Кіріспе
Ламандықтардың бас жауынгері Зельф (/z//ɛ//l//f/) мормондық зерттеулерде қызығушылық тудыратын тұлға. 1834 жылдың мамыр және маусым айларында Джозеф Смит "Сион лагері" (кейінгі күнгі қасиеттілердің жартылай әскери тобы) деп аталатын экспедицияны басқарды, ол Огайо штатының Киртланд қаласынан Миссури штатының Джексон округіне қарай жорық жасады. 3 маусымда Гриксвиллдің жанынан, Иллинойс штатының батыс-орталық бөлігінен өтіп бара жатқанда, бір обадан сүйектер табылды. Смит бұл сүйектерді Зельф есімді ламандық бас жауынгерге тиесілі деп айтты. Бұл оба қазір Неаполь Расселл обасы 8 деп белгілі.
Zelph (/z//ɛ//l//f/) is a figure of interest in Mormon studies. In May and June 1834 Joseph Smith led an expedition known as Zion's Camp (a paramilitary Latter Day Saint group) on a march from Kirtland, Ohio to Jackson County, Missouri. On June 3, while passing through west central Illinois near Griggsville, some bones were unearthed from a mound. These bones were identified by Smith as belonging to a Lamanite chieftain warrior named Zelph. The mound in question is now known as Naples Russell Mound 8.
Өмірбаян
1834 жылы Джозеф Смит Құдайдан аян алғанын, Киртлендте жасақ құруға шақырғанын, содан кейін Миссуриге жорықтап, “Сионды қайтаруды” (құтқаруды) бұйырғанын мәлімдеді. Осы жасаққа, “Сион лагері” деп аталған, 200-ге жуық ер адам, сондай-ақ әйелдер мен балалар ерікті түрде қосылды. 1834 жылдың 3 маусымында Иллинойс штатының Пайк округінде Сион лагерінің жауынгерлері жердің астынан шамамен бір фут тереңдікте сүйектер мен жебе ұшын тапты. Смиттің өзі осы оқиға туралы ештеңе жазған жоқ; алайда, онымен бірге болған Сион лагерінің жеті мүшесі болған жайтты жазбаға түсірді немесе ауызша баяндады. Хаудің “Нефиттер арасындағы генералдың” қалдықтарын тапқандығы туралы мәлімдемесіне қайшы, барлық жазбаларда Зельфтің ламандық екендігі айтылады. Хебер К. Кимбол 1841 жылы жазғандай, топтың бірнеше мүшесі, Джозеф Смитпен бірге, Иллинойс өзенінің жағасында тапқан үйіндінің үстіне көтерілді. Кимболл былай деп жазды: “Бұл үйіндінің үстінде ежелгі тәртіп бойынша бірінің үстіне бірі орналасқан үш тастан тұрғызылған құрбандық аландарының іздері байқалды, ал жер адам сүйектерімен толы болды”. Бұл Кимбаллды және басқаларын қазу жұмыстарын жүргізуге итермеледі, олар бір қашау мен бір соқа сұрады. “Біз шамамен бір фут тереңдікте толыққандай адам қаңқасын таптық, және екі қабырғасының арасынан оның өліміне себеп болған жебе ұшы табылды. Біз аяқ және жамбас сүйектерін алып, оларды Клей округіне алып келдік. Барлығы да сау болды”. Саяхатын жалғастырғаннан кейін Кимболл былай деді: “Жозефке бұл адамның ламандықтардың соңғы шайқасында қаза тапқан офицер екені хабарланды. Құдай бізді есіне алып, осы нәрселерді өз құлына көрсеткеніне қуандық. Бауырлас Жозеф (Исраилдің ұрпағы) Тәңірден хабар алды және оған аян болды”. Рубен МакБрайдтың күнделігінде: “Оның есімі Зельф, ол Пайғамбар Онандагустың заманында ақ ламандық Зельф болды” деп жазылған. МакБрайд сондай-ақ “оның қабырғасынан жебе табылды, ол оның өліміне себеп болды деп есептейді” деп жазды. МакБрайд Зельфтің “Атлант мұхитынан Роки тауларына дейін белгілі болғанын” айтты. Мұса Мартин былай деді: “Жозеф көп ұзамай аян көрді, және Тәңір оған бұл адамның бір кезде қуатты Пайғамбар болғанын және оның өліміне қатысты көптеген басқа да нәрселерді көрсетті, ол, әрине, үлкен шайқаста қаза тапқан”. Мартин бұл қаңқаның “жамбас сүйегінің үлкендігіне байланысты сегіз немесе тоғыз фут биіктікте болғанын” сипаттады. Леви Хэнкоктың күнделігінде де “Онендагус” есімі кездеседі, онда “Ол Онендагус халқымен азаттық үшін күрескен ақ ламандық болды” деп жазылған. Онондага – Нью-Йорк штатындағы округтің аты, сондай-ақ бір кезде осы аймақты мекендеген ирокездер конфедерациясының тайпасы Онондага халқының аты. Уилфорд Вудраффтың күнделігінде сүйектердің “мүмкін” ламандықтар мен нефийлерге тиесілі екені айтылған, бірақ басылған аянда “мүмкін” деген сөз жоқ.
Contrary to Howe's statement that the group found the remains of a "General among the Nephites," all of the recorded accounts agree that Zelph was identified as a Lamanite. Heber C. Kimball wrote in 1841 that several of the group, along with Joseph Smith, walked to the top of a mound that they had located on the bank of the Illinois river. Kimball states, "On the top of this mound there was the appearance of three altars, which had been built of stone, one above another, according to the ancient order; and the ground was strewn over with human bones." That prompted Kimball and the others to dig into the mound after sending for a shovel and a hoe:
"At about one foot deep we discovered the skeleton of a man, almost entire; and between two of his ribs we found an Indian arrow, which had evidently been the cause of his death. We took the leg and thigh bones and carried them along with us to Clay county. All four appeared sound." After continuing on their journey, Kimball reports that it "was made known to Joseph that he had been an officer who fell in battle, in the last destruction among the Lamanites, and his name was Zelph. This caused us to rejoice much, to think that God was so mindful of us as to show these things to his servant. Brother Joseph had enquired of the Lord and it was made known in a vision." Reuben McBride's journal account states, "His name was Zelph a war[r]ior under the Prophet Onandagus Zelph a white Laman[i]te." McBride also wrote that "an arrow was found in his Ribs which he said he sup[p]osed oc[c]aisoned his death." McBride wrote that Zelph "was known from the atlantic to the Rocky Mountains." Moses Martin stated, "Soon afterward, Joseph had a vision and the Lord shewed him that this man was once a mighty Prophet and many other things concerning his death in which he had fal[l]en no doubt in some great bat[t]le." Martin also described the skeleton "to be eight or nine feet tall because of the size of the thigh bone." Levi Hancock's journal also refers to "Onendagus," stating that "Zelf he was a white Lamanite who fought with the people of Onendagus for freedom." Onondaga is the name of a county in New York state as well as the name of the Onondaga people, a tribe of the Iroquois Confederacy that once occupied the area. Wilford Woodruff's journal mentions that the bones were "probably" from the Lamanites and Nephites, even though the printed vision omitted the "probably."
Зельф және Мормон кітабының географиялық мәселесі
Зельфке қатысты есептер кейбір Мормон кітабының ғалымдары Лехиттердің Солтүстік Америка құрлығының барлық бөлігін мекендегенін, Гемисфералық географиялық модель ұсынғандай, емес, Орталық Американың ғана белгілі бір бөліктерін мекендегенін, Шешікті географиялық модель ұсынғандай, дәлелдеу үшін куәлік ретінде пайдаланылады. Смит өзінің күнделігінде Зельф оқиғасын тікелей атамаса да, осы кезеңде топтың саяхаттап жүрген аймақты Мормон кітабында сипатталған жердің бір бөлігі деп есептегені анық. Смит келесі күні (1834 жылдың 4 маусымында) әйелі Эммаға жазған хатында былай деді: «Біздің бүкіл саяхатымыз, осыншама көп әлеуметтік, адал және шын ниетті адамдардың арасында, Нефиттердің жазықтарынан өтіп, Мормон кітабының тарихын кейде айта отырып, Иеміздің бір кезде сүйікті халқының төбелерін аралап, олардың бас сүйектері мен сүйектерін оның құдайлық шынайылығының дәлелі ретінде жинап, өте құнарлы, көркем және сипаттамасыз жақсылыққа толы елді көріп, уақыттың өтуін сезбейміз». Мормон кітабындағы оқиғалардың орналасқан жері туралы Смиттың ойлары уақыт өте келе өзгерген болуы мүмкін. 1842 жылғы «Times and Seasons» журналында, онда Джозеф Смит баспагер ретінде көрсетілген, Юкатан түбегіндегі ежелгі Майя қиратылыстарының жайлы хабарлар Мормон кітабының шынайылығына куәлік етті. Зельф Мормон кітабының баянында аталмайтын тұлға, сондықтан ол, кейбір адамдардың, соның ішінде көптеген FARMS жақтастарының пікірінше, Мезоамерикада болған деп есептелетін оқиғалармен байланысты емес. Бұл адамдардың гемисфералық Мормон кітабы географиясына сенуі Уилфорд Вудрафф жасаған бірнеше сілтемелермен расталады. Вудрафф «Бұл құрлықтың ежелгі тұрғындары, мүмкін Нефиттер мен Ламандықтар, салған көптеген үйінділерді араладым» деп жазады. Вудрафф сондай-ақ Зельфтің «Кумора төбесінен немесе Шығыс теңізінен Роки тауларына дейін белгілі болғанын» айтады, осылайша Нью-Йорктегі Кумора төбесі Мормон кітабында айтылған Кумора төбесімен бір екенін білдіреді. Кейбір ИСА ғалымдары «Кумора төбесі» терминін Джозеф Смит емес, Вудрафф қолданды деп санайды, себебі басқа есептерде теңіз ғана айтылады, ал Нефиттер немесе Кумора төбесі туралы ештеңе жазылмаған. 1842 жылы Уиллард Ричардс шіркеу тарихын жасау үшін бірқатар жазбаларды жинады. Зелфке қатысты әртүрлі есептер қарастырылған жазбалардың ішінде болды. Жазбаларды біріктіру процесінде Ричардс Вудраффтың «Кумора төбесі» туралы және Хебер К. Кимболдың Ламандықтармен болған «соңғы» үлкен күрес туралы жазғандарын жойды.
Although Smith did not mention the Zelph event specifically in his journal, it is clear that during this period he considered the area in which the group was traveling to have been part of the land described in the Book of Mormon. In a letter that Smith wrote to his wife Emma the following day (June 4, 1834), he stated:
The whole of our journey, in the midst of so large a company of social honest and sincere men, wandering over the plains of the Nephites, recounting occasionally the history of the Book of Mormon, roving over the mounds of that once beloved people of the Lord, picking up their skulls & their bones, as a proof of its divine authenticity, and gazing upon a country the fertility, the splendour and the goodness so indescribable, all serves to pass away time unnoticed. Smith's thinking regarding the location of Book of Mormon events may have evolved over time. In the 1842 periodical Times and Seasons, which names Joseph Smith as publisher, stories about the discovery of ancient Maya ruins on the Yucatán Peninsula offered evidence to the Book of Mormon's authenticity. Zelph is not an individual mentioned in the Book of Mormon narrative and would therefore not necessarily be associated with any of the events presumed by some people, including many FARMS apologists, to have occurred in Mesoamerica. The implication of belief in a hemispheric Book of Mormon geography by these men is supported by several references made by Wilford Woodruff. Woodruff writes that he "visited many of the mounds which were flung up by the ancient inhabitants of this continent probably by the Nephites & Lamanites." Woodruff also states that Zelph "that was known from the hill Cumorah or East sea to the Rocky mountains," thus implying that the hill Cumorah in New York is the same hill Cumorah referred to in the Book of Mormon. Some LDS scholars believe that "hill Cumorah" was Woodruff's term rather than Joseph Smith's, since other accounts refer only to the sea and fail to mention either Nephites or the hill Cumorah. In 1842 Willard Richards compiled a number of records in order to produce a history of the church. Among the records examined were the various accounts related to Zelph. In the process of combining the accounts, Richards crossed out Woodruff's references to "hill Cumorah," and Heber C. Kimball's reference to the "last" great struggle with the Lamanites."