беделіне қауіп төндіреді деп алаңдатты. Әбу Бакар 1862 жылғы маусымда Тун Кориспен достық келісімге қол қойды және 1862 жылғы тамызда соғыс басталғанда Тун Кориске көмек көрсету үшін Пахангқа шағын әскери күш жіберді. Билік құрған алғашқы екі жылында Абу Бакар Даң Ибрахим бастаған кангчу жүйесін кеңейтті. Ол Жохорда өзен бойында плантациялар құрған Капитан Цинаға (қытай басшыларына) батыс үлгісіндегі келісімшарттар (малай тілінде Сурат Сунгай, сөзбе-сөз "өзен құжаттары") жасады. Алғашқы қытай басшылары 1850 жылдары Жохорға қоныстанғанда, өкілеттік хаттар (Сурат Куаса) берілді. Әбу Бакар тез арада Капитан Цинамен жақсы қарым-қатынас орнатты; осы мақсаттар үшін теочев диалектісінде (Капитан Цинаның көпшілігі сөйлейтін тіл) сөйлейтін және қытай тілін оқи алатын малай әкімшісі жұмысқа алынды. Ол сондай-ақ, "Истана-Бесар" құрылысын қадағалау үшін Тоисаннан келген қытай мердігері Вонг Ах Фуктың қызметін пайдаланды. Қытайдың түрлі диалектілік топтары 1850 және 1860 жылдары коммерциялық мүдделер үшін бәсекелесе бастады. Бұл қақтығыстарға әкелді. Әбу Бакар мен Жохордағы Капитан Цина (олар негізінен Чаочжоудан көшіп келгендер) теочев емес шығу тегіндегі қытай кәсіпкерлерін ассимиляциялауға тырысты. Әбу Бакар сол кезде Сингапурда құпия қоғам ретінде қаралатын Нге Эн Конгсидің Жохорлық бөлімшесін ресми түрде мойындады және қолдады. Жохор гембиер мен бұрыш плантацияларынан түскен үлкен табысқа ие болғандықтан, Капитан Цина мемлекетке қосқан үлесі үшін Әбу Бакар Капитан Цинаға жомарт сыйлықтар берді. Оның игілігін алғандардың арасында ұзақ жылдардан бері отбасылық дос болған Тан Хиок Ни болды, оған мемлекеттік кеңесте орын берілді. Плантациялар мемлекеттік басқаруға салыстырмалы түрде тәуелсіз жұмыс істеді, ал Әбу Бакар экономикалық дағдарыс жағдайында плантацияларға қауіп төндіретінінен алаңдады. 1864 жылы Сингапурда қаржы дағдарысы басталғаннан кейін Әбу Бакар бұл плантациялар бойынша жаңа ережелерді енгізді, өйткені олардың көпшілігі Сингапурдан келген қытай кәсіпкерлеріне тиесілі болды. Капитан Цина мен Сингапур сауда палатасы жаңа ережелерге қатты алаңдады және Әбу Бакарды Жохорға сауда монополиясын орнатуға тырысқандықтан айыптады. Британ үкіметі Әбу Бакарды ережелерді кері қайтаруға мәжбүр етті, ол 1866 жылғы қаңтарда осылай істеді. Сонымен қатар, Капитан Цина да Әбу Бакармен жаңа келісімдерді жасау кезінде елеулі қиындықтарға тап болды. Бұл дағдарыс 1866 жылы Әбу Бакар жүкті тіркеу үшін бес жаңа портты белгілегеннен кейін ғана шешілді, ал британдықтар Әбу Бакарға деген наразылықтарын жұмсартты. Әбу Бакардың Муар билеушісі Сұлтан Әлимен қарым-қатынасы шиеленіскен. Әбу Бакар әкесінің орнын бастан кейін, ол Сұлтан Әлиге Жохордың Сегаматқа билігін растайтын хат жіберді, ол Сұлтан Әли саяси ықпал етуге үміттенген еді. Бұған қоса, 1860 жылы үнділік несие берушіден үлкен сомаға қарыз алған Сұлтан Әли Әбу Бакардың ашу-ызасын тудырды. Қарызын өтеуге қиындықтар туғанда, Сұлтан Әли Әбу Бакардан Әлидің ай сайынғы зейнетақысын несие берушіге төлеуді өтінді; бірақ ол өзіне де, несие берушіге де төлемді кезекпен сұрады. 1866 жылы несие беруші британ үкіметіне шағым түсірген кезде, Сұлтан Әли өзінің қалған қарызын өтеу үшін Әбу Бакардан қарыз алуға тырысты. Осы үнемі туындаған ашу-ызаға байланысты Әбу Бакар губернаторды Әбу Бакар мен губернатордың келісімі бойынша Сұлтан Әлидің зейнетақысын тоқтату туралы келісімге қол қоюға көндірді. Әбу Бакар 1863 жылы Жохордың ислам кодексіне өзгерістер енгізді, Теренггану сұлтаны өз мемлекетінің исламдық сот жүйесін шариғат заңдарына сәйкес келтіру үшін қайта қарады. Әбу Бакар өзгерістері еуропалық идеяларға көбірек сай келеді деп үміттенетінін хатта жазды. Ол 1864 жылы Танжунг Путериде ағылшын мектебін құрды. Екі жылдан кейін Әбу Бакар әкімшілік орталығын Танжунг Путериге көшірді және оны ресми түрде Жохор Бахру деп атады. Жаңа әкімшілік құрылды, ол еуропалық үлгідегі және дәстүрлі малай үкіметінің кейбір элементтерін негізге алды. Ол өзінің жақын туыстарын және Телук Бланга малай мектебіндегі сыныптастарын бюрократияға тартты, сондай-ақ екі қытай басшысын қамтитын кеңесшілер кеңесін құрды. 1870 жылдардың басында, Straits губернаторы сэр Гарри Орд (1868 жылы Махараджа атанған) Әбу Бакарды "бар түбектің және іргелес штаттардың барлық патшаларының арасында өркениетті елдердің практикасына сәйкес билейтін жалғыз патша" деп сипаттады.

Махараджалық жылдары (1868-1885)

1866 жылы Англияға жасаған мемлекеттік сапарында Әбу Бәкірді Джохордың «махаражасы» деп атады, бұл оған малайлық Теменггонг атағы Батыс әлеміне белгісіз екенін түсінуге мүмкіндік берді. Ол басқа атауды өзгертуді ойлады, соның салдарынан өзінің туысы Унгу Хаджи Мұхаммед пен Дато Бентара Дато Джаафарды Риауда тұратын Буги тарихшысы Раджа Али Хаджимен кездесуге жіберді. Раджа Али Әбу Бәкірдің мақсатына қолдау көрсетті, олар бірлесіп тексеру жүргізгеннен кейін, Джохор істерін нақты басқарғандар – Бендахара әулетінің сұлтандары емес, бұрынғы лауазым иелері екеніне келісті. Сонымен қатар, Әбу Бәкірдің танылуға ұмтылуына қатысты мәселелер де екінші орынға қойылды, өйткені ол өзінің әкесінің әкесі арқылы Бендахара әулетінің бірінші сұлтаны Сұлтан Абдул Жалил Шах IV-ке тегін анықтай алды. Лингга сұлтаны Әбу Бәкірдің Джохордың махаражасы ретінде ресми танылуына келісім берді. Әбу Бәкір Маңғыстау елді мекендерінің губернаторынан атауын өзгертуге келісім алды. Ол 1868 жылдың 30 маусымында Джохордың махаражасы болып жарияланды. Махараджа болып жарияланғаннан кейін көп ұзамай Әбу Бәкір Джохор-Бахру мен Гунунг Пулай арасында ағаштан жасалған темір жол салу жоспарын жасады, себебі кейбір еуропалықтар демалыс орны мен сауықтыру орталығы құру туралы ұсыныс жасаған еді. Темір жол құрылысы 1869 жылдың шілдесінде басталды және бірінші кезеңі 1874 жылы аяқталды, ол Скудай мен Джохор-Бахру арасында салынды. Құрылыс жобасы кейіннен Скудай бөлігіндегі ағаш жолдарға термит шабуылдары және қаржы жетіспеушілігі салдарынан локомотивтің рельстен шығып кетуіне байланысты апаттан кейін тоқтатылды. 1870 жылдардың ортасында, Стрейтс губернаторы Уильям Джервоис, британдықтар Сунгай Уджонгтағы діни қақтығыстарды басуда сәтсіз болғаннан кейін Махаража Әбу Бәкірді Негери Сембилан басшыларының үстінен билеуші етіп тағайындауды ойлады. Әбу Бәкірдің сенімді адамы Тунку Антах Шри-Менанти конфедерациясының (аймақтағы бірнеше кіші мемлекеттерден құралған) Ям Туан болып тағайындалды, ал Әбу Бәкір 1878 жылы Негери Сембиланның (Сунгай Уджонгтан басқа) кеңесшісі болды. Әбу Бәкірдің экспансионистік амбициялары болғанына сендіріледі, бұл оның 1857 және 1864 жылдар арасындағы Паханг азаматтық соғысына қатысуымен көрсетілді. Кейінгі губернатор Фредерик Велд малай мемлекеттеріне британдықтардың күшті бақылауын қалап, Әбу Бәкірдің ықпалынан шаршады. Басшылар Жохордың Негери Сембиланға ықпал етуіне құлшынбады, сондықтан 1881 жылы Велд Шри-Менанти конфедерациясының басшыларын Әбу Бәкірмен емес, Сингапурмен тікелей жұмыс істеуге көндірді. Британдық офицерлер де 1883 және 1887 жылдары істерді қадағалауға тағайындалды және оларға британдық резиденцияның өкілеттігіне ұқсас өкілеттіктер берілді. 1877 жылы Сұлтан Әли қайтыс болғаннан кейін Муардың Раджа Теменггонг және оның ауыл басшылары Сұлтан Әлидің екі ұлы арасындағы мұрагерлік даудан кейін Муарды Джохормен біріктіруге дауыс берді. Сұлтан Әлидің үлкен ұлы Тенгку Алам басшылардың қалауларының заңдылығын даулап, Муарға қатысты мұрагерлік құқықтарын мәлімдеді. Тенгку Алам Муарды қайтарып алу үшін 1879 жылы Джементаха азаматтық соғысын бастады, бірақ Махараджаның әскерлері оны тез жеңді. 1880 жылдары Әбу Бәкір қытай басшыларын Муарда жаңа гембиер және бұрыш плантацияларын құруға белсенді түрде шақырды. Осы арада Велд Әбу Бәкірдің саяси ықпалын бақылауға алу үшін күш-жігерін жалғастырды және Джохор мен Сингапур арасындағы қарым-қатынас күрделене түсті. Әбу Бәкір британдықтар тағайындаған мемлекеттік адвокаттардың кеңестерін қабылдауға асықпады және жеке адвокаттарына көбірек жүгінді. Велд Жохорда резидент орналастыру ниетін білдірді, бұл Әбу Бәкірді 1884 жылдың тамыз айында Англияға барып, британдық отарлау кеңсесімен жаңа шарттар туралы келіссөздер жүргізуге итермеледі. Колониалды кеңсесінің көмекші хатшысы Роберт Мид, Әбу Бәкірдің Джохордағы британдық резиденттің болмауы туралы өтінішіне келісті, бірақ Әбу Бәкір Жохордағы британдық кеңесшіге қағидаттық түрде келісім берді (бірақ 1914 жылға дейін ешкім тағайындалмады). Келісім жасалды, және Әбу Бәкірге ішкі істерді басқаруға келісім берілді, ал британдықтар мемлекетке қатысты сыртқы істерді басқарады.

Сұлтандық жылдары (18851895)

Паханг Бендахарасы Ван Ахмад 1881 жылы сұлтан болып жарияланды. Абу Бакар Велдтің күшейе берген саяси қысымына тойып, "сұлтан" атағына қарағанда "махараджа" атағына қарағанда артық моральдық билік берілетінін ескерді. 1885 жылы Абу Бакар Жохорға оралғаннан кейін британ үлгісіндегі мемлекеттік пошта және сот жүйесін, сондай-ақ Жохор әскери күштерін (JMF) құрды. Абу Бакар Лондонда мемлекеттік мүдделерді бақылау үшін арналған мемлекеттік кеңесшілер кеңесін де құрды. Колониялық кеңседен зейнеткерлікке шыққан бірнеше офицерлер, оның ішінде Уильям Филдинг және Сесил Смит, Абу Бакардың жеке тапсырысымен кеңес басқаруын қадағалауға тағайындалды. Абу Бакарды британдықтардың Жохор сұлтаны ретінде ресми мойындауы Жохордағы малайлар арасында сын тудырды. Жохордағы малайлар арасында кеңінен таралған пантун Абу Бакардың тегін сынап, үлкен танымаллыққа ие болды. Көптеген малайлар Абу Бакарды жоғары билеуші ретінде қабылдауға асықпады, өйткені олар Абу Бакардың Теменггонг саяси шығу тегіне және бугистер мұрасына күмәнданды. Сонымен қатар, оның батыс мәдениетімен байланысы консервативті малайларға ұнамады. 1886 жылдың 13 ақпанында Абу Бакар "махараджа" орнына "сұлтан" атағын қабылдағанын ресми түрде жариялады. Сол жылы 31 шілдеде Абу Бакар алғашқы мемлекеттік наградаларды – Даржа Керабат Янг Амат Дихурмати (ағылшын тілінде "Жохордың ең құрметті отбасылық ордені") және Сери Падука Махкота Жохор (Жохордың Тажы ордені) орнатып, енгізді. Абу Бакар Жохор-Бахрудың дамуын қадағалау үшін қытай мердігері және ұзақ жылдардан бергі танысы Вонг Ах Фуктың қызметін пайдаланды. Жохор мұрағаты көрсеткендей, Вонг сол кездегі ең ірі құрылыс мердігері болған және 1887 мен 1895 жылдар аралығында кемінде жиырма мемлекеттік жобаға қатысқан. Бұдан өзге, Вонг Абу Бакардың басшылығымен мемлекеттік мешіт пен бірнеше сарайларды, оның ішінде Тиерсалл сарайын салуға келісімшарт жасады. Вонгтың мемлекетке қосқан үлесіне алғыс айту ретінде Абу Бакар 1892 жылы Жохор-Бахрудың орталық бөлігіндегі жер учаскесін оған сыйлады. Содан кейін Вонг өзіне берілген жерде Кампонг Ах Фук ауылын және Джалан Вонг Ах Фук жолын салуды қадағалады. Абу Бакар 1895 жылдың 14 сәуірінде Абдул Рахман Андак жасаған Жохор мемлекеттік конституциясын (малай тілінде: Undang undang Tubuh Negeri Johor) жариялады. Көптеген адамдар штаттың конституциясын Жохорды басқарудың негізін қалаудағы маңызды қадам деп қарады. Денсаулығы нашарлап, өліміне қатысты алаңдаушылықтары болғандықтан, Абу Бакар Малай штаттарындағы британдық саяси ықпалдың күшеюіне қарсы тұрып, мемлекеттің тәуелсіздігін сақтау мақсатында мемлекеттік конституцияны жариялаған деген болжам бар.

Ұлыбритания

Әбу Бакар Теменггонг қызметін атқарып жүрген кезінде өзінің тұңғыш мемлекеттік сапарын жасады. 1866 жылы ол Дато Жаафармен бірге Англияға сапар шекті және ағылшын корольдік отбасының мүшелерімен, әсіресе Виктория патшайымы мен Уэльс ханзадасы, принц Эдвардпен кездесті. Патшайым Әбу Бакарды Үндістан жұлдызы орденінің (KCSI) кавалер-командоры атағымен марапаттады, ол оны өте жоғары бағалады. Бұл сапар Әбу Бакар мен Дато Жаафарға Англия туралы есімдестер қалдырды және Әбу Бакарды Джохорды британ үлгісінде дамытуға ынталандырды. Әсіресе, Виктория патшайымы Әбу Бакардың жақын досы болды, әсіресе оның өмірінің соңғы жылдарында. 1891 жылдың ақпан айында Англияға жасаған сапары барысында Әбу Бакарды патшайым жеке қабылдады және оны Виндзор сарайында тамаққа шақырды, сондай-ақ қабылдады. Виктория патшайымы Әбу Бакарды өте жоғары бағалады және 1891 жылдың наурыз айында оған жазған хатында өзін «шынайы дос» деп атады. Деректерге сәйкес, Виктория патшайымы 1887 жылы өзінің Алтын мерейтойында Әбу Бакар жіберген күміс Альберт ескерткішіне жоғары баға берген. 1878 жылдың тамызында Англияға екінші сапары кезінде Әбу Бакар Оңтүстік Кенсингтоннан полковник Ансонға Париж, Вена және Италиядағы еуропалық патшалық отбасыларын көру ниетін жазды. Ол Париж мен Венаға барып, тіпті Жохорға қайтқанға дейін Лихтенштейннің ханзадасы Генрихтың жылы күтіміне ие болды. Үш жылдан кейін ол Пруссияға сапар шекті, онда оған Корольдік Пруссиялық Таж ордені табысталды. 1891 және 1893 жылдары ол жеке дәрігерімен бірге екі еуропалық турне жасады, оның барысында император Франциск Иосиф, король Умберто, папа Лео XIII және сұлтан Абдул Хамид II-мен кездесті. Оған Италия Кресінің командирі, Осман империясының (Түркия) императорлық ордені және Саксен-Кобург және Гота Кресінің командирі ордендері табысталды. 1881 жылы Әбу Бакар голланд билігінде болған Яваға да барды. Сол жылы ол әлемді аралап жүрген кезінде Калакава патшасын қабылдады және Гавайидің Калакава I орденінің Ұлы кресімен марапатталды. және Мемлекеттік хатшы Мұхаммед Саллех. 1892 жылдың 10 желтоқсанында Сингапурдегі Тайерсаллде Қытай императоры Гуансю, Сингапурдағы бас консул арқылы, Жохордағы қытай халқына жасаған әділдігі үшін оған Бірінші дәрежелі Бірінші санаттағы Екі Дракон орденін табыстады, бұл оқиға көптеген қытай бизнесмендерінің (towkays) куәлігінде болды.

Отбасы

Әбу Бәкер 1857 жылы Пахангта болған кезде алғашқы әйелі Энгку Чикке үйленді. Әбу Бәкер Энгку Чикпен туыс болған; Энгку Чик – Тун Користің әпкесі, ол сондай-ақ Әбу Бәкердің қайын інісі болған. Әбу Бәкердің Энгку Чикпен Тунку Бесар Путри есімді қызы болды. Оның екінші әйелі Сесилия Катерина Лангеден Тунку Ибрагим есімді ұлы және Тунку Мариам есімді қызы болды. Ланге Абу Бәкермен Сингапурда кездесіп, 1870 жылы Абу Бәкерге үйленгеннен кейін «Зубайда» деген мұсылман есімін қабылдады. 1885 жылы Әбу Бәкер кантондық Вонг Ах Гев есімді қытай әйеліне үйленді, олардан Тунку Азиза есімді қызы дүниеге келді. Вонг Абу Бәкермен некелескен кезде «Фатима» деген мұсылман есімін алды және 1886 жылдың шілдесінде сұлтанша атанды. Әбу Бәкер Вонгты өте құрметтеді, ол Әбу Бәкердің мемлекеттік істерге қатысты сенімді серігіне айналды. Вонг, Абу Бәкердің құрылыс шебері Вонг Ах Фукпен жақын дос болды, себебі олардың тегі мен диалектісі ортақ болды. Вонг 1891 жылы қайтыс болды. 1893 жылдың қыркүйегінде Осман империясына жасаған мемлекеттік сапары барысында Әбу Бәкер төртінші әйелі, черкес тегінен шыққан Хадиджа Ханумға үйленді. (Хадижаның қарындасы Ругая Әбу Бәкердің ағасының әйелі болды, кейін Джохордың бірінші Menteri Besar, Дато Джаафардың әйелі атанды). Хадижадан келесі ақпанда Тунку Фатима есімді қызы дүниеге келді, ол кейіннен Джохор сұлтаншасы болды.

Өлім

1895 жылдың мамыр айының басында Әбу Бәкір өзінің ұлы және мұрагері Түнку Ибрагиммен (кейін Сұлтан Ибрагим атанған) бірге Лондонға сапар шекті. Сапарының мақсаты – өзінің билігіне қолдау табу және оны мойындату еді. Ол бұл кезде қатты ауырып, бүйрегінің қабынуынан ұзақ уақыт бойы күйреніп, Брайт сырқатымен (бүйрек ауруының бір түрі) ауырып жатқан еді. Мамыр айының басында сапарға шыққанда денсаулығы нашарлап, кемеге дөңгелек креслода көтерілуге мәжбүр болды. 10 мамырда Лондонға жетіп, Бейли қонақ үйіне орналасты, бірақ соңғы күндерін төсекте өткізді. Денсаулығына байланысты көп қонақ қабылдамады, алайда Коннотт пен Стратхерн герцогы, Артур ханзадасы екі рет оны аралады. Виктория патшайымы оның ауруы туралы хабарды естіген соң, жеке дәрігері Дуглас Пауэллді оның ем-домдық қажеттіліктерімен айналысуға жіберді. Оның денесі Пенангтан ағылшын әскери кемесімен Жохорға жеткізілді. Әбу Бәкірге мемлекеттік салтанатты жерлеу рәсімі өткізіліп, 1895 жылдың 7 қыркүйегінде Макам Махмудяхтағы корольдік мазарда жерленді. Оның ұлы Түнку Ибрагим 1895 жылдың қараша айында Жохор сұлтаны болып тағайындалды.

Мұра

Әбу Бакар жиі "Қазіргі Жохордың негізін қалаушы" деп есептеледі. Көрші мемлекеттердің малай билеушілері маңызды шешімдер қабылдауға келгенде, Әбу Бакарды кеңес беру үшін шақыратын. Атап айтқанда, 1887 жылы ол Пахан сұлтаны Ван Ахматтың жақын серігі болды, және Әбу Бакар Сұлтан Ахматты резидент емес, британдық кеңесшіні қабылдауға көндірді. Сол кездегі отаршылдық үкімет малай мемлекеттеріне бақылауды күшейтуге тырысып, британдық резиденттерді енгізуге белсенді әрекеттенді. Әбу Бакар 1866 жылы Еуропаға сапар шеккен алғашқы малай билеушісі болды. Ол ағылшын тілдес адамдармен оңай араласып, еуропалықтармен жақсы қарым-қатынас құрды. Британдық губернатор сэр Гарри Орд Ұлыбританияның Мемлекеттік хатшысына жазған хатында Әбу Бакарды "дәстүрі мен мінез-құлқы бойынша ағылшын джентльмені" деп сипаттады. Әбу Бакардың сыншылары да болды, әсіресе оның батыстық талғамдарын сынаған консервативті малай ғалымдары. Әбу Бакардың билік кезінде салынған көптеген мемлекеттік ғимараттар британдық Виктория және мавр сәулет өнерінің үлгісімен салынды. Әбу Бакар осы мемлекеттік ғимараттардың құрылысын қатаң бақылап, олардың іргетасын өзі қоюға жиі шақырылды. Кейбір ғимараттар Әбу Бакардың құрметіне аталды, соның ішінде 1892-1900 жылдар аралығында салынған Сұлтан Әбу Бакар атындағы мешіт.