Кіріспе

Селке аңғары темір жолы (Selketalbahn), Гернроде-Харцгероде темір жолы (Gernroder Harzgeroder Eisenbahn) және Анхальт Харц темір жолы (Anhaltische Harzbahn) – Германияның Төменгі Харц аймағындағы метрлік рельстік жолдың әртүрлі атаулары. Алғашқыда бұл темір жол Гернроде-Харцгероде темір жол компаниясының (Gernrode Harzgeroder Eisenbahn Gesellschaft, GHE) меншігінде болған. Қазір ол тек Селке аңғары темір жолы деп белгілі. 2006 жылдан бері ол Кведлинбург-Гернроде бағытын да қамтиды. Бұл жол Алексисбад арқылы Хассельфельдеге дейін созылады және Алексисбад-Харцгероде тармағы мен Стиге-Эйсфельдер Талмюльле қосылатын желісін қамтиды. Олардың барлығы қазір Харц тар рельстік жолдарына (Harzer Schmalspurbahnen) тиесілі. Жол Селке өзенінің бойымен Магдеспрунг пен Альбрехтсхаус арасында жатыр.

Ашылуы және алғашқы жылдары

Гернроде–Магдеспрунг теміржолын Гернроде-Харцгероде теміржол компаниясы (Gernrode Harzgeroder Eisenbahn Gesellschaft, GHE) 316 күндік құрылыс кезеңінен кейін 1887 жылдың 7 тамызында ашты. Селке аңғары теміржолы – Харц тауларындағы ең көне тар теміржол. Жер бедерінің ерекшеліктері мен шығындарды ескере отырып, 1000 мм енді теміржолды салуға келісімшарт Хановер қаласынан келген Localbahn Bau und Betriebs Gesellschaft Wilhelm Hostmann & Co. компаниясына тапсырылды. Бастапқыда қызметтер үш қуатты бу локомотивтерімен – Gernerode, Harzgerode және Selke аттарымен жүзеге асырылды. Желі 1892 жылға дейін кезең-кезеңмен Хассельфельдеге дейін ұзартылды. 1905 жылдың 15 шілдесінде Nordhausen Wernigeroder Eisenbahn Gesellschaft (NWE) компаниясы Stiege–Eisfelder Talmühle теміржолын ашқаннан кейін, Гарц теміржолымен (Harzquerbahn) байланыс орнатылды. Жолаушылар мен жүк тасымалының артуына байланысты ғасыр басында тағы үш бу локомотиві пайдалануға берілді: Гюнтерсберг, Алексисбад және Хассельфельде.

Бағыт

Кведлинбургтен бастап Селке аңғары темір жолы Талеге дейін стандартты кеңдіктегі желімен қатар бірнеше шақырымға дейін созылады, дейін жаңа салынған тар кеңдіктегі жол оңтүстікке бұрылады. Содан кейін Кведлинбург Квармбек және Бад Судероде станциялары (екеуі де 2006 жылы қайта ашылды), Гернроде станциясына жетеді. Енді Магдебург-Хальберштадт теміржол компаниясының ескі жолы Фрозеге қарай бұрылып, желі бастапқы Селке аңғары темір жолы бойымен жалғасады. Желі Остертейх аялдамасынан (Haltepunkt) өтеді, сол аттас жасанды тоғанның жанынан және Остергрунд арқылы өтеді. Heiliger Teich ("қасиетті тоған", орта ғасырларда емдік қасиеттері бар деп саналған тоған орнында салынған жасанды тоған) арқылы өте отырып, желі Стернхаус Хаферфельд станциясынан өтіп, Стернхаус Рамберг станциясына дейін жалғасады. Бұл станция да алдыңғысы сияқты орманның ортасында орналасқан. Стернхаус Рамберг станциясынан кейін желі Селке аңғарына төмен түседі. Бұл Харцтың тар теміржол желісіндегі ең тік бөлік. Селке өзенінің тар аңғарына Мэгдеспрунг станциясынан жетуге болады. Желі енді өзен бойымен Алексисбадқа қарай жүреді. Теміржолдың көптеген тау-кен ойықтары жолдың құрылысының қаншалықты қиын болғанын көрсетеді. Драхтзугтың кішкентай аялдамасынан өткеннен кейін желі Алексисбад ауылына жетеді. Алексисбад станциясы, сонымен қатар Харцгеродеге баратын тармақ желісінің басталуы, кішкентай қаланың шетінде орналасқан. Содан кейін тармақ желісі Селке өзенінің тар аңғарынан Харцгероде жазығына көтеріледі. Селке аңғары теміржолының бірінші бөлігі Харцгероде станциясында аяқталады. Екі бу локомотивінің бір уақытта жөнелтілуімен танымал Алексисбад станциясынан Селке аңғары теміржолының екінші желісі Селке аңғары арқылы Стигеге қарай, алдымен Сильберхюттеге дейін жалғасады. Кішкентай зауыттардың жанынан өте отырып, желі өзінің сапарын Страсберг арқылы жалғастырады, онда аялдамасы да, негізгі станциясы да бар, және Гюнтерсбергеге дейін барады. Гюнтерсбергеден кейін теміржол Фридрихсхёэ және Альбрехтсхаус станциялары арқылы Стиге станциясына дейін көтеріледі. 1905 жылдан бері осы жерде Харц теміржолымен байланыс бар. Бұл қысқа желі, GHE-нің екінші бөлігі, Хассельфельдеде аяқталады, ол да биік жазықта орналасқан. Гарц теміржолына қосылатын желі Стиге станциясынан теңіз деңгейінен 523 метр биіктіктегі Биркенмур аялдамасына дейін, содан кейін Бере аңғары арқылы төмен түседі. Биер аңғарында теміржол екі үлкен көпір арқылы екі қосымша аңғардан өтеді, содан кейін Харц теміржолы мен Айсфельдер Тальмюль станциясына жетеді.

Жолаушылар қызметі

Бұл жолды күн сайын бу локомотивтерімен және рельсті автобустармен жүруге болады. Жазғы және қысқы сағаттар кестесіне сәйкес, барлық маршрут бойынша екі бағытта күніне бес рейс іске асырылады, олардың кейбіреулері Алексисбад және Стигеде, сондай-ақ Харцгероде және Хассельфельдеге дейінгі қосалқы тармақтарда тоқтаулармен (2016/2017 жылғы сағаттар кестесі). Басқа пойыздар Кведлинбург немесе Гернроде мен Алексисбад арасында қатынайды. Бу локомотивтерімен немесе дизельді рельсті автобустармен іске асырылатын пойыздар жұбының саны жазғы сағаттар кестесінде шамамен бірдей, ал қысқы маусымда рельсті автобустар басым. Селке аңғары темір жолы Кведлинбург-Гернроде учаскесіндегі аймақтық қатынастар үшін маңызды болғанымен, желінің басқа учаскелеріндегі жолаушылардың көп бөлігі туристер, экскурсияға шыққан адамдар және жаяу жүргіншілер болып табылады. 2010 жылдың сәуір айынан бастап, жалғастыру жолында (Stiege–Eisfelder Talmühle) да бу локомотивтері тұрақты түрде жүріп тұрады; 1996 жылға дейін ол дизельді пойыз құрамаларымен ғана қызмет көрсетілді. Сағаттар кестесіне байланысты Eisfelder Talmühle, Stiege және Алексисбад станцияларынан бір уақытта пойыздар шығуы мүмкін.

Жүк тасымалы

Бүгін Селке аңғары темір жолында жоспарлы жүк пойыздары тек Хартштейнверк Унтербергтен Айсфельдер Талмюле станциясына дейінгі қысқа учаскеде ғана жүзеге асырылады: Хартштейнверк Унтерберг стандартты өлшемдегі құм-қиыршық тасымалдайтын вагондарды роллбоктармен Нордхаузендегі (Харц темір жолы) айналым алаңына тұрақты түрде тасымалдайды. 199.8 класындағы екі модернизацияланған дизель локомотиві және стандартты кеңдіктегі жүк вагондарын тасымалдауға арналған жабдықтар қолданыста бар.

Жылжымалы құрам

Гернроде мен Нордхаузен Нордта Селке аңғары темір жолының локомотив деполары орналасқан. Селке аңғары темір жолының дизельді пойыз вагондары Нордхаузен Нордта орналасқан. Локомотивтер мен моторлы вагондарге техникалық қызмет көрсетіледі, ал бу локомотивтері отынмен жабдықталып, тазартады. Селке аңғары темір жолының жылжымалы құрамы, HSB-нің барлық жылжымалы құрамы сияқты, Вернигероде Вестернторда күтіледі. Осы жерде HSB-нің орталық жылжымалы құрам депосы орналасқан, онда барлық жылжымалы құрамға барлық тексерулер мен жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Дегенмен, толық тексерулер үшін локомотивтер арнайы техникалық қызмет көрсету орталықтарына жіберіледі.