Қазіргі йоганың әкесі – Тирумалай Кришнамачарья

Кіріспе

Йоги (1888–1989)

Тирумалаи Кришнамачарья (18 қараша 1888 – 28 ақпан 1989) – үнді йогасының мұғалімі, аюрведалық емші және ғалым. Ол қазіргі заманғы йоганың ең маңызды гуруларының бірі саналады және оны көбінесе «Заманауи йоганың әкесі» деп атайды, себебі ол позалық йоганың дамуына зор ықпал еткен. Йогендра және Кувалаянанда сияқты физикалық мәдениеттің ықпалында болған бұрынғы пионерлер сияқты, ол хатха-йоганың қайта жаңғыруына үлес қосты. Кришнамачарья алты ведалық даришаның, яғни үнді философиясының барлық дәрежелерін білген. Майсур патшасы Кришна-Ража Вадьяр IV-тің қолдауымен Кришнамачарья Үндістанды аралап, йоганы насихаттау үшін лекциялар мен демонстрациялар өткізді, соның ішінде жүрек соғуын тоқтату сияқты кереметтер көрсеткен. Ол виниасаның негізін қалаушы деп кеңінен танылады, яғни тыныс алу мен қозғалысты үйлестіру мағынасында; ол құрған йога стилі Винийога немесе Виниаса Крама Йога деп аталады. Кришнамачарьяның барлық оқуларының негізінде «Әр адамға лайықты нәрсені үйрету» принципі жатыр. Ол әлемнің басқа бөліктерінде йог ретінде құрметке ие болса, Үндістанда Кришнамачарья көбінесе емші ретінде танымал, ол емдеген адамдардың денсаулығы мен әл-ауқатын қалпына келтіру үшін аюрведалық және йогалық дәстүрлерді пайдаланған. Ол йога туралы төрт кітап жазды: «Йога Макаранда» (1934), «Йогасанагалу» (шамамен 1941), «Йога Рахасия» және «Йогавали» (1-тарау – 1988), сондай-ақ бірнеше эсселер мен поэзиялық шығармалар жазды. Кришнамачарьяның шәкірттерінің арасында йоганың ең танымал және ықпалды ұстаздары болды: Индра Деви (1899–2002); К. Паттаби Джойс (1915–2009); Б. К. С. Айенгар (1918–2014); оның ұлы Т. К. В. Десикачар (1938–2016); Шриватса Рамасвами (1939 ж. т.); және А. Г. Мохан (1945 ж. т.). Айенгар, оның сіңілісі және Айенгар йогасының негізін қалаушы, Кришнамачарьяның 1934 жылы оны бала кезінде йога оқуға ынталандырғанын айтады.

Ерте өмір

Кришнамачарья 1888 жылдың 18 қарашасында қазіргі Карнатака штатының Читрадурга ауданындағы Мучукандапура қаласында, Оңтүстік Үндістанда, консервативті телугу Айенгар отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы – Тирумалай Шриниваса Татачарья, Веданы жақсы білетін ұстаз, және Ранганаякямма. Кришнамачарья алты баланың үлкені болды. Оның екі інісі мен үш қарындасы болған. Алты жасында ол упанаяна рәсімін өткізді. Содан кейін ол Амаркоша сияқты кітаптардан санскрит тілінде сөйлеу мен жазуды, ал әкесінің қатаң жетекшілігімен Ведаларды оқуды үйренді. Он екі жасында ол Карнатака штатының ең ірі қаласы Майсурға барып, онда оның арғы атасы Шриниваса Брахматантра Паракала Свами Паракала Матаның басшысы болды. Ол арғы атасының басшылығымен және Майсур университетінде оқуын жалғастырды.

Білім

Кришнамачарья жастық шағының көп бөлігін Үндістанды аралап, алты даршананы немесе үнді философиясын зерттеді: вайшешика, ньяя, самкхья, йога, мимамса және веданта. 1906 жылы он сегіз жасында Кришнамачарья Майсурдан жүздеген ғибадатханалары бар және дәстүрлі білімнің Солтүстік Үндістан орталығы болып табылатын Варанаси деп те аталатын Банарастағы университетке оқуға кетті. Университетте ол логика мен санскрит тілдерін оқыды, "осы дәуірдің ең ұлы грамматиктерінің бірі" Брахмашри Шивакумар Шастримен жұмыс істеді. Ол Мимамсаны Брахмашри Трилинга Рама Шастриден үйренгенін айтты. Ол Банараста 11 жыл тұрғанын айтты. Сонымен қатар, ол йога шебері Шри Бабу Бхагаван Дастан білім алып, Патнадағы Самкья-йога емтиханынан өтті. Бұл іске Кришнамачарья Симладағы вице-король лорд Ирвиннің рұқсатын алуға тиіс болды, ол қант диабетінен зардап шегіп жатқан еді. Вице-корольдің өтініші бойынша Кришнамачарья Симлаға барып, оған алты ай бойы йога тәсілдерін үйретті. Вице-корольдің денсаулығы жақсарып, Кришнамачарьяға деген құрметі мен мейірімі арта түсті. 1919 жылы вице-король Кришнамачарьяның Тибетке сапарына жағдай жасады, үш көмекші беріп, барлық шығындарын қаржылады. Екі жарым айдай жол жүрген соң Кришнамачарья Шри Брахмачари мектебіне жетті, ол Каилаш тауының етегіндегі үңгір болған деп есептеледі, онда шебер әйелі мен үш баласымен бірге тұрды. Брахмачаридің басшылығымен Кришнамачарья жеті жарым жыл бойы Патанджалидің Йога Сутраларын оқып, асаналар мен пранаямаларды үйреніп, йоганың емдік қасиеттерін зерттеді. Оған Гуркха тіліндегі Йога Корунтаның барлығын жаттап алу міндеті жүктелді, бірақ бұл мәтіннің қандай да бір дәлелі жоқ. Дәстүр бойынша, Кришнамачарья гурудан сабақ алған соң, төлемақысын сұрады. Шебер Кришнамачарьяның "үйленуі, балалары болуы және йоганы үйретуі" керектігін айтты. Аңыз бойынша, Кришнамачарья содан кейін Варанасиге оралды. Жайпур махаражасы оны Жайпурдағы Видья Шаланың директоры қызметіне шақырды, бірақ көп адамдарға жауап беруді ұнатпағандықтан Кришнамачарья көп ұзамай Варанасиге қайта оралды. Гуруының үй шаруасының тілегіне бағынып, Кришнамачарья 1925 жылы Намагириаммаға үйленді. Үйленгеннен кейін Кришнамачарья жағдайға байланысты Хасан ауданындағы кофе плантациясында жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1931 жылы Майсур қалалық залында Упанишадтар туралы лекция оқығаннан кейін ол білімді ғалым ретінде көзге түсіп, нәтижесінде сарайда жұмысқа орналасты.

Krishnamacharya spent much of his youth traveling through India studying the six darśana or Indian philosophies: vaiśeṣika, nyāya, sāṃkhya, yoga, mīmāṃsā and vedānta. In 1906, at the age of eighteen, Krishnamacharya left Mysore to attend university at Banaras, also known as Vārānasī, a city of hundreds of temples and a highly regarded North Indian center of traditional learning. While at university, he studied logic and Sanskrit, working with Brahmashri Shivakumar Shastry, "one of the greatest grammarians of the age". He stated that he learned the Mimamsa from Brahmasri Trilinga Rama Shastri. He stated that his stay in Banaras lasted 11 years. He further claimed that he studied with the yoga master Sri Babu Bhagavan Das and passed the Samkhya Yoga Examination of Patna, For this venture, Krishnamacharya had to obtain the permission of the Viceroy in Simla, Lord Irwin, who was then suffering from diabetes. At the request of the Viceroy, Krishnamacharya travelled to Simla and taught him yogic practices for six months. The viceroy's health improved and he developed respect and affection for Krishnamacharya. In 1919, the Viceroy made arrangements for Krishnamacharya's travel to Tibet, supplying three aides and taking care of the expenses. After two and a half months of walking, Krishnamacharya arrived at Sri Brahmachari's school, supposedly a cave at the foot of Mount Kailash, where the master lived with his wife and three children. Under Brahmachari's tutelage, Krishnamacharya claimed to have spent seven and a half years studying the Yoga Sūtras of Patañjali, learning asanas and pranayama, and studying the therapeutic aspects of yoga. He was supposedly made to memorize the whole of the Yoga Korunta in the Gurkha language, though no evidence of that text exists. As tradition holds, at the end of his studies with the guru, Krishnamacharya asked what his payment would be. The master responded that Krishnamacharya was to "take a wife, raise children and be a teacher of Yoga". According to the tale, Krishnamacharya then returned to Varanasi. The Maharajah of Jaipur called him to serve as principal of the Vidyā Śālā in Jaipur; but as he did not like being answerable to many people, Krishnamacharya shortly returned to Varanasi. In accordance with his guru's wish that he live the life of a householder, Krishnamacharya married Namagiriamma in 1925. After his marriage, Krishnamacharya was forced by circumstance to work in a coffee plantation in the Hasan district. It was after a lecture on the Upanishads in Mysore town hall in 1931 that he attracted the attention as a learned scholar that eventually led to his employment at the palace.

Майсур жылдары

1926 жылы Майсур махаражасы Кришна Раджа Вадьяр IV (1884–1940) анасының 60 жылдық мерейтойын тойлау үшін Варанасиге келді. Махаража Кришнамачарьямен кездесіп, оның мінез-құлқына, билігіне және білімділігіне қатты әсерленіп, Кришнамачарьяны өзіне және отбасына йога үйретуге шақырды. Бастапқыда Кришнамачарья Майсур сарайында йога сабақтарын өткізді. Көп ұзамай ол махаражаның сенімді кеңесшісіне айналып, Астана Видван – сарайдың зиялыларының құрметті атағын алды. 1920 жылдары Кришнамачарья йогаға деген халықтың қызығушылығын арттыру үшін көптеген көрсетулер ұйымдастырды. Оларға пульсін тоқтату, қолдарымен машинаны тоқтату, қиын асаналарды орындау және ауыр заттарды тістерімен көтеру сияқты әрекеттер кірді. Сарай мұрағатындағы жазбалар махаражаның йоганы насихаттауға қызығушылық танытқанын және Кришнамачарьяны ел бойынша лекциялар оқуға және көрсетулер өткізуге жібергенін көрсетеді. 1931 жылы Кришнамачарья Майсурдегі Санскрит колледжінде оқытуға шақырылды. Махаража, йоганың көптеген ауруларынан құтылуға көмектескенін сезіне отырып, Кришнамачарьядан өзінің демеушілігімен йога мектебін ашуды сұрады. Сәтке дейін оған жақын орналасқан сарайдың бір бөлігі, Джаганмохан сарайы берілді. 1933 жылдың 11 тамызында тәуелсіз йога мекемесі – Йогашала ашылды. [[Файл:Сритатванихидегі Гаджасана.jpg|thumb|left|19 ғасырғы Майсур сарайы қолжазбасы Сритаттванидхидегі Гаджасана суреті. Ғалым Норман Шжоман Кришнамачарьяның осы қолжазбадағы йога поздарынан әсер алғанын айтады. Марк Синглтон оның 20 ғасырдың йога пионерлері Йогендра мен Кувалаянандадан ықпал алғанын, ал үшеуі де "физикалық мәдениет элементтерін өздерінің 'йога' жүйелеріне біріктіргенін" айтады. Кришнамачарья, Йогендра сияқты бұрынғы йога гуруларынан айырмашылығы, "оқушыларын қатал сынға алды", тіпті жас қарындасының күйеуі Б. К. С. Айенгарды да. Ол отбасымен де ашулы болып өмір сүрді. Йога тарихшысы Эллиотт Голдбергтің пікірінше, Айенгар "жасөспірім шағында Кришнамачарьяның жасаған зұлымдықтарынан ешқашан қалпына келмейтін және түсінбейтін зардаптарды бастан өткерді". 1940 жылы Кришна Раджа Вадьяр IV қайтыс болды. Оның інісі және мұрагері Джаячамараджендра Вадьяр (1919–1974) йогаға онша қызығушылық танытпағандықтан, мәтіндерді жариялауға және аймақтарға мұғалімдерді жіберуге қолдау көрсетпеді. 1946 жылғы саяси өзгерістер кезінде, шамамен Үндістан тәуелсіздік алған кезде, жаңа үкімет құрылды және махаражалардың билігі шектелді. Йога мектебіне қаржы жәрдемі тоқтатылды, және Кришнамачарья мектепті сақтап қалу үшін күресті. 60 жасқа келгенде (1948 жылы) Кришнамачарья студенттерді табу және отбасын асырау үшін көп саяхаттауға мәжбүр болды. Майсурдегі Йогашаланың жабылуына Майсур штатының бірінші бас министрі К. С. Редди бұйрық берді, ал мектеп 1950 жылы толығымен жабылды.

In 1926, the Maharaja of Mysore, Krishna Raja Wadiyar IV (1884–1940) was in Varanasi to celebrate his mother's 60th birthday and heard about Krishnamacharya's learning and skill as a yoga therapist. The Maharaja met Krishnamacharya and was so impressed by the young man's demeanor, authority, and scholarship that he engaged Krishnamacharya to teach him and his family. Initially, Krishnamacharya taught yoga at the Mysore Palace. He soon became a trusted advisor of the Maharajah, and was given the recognition of Asthana Vidwan — the intelligentsia of the palace. During the 1920s, Krishnamacharya held many demonstrations to stimulate popular interest in yoga. These included suspending his pulse, stopping cars with his bare hands, performing difficult asanas, and lifting heavy objects with his teeth. The Palace archive records show that the Maharaja was interested in the promotion of yoga and continually sent Krishnamacharya around the country to give lectures and demonstrations. In 1931, Krishnamacharya was invited to teach at the Sanskrit College in Mysore. The Maharaja, who felt that yoga had helped cure his many ailments, asked Krishnamacharya to open a yoga school under his patronage and was subsequently given the wing of a nearby palace, the Jaganmohan Palace, to start the Yogashala, an independent yoga institution, which opened on 11 August 1933. [[File:Gajasana in Sritattvanidhi. jpg|thumb|left|Gajasana, hand drawn illustration in Sritattvanidhi, 19th century Mysore Palace manuscript. The scholar Norman Sjoman suggests that Krishnamacharya was influenced by the yoga poses in the manuscript. Mark Singleton argues that he was influenced by the 20th century yoga pioneers Yogendra and Kuvalayananda, and that all three "seamlessly incorporate[d] elements of physical culture into their systems of 'yoga'." Krishnamacharya, unlike earlier yoga gurus such as Yogendra, "severely criticized his students" including his young brother in law, B. K. S. Iyengar. He was equally bad tempered at home with his family. In the view of the historian of yoga Elliott Goldberg, Iyengar "would never recover from or anywhere near comprehend the damage inflicted on him by Krishnamacharya's abuse" during his teenage years. In 1940, Krishna Raja Wadiyar IV died. His nephew and successor, Jayachamarajendra Wadiyar (1919–1974), less interested in yoga, no longer provided support for publishing texts and sending teams of teachers to surrounding areas. Following political changes in 1946, around the time that India gained independence, a new government came into being and the powers of the maharajas were curtailed. Funding for the yoga school was cut off, and Krishnamacharya struggled to maintain the school. At the age of 60 (1948), Krishnamacharya was forced to travel extensively to find students and provide for his family. The yogashala in Mysore was ordered to be closed by K. C. Reddy, the first Chief Minister of Mysore State, and the school eventually closed in 1950.

Қадамдасу

Кришнамачарья – аюрведалық медицинаның дәрігері. Ол «тағам, шөптер, майлар және басқа да ем-домдар туралы мол білімге ие болған» еді. Аюрведа дәрігері ретінде Кришнамачарьяның әдеті – науқастың жағдайын егжей-тегжейлі тексеруден бастап, ең тиімді жолды анықтау болатын. Кришнамачарьяның айтуынша, аурудың бастауы немесе ошағы дененің белгілі бір бөлігінде орналасса да, ол дененің көптеген басқа да жүйелеріне, рухани және физикалық тұрғысынан да әсер етеді деп санады. Бастапқы тексеру кезінде немесе одан кейін Кришнамачарья науқастан оның кеңесін орындауға дайын екенін сұрайтын. Бұл сұрақ науқастың емделуі үшін маңызды болды, себебі Кришнамачарья адам оған толық сенбесе, жазылу мүмкіндігінің азайтынына сенді. Кришнамачарья Патанджалидің сегіз мүшесінің – асана, пранаяма және дхьянаның маңыздылығын баса айтты. Кришнамачарьяға келіп ем алатын адаммен ол бірнеше деңгейде жұмыс істеді, оның ішінде диетасын түзету, шөптерден жасалған дәрілер дайындау және пайдалы болатын йога поздарын жасау сияқты шаралар қолданатын. Адамға йога практикасын үйрету кезінде Кришнамачарья тыныспен жұмыс істеуді (пранаяманы) йога поздарымен (асаналармен) және медитациямен (дхьянамен) үйлестірудің маңыздылығын ерекше атап өтті, осылайша қажетті нәтижеге жетуге болады. Кришнамачарья «Йога – Үндістанның әлемге сыйлаған ең құнды нәрсесі» деп сенді. Оның йогаға үйрету әдісі йоганың рухани және физикалық ем болу мүмкіндігіне сенуін көрсетеді. Оның йога стилі қазір Виньяса Крама Йога деп аталады. Кришнамачарья өз ілімін Патанджалидің «Йога Сутралары» және «Йога Яджнявалкья» еңбектеріне негіздеген. Кришнамачарья Вайшнавтық дінге берілгенімен, шәкірттерінің әртүрлі діни сенімдеріне немесе олардың дінге сенбеуіне де құрметпен қарады. Бұрынғы шәкірттерінің бірі Кришнамачарьяның медитация кезінде шәкірттеріне көздерін жұмып, «Құдайды ойлаңыз» деген кеңес бергенін еске алады. «Егер Құдай болмаса, күнге қараңыз. Егер күн болмаса, ата-анаңызды ойлаңыз». Әкесінен және басқа ұстаздарынан алған білімінің нәтижесінде Кришнамачарья әрбір шәкіртке «ерекше» қарады, себебі оның пікірінше, йоганы оқытудың ең маңызды жағы – шәкірттің сол уақыттағы жеке қабілеттеріне сәйкес оқыту болып табылады. Кришнамачарья үшін йога жолы әр адам үшін әртүрлі мағынаға ие, сондықтан әрбір адамды оның түсінетін тәсілмен оқыту керек. Кришнамачарьяның шәкірттері арасында 20 ғасырдың ең танымал және ықпалды ұстаздары: Индра Деви; К. Паттабхи Джойс; Б. К. С. Айенгар; Т. К. В. Десикачар; Шриватса Рамасвами; және А. Г. Мохан (1945 жылы туған). + Кришнамачарьяның шәкірттерінен шыққан жетекші йога мұғалімдері Студент қатынасы Танымал еңбектерінің авторы Индра Деви (1899–2002) шәкірт Голливуд жұлдыздарымен йога Америкалықтарға арналған йога 1959 К. Паттабхи Джойс (1915–2009) шәкірт Майсор стилі Аштанга виньяса йога Йога Мала 1999 және Лино Майлемен бірлескен Аштанга Йога нұсқаулығы 2003 Б. К. С. Айенгар (1918–2014) туысқан Дәлдік, қолдау құралдары Айенгар Йога Йогаға нұр 1966 Т. К. В. Десикачар (1938–2016) ұлы Виниёга Кришнамачарья Йога орталығы Йоганың жүрегі 1995 Шриватса Рамасвами (1939–) шәкірт Виньяса Крама йога Виньяса йоганың толық кітабы 2005 А. Г. Мохан (1945–) шәкірт Свастха Йога және Аюрведа Дененің, тыныстың және сананың йогасы 2002 Ванда Скаравелли (1908–1999) Кришнамачарьяның тікелей шәкірті емес, Кришнамачарья Айенгар мен Десикачарды оны оқытуға жіберген. Омыртқаны ояту 1991

Krishnamacharya was a physician of Ayurvedic medicine. He "possessed enormous knowledge of nutrition, herbal medicine, the use of oils, and other remedies". Krishnamacharya's custom as an Ayurvedic practitioner was to begin with a detailed examination to determine the most efficient path to take for a patient. According to Krishnamacharya, even though the source or focus of a disease is in a particular area of the body, he assumed that many other systems in the body, both mental and physical, would also be affected. At some point during or after an initial examination, Krishnamacharya would ask if the patient was willing to follow his guidance. This question was important to a patient's treatment, because Krishnamacharya felt that if the person could not trust him fully there was little chance of his or her being healed. thumb|left|upright=1.5|Krishnamacharya emphasised the use of three of Patanjali's eight limbs of yoga, not only asana but also pranayama and dhyana. Once a person began seeing Krishnamacharya, he would work with him or her on a number of levels including adjusting their diet; creating herbal medicines; and setting up a series of yoga postures that would be most beneficial. When instructing a person on the practice of yoga, Krishnamacharya particularly stressed the importance of combining breath work (pranayama) with the postures (asanas) of yoga and meditation (dhyana) to reach the desired goal. Krishnamacharya "believed Yoga to be India's greatest gift to the world." His yoga instruction reflected his conviction that yoga could be both a spiritual practice and a mode of physical healing. His style of yoga is now known as Vinyasa Krama Yoga. Krishnamacharya based his teachings on the Yoga Sutras of Patanjali and the Yoga Yajnavalkya. Whereas Krishnamacharya was deeply devoted to Vaishnavism, he also respected his students' varying religious beliefs, or nonbeliefs. A former student recalls that while leading a meditation, Krishnamacharya instructed students to close their eyes and "think of God. If not God, the sun. If not the sun, your parents." As a result of the teachings he received from his father and other instructors, Krishnamacharya approached every student as "absolutely unique", in the belief that the most important aspect of teaching yoga was that the student be "taught according to his or her individual capacity at any given time". For Krishnamacharya, the path of yoga meant different things for different people, and each person ought to be taught in a manner that he or she understood clearly. Krishnamacharya's students included many of 20th century yoga's most renowned and influential teachers: Indra Devi; K. Pattabhi Jois; B. K. S. Iyengar; T. K. V. Desikachar; Srivatsa Ramaswami; and A. G. Mohan (born 1945). + Leading yoga teachers among Krishnamacharya's pupils Student Relationship Known for Founded school Best known book Indra Devi (1899–2002) pupil Yoga with Hollywood stars — Yoga for Americans 1959 K. Pattabhi Jois (1915–2009) pupil Mysore style Ashtanga vinyasa yoga Yoga Mala 1999 and
Ashtanga Yoga Manual with Lino Miele 2003 B. K. S. Iyengar (1918 2014) brother in law Precision, props Iyengar Yoga Light on Yoga 1966 T. K. V. Desikachar (1938 2016) son Viniyoga Krishnamacharya Yoga Mandiram The Heart of Yoga 1995 Srivatsa Ramaswami (1939 ) pupil Vinyasa Krama yoga — Complete Book of Vinyasa Yoga 2005 A. G. Mohan (1945 ) pupil Svastha Yoga & Ayurveda — Yoga for Body, Breath, and Mind 2002 Vanda Scaravelli (1908 1999) pupil by proxy, Krishnamacharya sent Iyengar and Desikachar to teach her — Asked her followers not to name schools of yoga after her. Awakening the Spine 1991

Ғылымдағы жетістіктері

Кришнамачарья ғалым ретінде жоғары бағаланған. Ол философия, логика, дінтану, филология және музыка салаларындағы білімді меңгерді. Оған екі рет Шривайшнава сампрадаясында ачарья лауазымы ұсынылды, бірақ ол гуруының тілегіне сәйкес, отбасымен бірге болу үшін бас тартты. Ол сонымен қатар индуизмнің дәстүрлі ритуалдарын терең білген. Оның ортодоксалдық үнді философиясының әртүрлі даршаналарындағы білімі оған Самхья йога сихамани, Мимамса ратна, Мимамса тирта, Ньяячарья, Ведантавагиша, Веда кесари және Йогачарья сияқты атақтар сыйлады. Кришнамачарьяның ең ерекше үйретімдерінің бірі – кундалини туралы болды. Оның пікірінше, кундалини – көтерілетін энергия емес, керісінше, прананың (тыныстың) көтерілуіне кедергі келтіретін тосқауыл.