Наполеон Красинский: Польшаның үш ақынының бірі

Кіріспе

Польша ақыны Наполеон Станислав Адам Феликс Зигмунт Красинский (19 ақпан 1812 – 23 ақпан 1859) – Адам Мицкевич пен Юлиус Славацкийдан кейін Польшаның үш барының бірі саналатын поляк ақыны. Красинский ақсүйек Красинский әулетінің ең танымал өкілі болды. Ол Парижде, граф Винсент Красинский мен аристократ Радзивилл әулетінен шыққан Мария Урсула Радзивилл отбасында дүниеге келді. Анасы туберкулезден ерте қайтыс болғаннан кейін әкесінің жақын серігіне айналды. Варшава лицейіне түсуге дейін жеке репетиторлармен оқыды, оны 1827 жылы бітірді. Содан кейін Варшава Корольдік университетінде құқық және әкімшілік салаларын оқыды, бірақ 1829 жылы университеттен қуылды. 1829 жылы Красинский Польшадан Женеваға оқуға кетті. Ол Мицкевичпен танысты, ол жас жазушыға зор әсер етті және оның әдеби шеберлігін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Римде Красинский қараша көтерілісі туралы хабар алды және Польшаға оралып, күреске қатысу ниетімен сапарын тоқтатты, бірақ соңында қатыспады. 1833 жылы Санкт-Петербургтен Италияға сапар шекті, онда 1834 жылдың сәуіріне дейін болды. Осы кезеңде оның ең танымал туындысы – «Құдайға қарсы комедия» (Nie Boska komedia) трагикалық драмасы жарық көрді. 1850 жылға қарай денсаулығы нашарласа да, ол Еуропа бойынша үздіксіз саяхаттап жүрді. Хаттар арқылы және Франция королі Наполеон III сияқты еуропалық саяхатшылармен кездесулер арқылы поляктардың мүддесін қолдауға тырысты. Саяси салдардан сақтану үшін өзінің туындыларын анонимді түрде жариялады, осылайша ол Польшаның анонимді ақыны ретінде танылды. Красинскийдің ерте туындылары Уолтер Скотт пен Лорд Байронның ықпалында болды және ортағасырлық рыцарлық дәстүрді дәріптеді. 1845 жылы «Болашақтың псалмдары» (Psalmy przyszłości) атты еңбегін жариялады. Ол «Құдайға қарсы комедия» және көптеген жақсы қабылданған хаттарымен танымал. Оның шығармалары консерватизм, христиандық, моральдық прогресс үшін құрбандық пен азаптың қажеттілігі және тәухид туралы мәселелерді зерттейді. «Құдайға қарсы комедия» және тағы бір маңызды туындысы «Иридион» (1834) таптық күрес тұжырымын зерттейді, әлеуметтік революцияны қарастырады және аристократияның құлауын болжайды. Оның кейінгі жазбалары романтикалық соғысшылдыққа қарсылығын көрсетті. Ол хаттар, поэзия және «тарих философиясы бойынша трактаттар» жазды, мысалы, «Болашақтың псалмдары» және WD= («Таң алды»). «Құдайға қарсы комедия» романтизм дәуіріндегі ең маңызды поляк драмасы болып саналады.

Polish poet

Napoleon Stanisław Adam Feliks Zygmunt Krasiński (; 19 February 1812 – 23 February 1859) was a Polish poet traditionally ranked after Adam Mickiewicz and Juliusz Słowacki as one of Poland's Three Bards – the Romantic poets who influenced national consciousness in the period of Partitions of Poland. Krasiński was the most famous member of the noble Krasiński family. He was born in Paris to Count Wincenty Krasiński and Maria Urszula Radziwiłł, a member of the aristocratic Radziwiłł family, he became the close companion of his father after his mother's early death from tuberculosis. He was educated by tutors prior to attending the Warsaw Lyceum, where he graduated in 1827. He then started to study law and administration at the Royal University of Warsaw, but was expelled from the university in 1829. In 1829 Krasiński left Poland to study in Geneva. He met Mickiewicz, who dazzled the young writer and played an important part in shaping his literary techniques. In Rome, Krasiński received news about the November Uprising and broke off his trip with the intention of returning to Poland to fight, but in the end, did not participate. In 1833 he travelled from Saint Petersburg to Italy, where he would stay until April 1834. This period saw the creation of probably his most famous work, the tragic drama Nie Boska komedia (The Undivine Comedy). By 1850 his health had worsened, but that did not stop his constant travels around Europe. Through letters and audiences with European figures, including Napoleon III of France, he sought to gain support for the Polish cause. To avoid political repercussions, he published his works anonymously, which led to him being known as the Anonymous Poet of Poland. Krasiński's early works were influenced by Walter Scott and Lord Byron and extolled medieval chivalry. In 1845 he published Psalmy przyszłości (Psalms of the Future). He is best known for The Undivine Comedy as well as for the large body of well received letters. His writings explore conservatism, Christianity, the necessity of sacrifice and suffering to moral progress, and providentialism. The Undivine Comedy and another major work, Irydion (1834), explore the concept of class struggle, contemplating social revolution, and predicting the destruction of the nobility. His later writings showed his opposition to romantic militant ventures. He wrote letters, poetry, and "treatises in the philosophy of history", such as Psalms of the Future and WD= (Predawn). The Undivine Comedy is perhaps the most important Polish drama of the Romantic period.

Балалық шақ

Наполеон Станислав Адам Феликс Зигмунт Красинский 1812 жылғы 19 ақпанда Парижде поляк аристократы және әскери қолбасшысы граф Винсент Красинский мен поляк-литвалық асыл текті Радзивилл әулетінің мүшесі графша Мария Урсула Радзивилл отбасында дүниеге келді. Олардың жылдар бойғы "жақын және қиын" қарым-қатынасы Зигмунтқа зор әсер етті, Виктор Эрлих оны әкесіне қарағанда "әлсіз және аса сезімтал" деп сипаттады, ал әкесі "мейірімді бірақ үстем" болған. 1826 жылдың қыркүйегінде Зигмунт Варшава лицейіне (Шопен 1823-1826 жылдары оқыған орта мектеп) түсіп, 1827 жылдың күзінде бітірді. 1829 жылдың мамыр айының соңынан маусым айының ортасына дейін Красинский әкесімен бірге Австрия империясының астанасы Венаға сапар жасады. Женевадағы уақыты оның тұлғасын қалыптастыруға септігін тигізді.

Тақырыптар

Оның жазбаларындағы негізгі тақырыптар консерватизм, мессиандық христиандық, моральдық прогресс үшін құрбандық пен азаптың қажеттілігі және тәухид болып табылады. Театр сыншысы Агата Адамечка Ситек атап көрсеткендей, осы мәселе Польшада әлі де сезімтал тақырып болып табылады, себебі бұл шығарма "қанондық және поляк мәдениеті үшін ұятты, батыс театр канонындағы "Венеция саудагерімен" шамалас болуы мүмкін". Ол Мицкевич пен Словэцкий сияқты өзінің замандастарынан болашаққа деген көзқарасымен ерекшеленді. Демократиялық әлеуметтік революцияның болатындығын қабылдаса да, ол оларға қарағанда оған көңілі төмен болды, сондай-ақ оның болашаққа қатысты шығармалары да солай болды. Үш Бардтың барлығы болашақта маңызды, тіпті зорлыққа толы өзгерістер болады дегенге келісті. Красинский үшін болашақта жақсы, жаңа әлемге үміт аз болды, бірақ оның кейінгі шығармалары консервативті христиандық құндылықтарға оралу арқылы құтқарылу және Польша тәуелсіздігін қайтару мүмкіндігін ұсынды, сонымен қатар ортағасырлық рыцарлықпен мақтанды. Бұл көңілсіз атмосфера Красинскийдің ең танымал шығармасында, "Құдайдан емес комедия" (Nie boska komedia) драмасында көрінеді, оны ол жиырма жасқа толған шағында, 1835 жылы жазған. XIX ғасырда Адам Мицкевич, поляк романтизмінің ұлы ақыны, "Құдайдан емес комедияны" Франция колледжіндегі лекцияларында талқылап, оны "славян театрының ең үлкен жетістігі" деп атады. Бір ғасырдан кейін, тағы бір поляк ақыны және поляк әдебиеті тарихы бойынша лекторы, Нобель сыйлығының лауреаты Чеслав Милош "Құдайдан емес комедияны" "шын мәнінде жаңашыл" және "поляк және әлемдік әдебиеттің шедеврі" деп атады. Америкалық ғалым Гарольд Б. Сегель бұл пьесаның "XX ғасырда беделін нығайтқанын және Польшада романтикалық кезеңнен шыққан ең ұлы драмалық туындылардың бірі деп кеңінен танылғанын" атап өтті, сондай-ақ оның Польшадан тыс жерлерде қойылғанын және поляк романтикалық драмасының ең танымал туындысы болуы мүмкін екенін айтты. Сегель "Иридионға" қазіргі кезде көп көңіл бөлмейтінін де жазды. Польша әдебиеттанушылары Мария Янион мен Казимеж Вика оның хаттарының жинағы драмаларынан кейін оның тағы бір маңызды әдеби жетістігі екенін жазды, ал әдебиет сыншысы Ян Збигнев Словьевский осы хаттар поляк романтизмінің ең үлкен жетістіктерінің бірі екенін айтты. Оның көптеген, тіпті барлық шығармалары отбасын, әсіресе Ресей бақылауындағы Польша Конгресіндегі саясаткер және әкімші болған әкесін Ресей империясының кек алуынан қорғау үшін анонимді түрде немесе псевдонимдермен жарияланды, себебі оның шығармалары көбінесе ашық айтылып, қазіргі Еуропаның саяси жағдайына (әсіресе Польшаның бөлінуіне) жасырын сілтемелерді қамтиды. Анонимді түрде жариялау туралы шешімі арқасында ол өмірінің соңына дейін Ресей бақылауындағы жерлердегі отбасылық үйі мен Батыс Еуропадағы поляк эмигранттарының өмірінің орталықтары арасында еркін жүріп-тұра алды (Ұлы эмиграция), ал Мицкевич пен Словэцкий сияқты басқалар батыста сүргінде қалуға мәжбүр болды, оккупациялық билік оларды Польша жеріне оралуға тыйым салды. Осының нәтижесінде ол Польшаның Анонимді ақыны ретінде танылды (ағылшын жазушысы Моника Мэри Гарднердің 1919 жылғы монографиясының атауы, "Польшаның Анонимді ақыны: Зигмунд Красинский"). Милош жазғандай, XIX ғасырдың ортасында танымал болған Красинский поляк әдебиеті тарихындағы маңызды тұлға болып қала береді, бірақ Мицкевич пен Словэцкиймен тең емес. Польша әдебиеті тарихшысы Мичислав Гергиевич Красинскийдің драмалары мен өлеңдері арасындағы қайшылықты байқайды, алғашқысы сыншылар арасында танымал болды, бірақ көпшілік емес, ал соңғысы үшін керісінше болды. Одан кейін ол оның драмаларының (және хаттарының) бағасы уақыт өте келе оның поэзиясын көлеңкелеп тастағанын, ол әлдеқайда ұзаққа созылмағанын айтады. Сегель де Красинскийдің поэзиясы, тіпті ғасыр басындағы "Жас Польша" кезеңінде, "ұятты мессиандыққа" және "әуесқойлық және терең емес романтикалық философияға" жол ашқандықтан сынға алынғанын мойындады. Польша Халық Республикасы кезінде оның консервативті діни тақырыптары коммунистік билік тарапынан мақұлданбағандықтан Красинскийдің танымалдығы одан әрі төмендеді; 1940 және 1950 жылдары оның шығармаларының жаңа басылымдары жарияланбады. Бүгінде Красинскийдің романтикалық ертегілері мен поэзиясының көпшілігі әлі де салыстырмалы түрде әлсіз деп саналады. Алайда, ол "тамаша проза стилісімен және поляк романтизмінің ең көрнекті хат тасу шебері" ретінде танылды, ал оның "Құдайдан емес комедиясы" романтикалық кезеңнің ең маңызды, тіпті поляк драматургиясының ең маңызды драмасы болып қала береді.

Key themes in his writings include conservatism, Messianist Christianity, the necessity of sacrifice and suffering to moral progress, and providentialism. According to theatre critic Agata Adamiecka Sitek, this aspect of the piece is still a sensitive topic in Poland, as the piece is "both canonical and profoundly embarrassing for Polish culture, on par perhaps with The Merchant of Venice in the western theatre canon". He differed from his major peers, Mickiewicz and Słowacki, in his vision of the future. Accepting the likelihood of democratic social revolution, he was much less sanguine about it than they; and so were his works, when they touched on the future. All Three Bards agreed the future would see major, likely violent changes. For Krasiński, the future held little hope for a better, new world, though his later works suggested the possibility of salvation – and of restoration of Polish independence – through a return to conservative Christian values. and extolled medieval chivalry. This gloomy atmosphere is visible in Krasiński's best known work, the drama Nie boska komedia (The Undivine Comedy), which he wrote around 1835, when he was in his early twenties. In the 19th century, a greater Polish Romantic poet, Adam Mickiewicz, discussed The Undivine Comedy in his Collège de France lectures, calling it "the highest achievement of the Slavic theater". A century later, another Polish poet and lecturer on the history of Polish literature, Nobel laureate Czesław Miłosz, called The Undivine Comedy "truly pioneering" and "undoubtedly a masterpiece not only of Polish but of world literature", The American academic Harold B. Segel noted that the play "has steadily gained prestige in the twentieth century and is widely regarded in Poland as one of the greatest dramatic works to emerge from the Romantic period", and that it had been staged outside Poland and was likely the most internationally known Polish romantic drama. and Segel wrote that Irydion "attracts no great attention today". Polish literature scholars Maria Janion and Kazimierz Wyka wrote that the body of his letters is, next to his dramas, his other major literary achievement; similar praise was offered by literature critic Jan Zbigniew Słojewski who argued that those letters are one of the crowning achievements of Polish Romanticism. Most, if not all, of his works, were published anonymously or under pseudonyms, to protect his family – particularly his father, a politician and administrator in Russian controlled Congress Poland – from retribution by the Russian Empire, as his works were often outspoken and contained thinly veiled references to the political situation of contemporary Europe (in particular, of the partitions of Poland). Due to his decision to publish anonymously, to the end of his life he was able to travel freely between his family manor in Russian controlled lands and centers of Polish emigré life in Western Europe (the Great Emigration), while others, including Mickiewicz and Słowacki, were forced to remain in exile in the West, banned from returning to Polish lands by the occupying powers. This led to his being known as the Anonymous Poet of Poland (the title of English writer Monica Mary Gardner's 1919 monograph, The Anonymous Poet of Poland: Zygmunt Krasinski). Miłosz wrote that Krasiński, popular in the mid 19th century, remains an important figure in the history of Polish literature but is not on a par with Mickiewicz and Słowacki. Polish historian of literature, Mieczysław Giergielewicz, observes the contradiction regarding Krasiński's dramas and poems, the former which gained popularity with the critics, but not the public, while for the later, a reverse was true. He subsequently notes that over time, assessment of his dramas (and letters) overshadowed that of his poetry, which proved to be much less enduring. Segel likewise agreed that both Krasiński's poetry, as early as during the turn of the century Young Poland period, came to be criticized as "vehicles for [an] embarrassing messianism" and as "amateur and shallow Romantic philosophizing". Krasiński's popularity further waned under the People's Republic of Poland, when his conservative religious themes met with disapproval by the communist authorities; new editions of his works were not published in the 1940s and 1950s. Today most of Krasiński's Romantic tales and poetry are still considered relatively weak. On the other hand, he has come to be recognized as "a superb prose stylist and easily the outstanding epistolary artist of Polish romanticism", and his Undivine Comedy remains one of the most important dramas, if not the most important Polish drama, of the Romantic period.