Англиядағы еврейлер тарихы: қуғын-сүргін мен тіршілікте болу

Англиядағы еврейлер тарихы: 1066 жылдан бастау, қуғын-сүргін, 1290 жылы елден қуылғандары, діни кешірімділік деректері. Еврей қауымының тарихы.

28 мин оқу

100%

Дереккөз: History of the Jews in England (1066–1290) — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Англияға алғашқы еврейлер 1066 жылы Вильгельм Жеңімпаздың (кейін Вильгельм I) елді жаулап алуынан кейін келді, ал Англиядағы еврейлердің қоныстануының алғашқы жазба дерегі 1070 жылға дейін жетеді. 1189-90 жылдары еврейлерге қарсы қырғын жасалды, ал қуғын-сүргін күшейгеннен кейін, 1290 жылы барлық еврейлер Англиядан қуылды. Кейбір мәліметтерде осы кезеңнің екінші жартысы, қуғын-сүргін мен зорлық-зомбылықтың өсуі тұрғысынан алғашқы жартысынан өзгешеленеді, бірақ жақын жерде тұратын адамдар арасындағы төзімділік туралы дәлелдер де кездеседі. Қуғын-сүргін мен зорлық-зомбылықтың билік иелері, шіркеу, тәж немесе аристократия тарапынан қолданылғаны және оларға ықпал еткені байқалады. 13-ғасырдан бастап түрлі діни топтардың бейбіт бірлесіп өмір сүргеніне көптеген мысалдар бар, мысалы, еврейлердің үйлену тойына бейдін (христиан) қатысқаны туралы айтылады. Ақырында, еврейлердің христиан емес болуы және олардың қорғалуы үшін тәжге тәуелді болғандықтан, ағылшын тәжінің ұстанымы мен реакциясы олардың қауіпсіздігін анықтауда шешуші рөл атқарды. Ағылшын еврейлерінің тарихы Англия үшін саяси, экономикалық, діни және әлеуметтік маңызы тұрғысынан, сондай-ақ антисемитизмнің дамуына байланысты ерекше маңызға ие болды. Осы кезеңде Англияда көптеген жалған айыптаулар мен байланыстар пайда болды, ал басқа Еуропа елдерімен салыстырғанда, олар терең сезілді. Ең танымал айыптама – балаларды діни мақсатта өлтіру, сондай-ақ еврейлердің халықаралық құдалық және сиқырмен байланысы. Антиеврейлік көзқарастар Линкольн соборындағы және Клостерс кресіндегі, сондай-ақ жақында анықталған Херефорд картасындағы (Mappa Mundi) сияқты "ең ерте және ең күрделі" діни өнер туындыларында көрініс тапты. Эдуард I халықаралық деңгейде маңызды тұлға ретінде танылды, өйткені ол мемлекеттік қолдаумен дін ауыстыруға тырысқан және еврейлерді өз патшалығынан мәңгілікке шығарып тастауға ұмтылған алғашқы монарх болды, сондай-ақ антисемитизмді мемлекеттік саясаттың құралы ретінде қолданған алғашқы ағылшын монархы еді. Қуғын-сүргін және оған байланысты оқиғалар ағылшын ұлттық санасында антисемитизмнің күшті түрін қалыптастырды, ол осы кезеңнен асып кетті, соның ішінде Англияның ерекшелігі оның еврейлерді қамтымауында болды деген ой да қалыптасты. Дегенмен, еврейлерді қуу сияқты оқиғалардың маңыздылығына қарамастан, ағылшын ортағасырлық тарихының еврейлік аспектілеріне қатысты мәліметтер негізгі мәтіндерде жеткілікті көрсетілмейді, олар христиандық Еуропадағы алғашқы мемлекеттік, тұрақты қуғын-сүргін ретінде және Еуропалық антисемитизмге, нәтижесінде Холокостқа әсер еткеніне қарамастан.

none

The first Jews in England arrived after the Norman Conquest of the country by William the Conqueror (the future William I) in 1066, and the first written record of Jewish settlement in England dates from 1070. Jews suffered massacres in 1189–90, and after a period of rising persecution, all Jews were expelled from England after the Edict of Expulsion in 1290. In some accounts, the later half of the period is contrasted with the earlier half, in terms of rising persecution and violence, but evidence of tolerance between people living close to each other continues to be found throughout. Persecution and violence appear to have been imposed and incited by people with power, whether from the Church, crown or aristocracy. Plenty of evidence for peaceful coexistence of the different religious populations exists from the thirteenth century, such as mentions of gentile attendance at Jewish weddings. Ultimately, as Jewish people were dependent on the Crown for their presence and protection as non Christians, the attitude and response of the English crown was decisive for their safety or lack of it. The experience of English Jewry was particularly significant, both in terms of its political, economic, religious and social importance to England as a whole, and in terms of the development of anti Semitism; many false accusations and associations were developed in England in this period, and prejudices were more deeply felt, than in other parts of Europe. Most notorious is the accusation of ritual child murder, but also included an association of Jewry with international conspiracy and magic. Anti Jewish prejudices were expressed in some of the "earliest and most elaborate" devotional artworks to do so, at Lincoln Cathedral and the Cloisters Cross, for example, or, more recently identified, the Hereford Mappa Mundi. Edward I is also identified as internationally significant, as the first monarch to attempt state sponsored conversions, to permanently exclude Jews from his kingdom, and the first English monarch to use anti Semitism as an instrument of state policy. The Expulsion and its surrounding events also led to the formation of a strong strain of anti Semitism within English identity that outlasted the period, including the idea that England was unique precisely because it did not include Jews. Nevertheless, treatment of Jewish aspects of English medieval history in mainstream texts is often held to be under represented, despite the continuing significance of events such as the expulsion of the Jews, as the first statewide, permanent expulsion in Christian Europe and for its impact on European anti Semitism which ultimately led to the Shoah.

Уильям I Генрихке дейін: 10661135

1066 жылы нормандердің басып алуынан бұрын Англияда яһудилер туралы ешқандай жазба қалмаған. Рим-католик шіркеуінің англосаксон заңдарында яһудилерге жасалған аз мағыналы сілтемелер, яһудилердің Құрбан айт мейрамына қатысты дәстүрлеріне байланысты болған. Вильгельм I басып алғаннан кейін көп ұзамай, Нормандияның Руан қаласынан келген еврей саудагерлері Англияға қоныстанды. Дегенмен, яһудилерге жер меншігіне ие болуға немесе саудамен айналысуға (дәрігерліктан басқа) рұқсат берілмеді. Олар негізінен ақша қарыздаумен шектелді. Католик діні бойынша, ақшаны пайызбен беру – өсімқорлыққа ұшырау, сондықтан яһудилер осы салада үстемдік құрды. Алғашқы көшіп келгендер нормандық диалектіге негізделген еврей-француз тілінде сөйледі. 1092 жылы Вестминстер аббаты Гилберт Криспин өзінің досы және әріптесі болған білімді яһудимен болған әңгімесін «Еврейдің христианмен христиандық Киелі кітап туралы пікір таласы» деп атап, жариялады. Криспин былай деп жазды:

«Сол күні Құдай бізге де, оған да әдеттегіден артық бос уақыт берді, және біз әдеттегідей сұрақтар қоюға кірістік. Оның қарсылықтары дұрыс және логикалық болды, ол бұрынғы қарсылықтарын да сол деңгейде түсіндірді, ал біздің жауабымыз оның барлық қарсылықтарын толыққанды жолдасты, тіпті ол өзінің мойындауы бойынша, Киелі кітаптардың куәлігімен де қолдау тапты. Сонда қасында отырғандардың бірі, болашақта басқаларға пайдалы болуы мүмкін деген үмітпен, біздің пікір таласымызды сақтап қалуымды сұрады. Бұл пікір талас христиандық және яһудилік көзқарастардың тең ұсынылуымен және әңгіменің жағымды ағысымен ерекшеленді».

Стивен Генрих ІІ-ге: 11351189

Англиядағы еврей-христиан қарым-қатынасы король Стефан тұсында нашарлады, ол Оксфордтағы еврейдің үйін өртеп жіберді (кейбір деректерде иесімен бірге), себебі ол корольдің шығындарына үлес қосудан бас тартты. Осы кезеңде Вильгельм Норвич ісі бойынша (наурыз, 1144) еврейлерге қарсы алғашқы қанға басу айыбы қойылды. Германиядағы крестшілер еврейлерге шабуыл жасап жатқанда, еврей тарихшыларының айтуынша, король Стефан Англиядағы оларға қарсы шабуылдардың алдын алды. Генрих II билікке келгеннен кейін тәртіп орнатылып, еврейлер өз қызметтерін жаңартты. Ол билікке келгеннен кейін бес жыл ішінде еврейлер Лондон, Оксфорд, Кембридж, Норвич, Тетфорд, Бунгей, Кентербери, Винчестер, Ньюпорт, Стаффорд, Виндзор және Рединг қалаларында табылды. Дегенмен, 1177 жылға дейін олар өздерінің қайтыс болғандарын Лондоннан басқа жерге жерлеуге рұқсат алған жоқ. Ел бойынша таралулары корольға қажет болған жағдайларда оларды пайдалануға мүмкіндік берді; ол оларға округтердің шерифтері арқылы талап қағаздарымен төледі, олар осылайша жасалған төлемдерді жарты жылдық есептердегі құбырлар арқылы есептеді (Линкольннің Ааронына қараңыз). Стронгбоудың Ирландияны бағындыруы (1170) Глостерден келген еврей Джоссе қаржыландырды; король Джоссеге оның наразылығына түскендерге ақша бергені үшін айыппұл салды. Алайда Генрих II еврейлердің қаржылық қызметін шектемеген сияқты көрінеді. Англиялық еврейлердің жағдайы 1158 жылы Ыбырайым ибн Езраның, 1181 жылы Черниговтық Ысқақтың және 1182 жылы Филипп II Франциядан қуылған еврейлердің Англияға келуімен көрсетілді, олардың арасында, мүмкін, Париждің Яһуда сэр Леоны да болды. 1168 жылы Фредерик Барбароссамен одақ құрған кезде Генрих II еврейлердің бас өкілдерін тұтқындап, Нормандияға жіберді, ал қалғандарын 5000 маркаға айырды. Бірақ ол 1186 жылы Саладинге қарсы крест жорығы үшін елдің қалған бөлігінен оннан бір бөлігін сұрағанда, еврейлердің жылжымалы мүлкінің төрттен бір бөлігін талап етті. Оннан бір бөлігі 70 000 фунт, төрттен бір бөлігі 60 000 фунт болды. Дегенмен, соманың бірден төленгені күмәнді, себебі салық салынғаннан кейін көп жылдар бойы қарыздар талап етілді. Король, мүмкін, осы үлкен талапты ағылшын еврейлеріне Линкольннің Ааронының өлімінен кейін қазынасына түскен күтпеген табысқа байланысты жасаған. Осы кезеңде Линкольннің Аароны 12 ғасырдағы Британиядағы ең бай адам болған деп есептеледі. Ааронның өлімінен кейін еврейлер мен христиандардың барлық мүлкі корольдің қолына өтті; оның мүлкіне Англияның әртүрлі округтерінде орналасқан 430-ға жуық қарызкердің 15 000 фунт стерлингі қарызы кірді. Осы қарыздарды іздеу және жинау үшін Корольдік қазынаның арнайы бөлімі құрылды, ол «Ааронның қазынасы» деп аталды. Алайда Ааронның қазынасы Нормандияға тасымалдау кезінде кеме апатқа ұшырап, жоғалып кетті. Осы дәуірде еврейлер еврей емес көршілерімен, тіпті дін қызметкерлерімен де жақсы қарым-қатынаста болды; олар шіркеулерге еркін кірді және дүрбелең кезінде аббатханаларда паналады. Кейбір еврейлер сәнді үйлерде тұрып, көптеген аббатханалар мен монастырларды салуға көмектесті. Алайда Генрихтің билігінің соңына қарай олар жоғарғы таптардың наразылығына ұшырады және еврейлерге қарсы сезімдер елде кеңірек тарады, оны крест жорықтары күшейте түсті.

Christian Jewish relations in England were disturbed under King Stephen who burned down the house of a Jewish man in Oxford (some accounts say with the owner in it) because he refused to pay a contribution to the king's expenses. It was also during this time that the first recorded blood libel against Jews was brought in the case of William of Norwich (March, 1144). While the crusaders in Germany were attacking Jews, outbursts against the latter in England were, according to the Jewish chroniclers, prevented by King Stephen. With the restoration of order under Henry II, Jews renewed their activity. Within five years of his accession, Jews are found at London, Oxford, Cambridge, Norwich, Thetford, Bungay, Canterbury, Winchester, Newport, Stafford, Windsor, and Reading. However, they were not permitted to bury their dead elsewhere than in London until 1177. Their spread throughout the country enabled the king to draw upon them as occasion demanded; he repaid them by demand notes on the sheriffs of the counties, who accounted for payments thus made in the half yearly accounts on the pipe rolls (see Aaron of Lincoln). Strongbow's conquest of Ireland (1170) was financed by Josce, a Jewish man from Gloucester; and the king accordingly fined Josce for having lent money to those under his displeasure. As a rule, however, Henry II does not appear to have limited in any way the financial activity of Jews. The favourable position of the English Jews was shown, among other things, by the visit of Abraham ibn Ezra in 1158, by that of Isaac of Chernigov in 1181, and by the resort to England of the Jews who were exiled from France by Philip Augustus in 1182, among them probably being Judah Sir Leon of Paris. In 1168, when concluding an alliance with Frederick Barbarossa, Henry II seized the chief representatives of the Jews and sent them to Normandy, while tallaging the rest 5,000 marks). When, however, he asked the rest of the country to pay a tithe for the crusade against Saladin in 1186, he demanded a quarter of the Jewish chattels. The tithe was reckoned at £70,000, the quarter at £60,000. It is improbable, however, that the whole amount was paid at once, as for many years after the imposition of the tallage arrears were demanded from the Jews. The king had probably been led to make this large demand upon English Jewry by the surprising windfall which came to his treasury at the death of Aaron of Lincoln. In this period, Aaron of Lincoln is believed to have been, probably, the wealthiest man in 12th century Britain, in liquid assets. All property obtained by usury, whether Jewish or Christian, fell into the king's hands on Aaron's death; his estate included £15,000 of debts owed by some 430 debtors scattered around the English counties. In order to track down and collect these debts a special section of the Royal Exchequer was constituted, which was known as the "Aaron's Exchequer". The cash treasure of the Aaron's estate, that came into the king's hands, however, was lost on a shipwreck during a transport to Normandy. In this era, Jews lived on good terms with their non Jewish neighbours, including the clergy; they entered churches freely, and took refuge in the abbeys in times of commotion. Some Jews lived in opulent houses, and helped to build a large number of abbeys and monasteries. However, by the end of Henry's reign they had incurred the ill will of the upper classes, and anti Jewish sentiment spread further throughout the nation, fostered by the crusades.

Лондон, Бьюри және Йорктегі қырғын (11891190)

Ричард I тәж кию рәсімінен бұрын (1189 жылдың 3 қыркүйегінде) крест жорығына қатысты. Англияның көрнекті яһудилері Вестминстерде құрмет көрсету үшін өздерін ұсынды; бірақ яһудилерге (және әйелдерге) тәж кию рәсіміне қатысуға рұқсат етілмейтін ұзақ жылдардан бері қалыптасқан дәстүр болды, және олар тәж киюден кейінгі банкет кезінде қуылды, содан кейін оларға көрермендер тобы шабуыл жасады. Патшаның яһудилерді қырғынға ұшырату туралы бұйрығы Вестминстерден Лондонға тарады. Ескі яһудилер ауданындағы тұрғындар күні бойы яһудилердің мықты тас үйлеріне сәтсіз шабуыл жасағаннан кейін, түнде оларды өртеп, қашып құтылуға тырысқандарды өлтірді. Патша өзінің патшалық беделіне жасалған осы құрметсіздікке ашуланды, бірақ олардың көп саны мен кейбіреулерінің жоғары әлеуметтік статусының салдарынан көптеген кінәлілерді жазалай алмады. Оның крест жорығына аттанғаннан кейін Линнде өмір құрбан болған тәртіпсіздіктер болды, онда бірнеше яһуди шіркеуде пана тапқан, дінін өзгерткен достарына шабуыл жасауға тырысты. Христиан халқы яһудилердің үйлерін өртеп, оларды өлтірді. 1190 жылдың 7 наурызында Стэмфорд жәрмеңкесінде көптеген адамдар қаза тапты, ал 18 наурызда Бьюри-Сент-Эдмундс қаласында 57 адам өлтірілді. Линкольннің яһудилері тек қамалға пана тауып құтқарылды. Колчестер, Тетфорд және Оспрингте де яһудилерге қарсы жеке шабуылдар болды. 1190 жылдың 16 наурызы мен 17 наурызы аралығында Йорк қаласында көптеген адам қаза тапты. Үшінші крест жорығына дайындалып жатқан крестшілердің діни ынтасы яһудилерге қарсы бірнеше зорлық-зомбылық оқиғаларына әкелді. Йорк қаласының яһудилерінің басшысы Жоссе Йорк қамалының күзетшісінен оларды әйелдері мен балаларымен бірге қабылдауын өтінді, және олар Клиффорд мұнарасына қабылданды. Бірақ мұнара крестшілердің басып алған тобымен қоршалып алынды, олар яһудилердің христиан дініне өтіп, крещениеден өтуін талап етті. Мұнарада қалған яһудилерге діни көшбасшысы, Иогнийдің раббисі Йомтов өздерін өлтіруді кеңес берді. Жоссе әйелі Аннасы мен екі баласын өлтіріп, содан кейін Йомтов оны өлтірді. Әр отбасының әкесі өз әйелін және балаларын өлтірді, ал Йомтов пен Жоссе ағаштан жасалған мұнараны өртеп, өздерін өлтірді. Өзін-өзі өлтірмеген яһудилер өртте немесе тәртіпсіздік жасаушылардың қолынан қаза тапты. Оқиға кезінде шамамен 150 адамның қаза болғаны болжануда.

Richard I had taken the cross before his coronation (3 September 1189). A number of the principal Jews of England presented themselves to do homage at Westminster; but there was a long standing custom against Jews (and women) being admitted to the coronation ceremony, and they were expelled during the banquet which followed the coronation, whereupon they were attacked by a crowd of bystanders. The rumour spread from Westminster to London that the king had ordered a massacre of the Jews; and a mob in the Old Jewry, after vainly attacking the strong stone houses of the Jews throughout the day, set them on fire at night, killing those within who attempted to escape. The king was enraged at this insult to his royal dignity, but was unable to punish more than a few of the offenders, owing to their large numbers and to the considerable social standing of several of them. After his departure on the crusade, riots with loss of life occurred at Lynn, where some Jews attempted to attack a baptised coreligionist who had taken refuge in a church. The Christian population burned down the Jews' houses and murdered them. So, too, at Stamford Fair, on 7 March 1190, many were slain, and on 18 March, 57 were slaughtered at Bury St Edmunds. The Jews of Lincoln saved themselves only by taking refuge in the castle. Isolated attacks on Jews also occurred at Colchester, Thetford, and Ospringe. A significant loss of life occurred at York on the night of 16 March (Shabbat HaGadol, the Shabbat before Passover) and 17 March 1190. As crusaders prepared to leave on the Third Crusade, religious fervour resulted in several incidents of anti Jewish violence. Josce of York, the leader of the Jews in York, asked the warden of York Castle to receive them with their wives and children, and they were accepted into Clifford's Tower. However, the tower was besieged by the mob of crusaders, demanding that the Jews convert to Christianity and be baptized. Trapped in the castle, the Jews were advised by their religious leader, Rabbi Yomtov of Joigny, to kill themselves rather than convert; Josce began by slaying his wife Anna and his two children, and then was killed by Yomtov. The father of each family killed his wife and children, before Yomtov and Josce set fire to the wooden keep, killing themselves. The handful of Jews who did not kill themselves died in the fire, or were murdered by rioters. Around 150 people are thought to have been killed in the incident.

1194 ж. еврейлердің ережесі

Ричард Киелі жерде болған кезде және тұтқынға алынғанда, Англиядағы еврейлерді Уильям де Лонгшамп мазалады. Яһуди қауымы патшаның құны үшін 5000 марка төлеуге мәжбүр болды, бұл Лондон қаласының төлеген сомасынан үш есе көп еді. Ричард елге оралғаннан кейін, оның тәж киюінен кейін болған жағдайлар сияқты, еврейлердің жалпы мұрагері ретінде өзінің заңды үлесінен бұдан былай айырылмауын қамтамасыз ету үшін еврей қауымын ұйымдастыруға шешім қабылдады. Сондықтан 1194 жылы Ричард патшаның шенеуніктері еврейлердің барлық мәмілелерін тіркеу керектігін, әйтпесе олар заңсыз деп есептелетінін белгіледі. Әрбір қарыз туралы мәліметтің бір бөлігі еврей қарыз берушіде, ал екінші бөлігі тек арнайы лауазымды тұлғалардың ғана қолжетімді сандыққа сақталуы керек еді. Осылайша патша елдегі кез келген еврейдің мүлкін кез келген уақытта анықтай алатын болды. Еврейдің қолындағы келісімшарттың жойылған жағдайында қарызкер өзінің міндеттемесінен босатылмайтын еді. Бұл «Еврейлердің жарлығы» еврейлердің қазынасы кеңсесінің құрылуының бастауы болды, ол ағылшын еврейлерінің барлық операцияларын Англия королінің салық салуына бағындырды, осылайша король еврейлердің ақша қарыз беру операцияларының серігіне айналды. Король еврейлердің өз соттарының көмегімен қайтарып алған барлық соманың пайызынан екі безант, яғни 10 пайыз талап етті. Осы кезде еврейлердің басқа ұлт өкілдерімен бірдей құқықтары болды. Дегенмен, олардың қарызын заң арқылы қайтарып алуға мүмкіндік болды, ал христиан қарыз берушілер бастапқы қарызынан артық соманы қайтарып ала алмады. Олар король мен оның сотына тікелей бағынышты болды, бірақ бұл корольдің оларға салық салуға немесе ақшасын қайтарусыз алуға кез келген еркіндік беретін құқығын білдірмейді, бұл құбыр тізімдерінде жиі көрсетілген.

Бас раввиндердің басшылығы, XIII ғасыр

Яһудилерге өз билік құқығына ие болуға рұқсат берілді және үш судьядан тұратын бейт-дин болғандығының куәліктері бар. Қауымның парнасы (президенті) мен габбаиы (қазынашысы), сондай-ақ хатшылар мен жазушылар туралы айтылады. Білім берудің толыққанды жүйесі болған сияқты. Яһуди қауымының төбесінде "Англиядағы барлық яһудилердің пресвитері" деп аталатын бас раввин тұрды; оны яһудилер өздері сайлаған, ал патша оларға конге д'элире берген. Бірақ патша епископтарға берілгендей, бекіту құқығын да өзінде сақтап қалды. Яһуди пресвитері, белгілі бір дәрежеде, патшаның лауазымды адамы болды, яһуди заңдары бойынша кеңесші ретінде Яһудилер қазынасына қызмет етті, себебі ағылшын құқықтық жүйесі өз саласында яһуди заңдарын, канондық заң сияқты мойындады. XIII ғасырда алты пресвитер белгілі болды: Лондондық Яков, 1200 жылы қайта тағайындалды; Лондондық Жосе, 1207; Йорк қаласынан Аарон, 1237; Лондондық Элиас, 1243; Хагин фил Кресс, 1257; және Кресс фил Мосс.

Джонның тұсында 12051216

1198 жылы Рим папасы Иннокентий III барлық христиан князьдеріне, соның ішінде Англия королі Ричардқа хат жазып, яһудилер христиандардан талап еткен барлық өсімпұлды тоқтатуға мәжбүрлеуді сұрады. Бұл яһуди қауымының өмір сүруін мүмкін емес етер еді. 1205 жылдың 15 шілдесінде папа яһудилер Исаны айқышқа шегелегендіктен мәңгілік құлдыққа кесілген деген қағиданы бекітті. Англияда шіркеудің бастамасына көп ұзамай, мемлекеттік билік те ілесіп кетті. Джон Ирландияда болғанда яһуди қауымына қарызға батып, бастапқыда оларға төзімділікпен қарады. Ол рабби Жозе мен оның ұлдарының жарғысын бекітіп, оны Англияның барлық яһудилеріне қатыстырды; ол Лондон мэріне Англияның барлық қалаларының ішінде тек сол қаладағы яһудилерге жасалып жатқан шабуылдарға қарсы өткір наразылық білдірді. Ол барлық ағылшын яһудилерінің бас діни қызметкері ретінде Якобты қайта тағайындады (1199 жылдың 12 шілдесі). Бірақ 1205 жылы Нормандияны жоғалтқаннан кейін Джонның яһудилерге деген көзқарасы өзгерген сияқты. Папаны жеңген шағында ол Англияның діни орындарынан 100 000 фунттан кем емес соманы, ал яһудилерден 66 000 марканы талап етті (1210). Соңғылардың бірі, Бристольдік Абрахам, өзінің 10 000 маркалық үлесін төлеуден бас тартқандықтан, патшаның бұйрығымен, ол төлеуге дайын болғанға дейін күніне бір тісінен жеті тісін жұлып алды. Джон яһуди қауымынан барынша пайда тапса да, олар оның және оның ұлының билігі кезінде Англияның конституциялық тарихын құрайтын патша, барондар және муниципалитеттер арасындағы үшбұрышты күресте оның жағындағы маңызды күш болды. Тіпті Магна Хартаға да патшаның немесе оның яһуди азаматтарының мұрагер кәмелетке толмағанда пайыз алуына тыйым салатын шарттар енгізілді.

Қуғын-сүргіннің күшейуі, XIII ғасыр

Генрих III (1216) таққа отырғаннан кейін яһудилердің жағдайы біршама жеңілдеді, бірақ бұл ұзаққа соқпады. Иннокентий III алдыңғы жылы Латеранның төртінші соборында яһудилерге белгі тағу туралы заң қабылдады; ал 1218 жылы Кентербери архиепископы Стивен Лэнгтон оны Англияда қолданысқа енгізді, белгі екі елі ұзындығы, төрт елі ені бар ақ матадан жасалған болды. Шіркеутің бұл әрекетінен кейін ағылшын қалалары да қарсылық білдірді. Сондықтан патшаға көптеген жағдайларда яһудилерді қалаларынан қуу туралы петициялар жіберілді, олар 1190 жылы Бьюри-Сент-Эдмундс, 1234 жылы Ньюкасл, 1235 жылы Уайкомб, 1236 жылы Саутгемптон, 1242 жылы Беркхемстед, 1244 жылы Ньюбери қалаларынан қуылды. Симон де Монфорт 1231 жылы Лестерден яһуди халқын қуу туралы жарлық шығарды, «менің өмірімде немесе менің барлық мұрагерлерімнің өмірінде әлемнің соңына дейін» деп атап көрсетті. Ол бұл әрекетін «өз жаным үшін және ата-бабаларым мен ұрпақтарым жаны үшін» деп түсіндірді. Яһудилер оның билігіне бағынбаған қала маңындағы жерлерде паналаған көрінеді. Папалық, иудаизм мен яһудилерге қатысты шектеулерді теологиялық тұрғыдан қолдауды жалғастырды. Англияда бірқатар бенедиктин монастырьлары яһудилерге ерекше қарсылық білдірді немесе одан пайда табуға тырысты. Мысалы, яһудилердің ритуалдық кісі өлтіруі туралы артық ойлар бенедиктин монастырьларынан пайда болды, бұл жергілікті бәсекелес культтарды құруға бағытталған тәжірибе болды. Вустерде епископ Уильям де Блуа яһудилерге қатысты шектеулерді күшейтуді талап етті, яһудилер мен христиандар арасындағы сегрегацияны сақтау үшін, соның ішінде белгілер тағу және христиандардың, әсіресе олардың үйлерінде яһудилер үшін жұмыс істеуіне тыйым салу туралы Папа Григорий IX-қа хат жазды. XIII ғасырда яһуди қауымының патша қазынасына құны екі себепке байланысты айтарлықтай төмендеді: патшаның басқа көздерден түскен табысы үнемі өсіп, яһудилердің үлесі азайды, сонымен қатар патша қарыз алу үшін басқа да көздер тапты. Италиялық саудагерлер, «папаның өсімпұл алушылары» деп аталатын олар, оған ақшамен қамтамасыз етті, кейде яһудилердің қауіпсіздігіне кепілдік берді. Яһудилерге қарыз беру қызметін жүзеге асыруға рұқсат етілген аумақтың шектелуінен олардың табыс көзі азайды, ал патшаның үнемі талаптары пайыздың автоматты түрде өсуіне кедергі келтірді. XIII ғасырдың ортасына қарай Англиядағы яһудилер, континенттегілер сияқты, патшаның жеке мүлігіне айналды. Оларға патшаның жүктеген салықтарына шектеу болған жоқ, бірақ оларды толығымен капиталдан айыру оның мүддесіне қайшы келетіні анық болды, өйткені капиталсыз олар патшаға пайыз ала алмайтын еді. Генрих яһудилерге салған үлкен қаржылық қысым оларды қарыздарды өтеу үшін облигацияларды сатуға мәжбүр етті, бұл яһудилерге қарсы наразылықты күшейтті. 1241 жылы 20 000 марка, 1244 жылы 40 000 фунт стерлинг, 1250 жылы екі рет 50 000 фунт стерлинг салық салу 1240-1255 жылдар аралығындағы салық мөлшері 1221-1239 жылдар аралығындағы салықтан үш есеге артқанын білдірді. Ақшалай төлемдерді орындай алмаған жағдайда облигациялар олардың құнының бір бөлігіне тәркіленді, нәтижесінде жер байлығы сарай қызметкерлеріне өтті. Яһуди облигацияларын бай барондар мен Генрих III патшасының кеңесінің мүшелері төлемдерді өтеусіз қалдыру арқылы кішігірім жер иелерінің жерлерін сатып алу үшін сатып алды және пайдаланды. Генрих 1232 жылы Лондонда яһудилерді христиан дініне айналдыру үшін Domus Conversorum құрылысын бастады, ал 1239 жылдан кейін бұл күш-жігер күшейтілді. 1250-ші жылдардың соңына қарай Англиядағы яһудилердің шамамен 10 пайызы, негізінен нашарлаған экономикалық жағдайларына байланысты, дінін өзгертті.

With the accession of Henry III (1216) the position of the Jews became somewhat easier, but only for a short time. Innocent III had in the preceding year caused the Fourth Council of the Lateran to pass the law enforcing the Badge upon the Jews; and in 1218 Stephen Langton, Archbishop of Canterbury, brought it into operation in England, the badge taking the form of an oblong white patch of two finger lengths by four. The action of the Church was followed by similar opposition on the part of the English boroughs. Petitions were accordingly sent to the king in many instances to remove his Jews from the boroughs, and they were expelled from Bury St. Edmunds in 1190, Newcastle in 1234, Wycombe in 1235, Southampton in 1236, Berkhamsted in 1242, Newbury in 1244. Simon de Montfort issued an edict to expel the Jewish population from Leicester in 1231, "in my time or in the time of any of my heirs to the end of the world". He justified his action as being "for the good of my soul, and for the souls of my ancestors and successors". The Jews appear to have found refuge in the suburbs outside his control. The Papacy continued to develop its theological commitment to restrictions on Judaism and Jews. In England, a number of Benedictine priories showed particular hostility to Jews, or sought to capitalise on it. The fictional stories of Jewish ritual murder, for instance, emerged from Benedictine priories, apparently attempting to set competing local cults. In Worcester, Bishop William de Blois pushed for tighter restrictions on Jews, writing to Pope Gregory IX for assistance in enforcing segregation between Jews and Christians, including wearing of badges and prohibitions on Christians working for Jews especially within their homes. The value of the Jewish community to the royal treasury had become considerably lessened during the 13th century through two circumstances: the king's income from other sources had continually increased, and the contributions of the Jews had decreased both absolutely and relatively. Besides this, the king had found other sources from which to obtain loans. Italian merchants, "pope's usurers" as they were called, supplied him with money, at times on the security of the Jewry. By the contraction of the area in which Jews were permitted to exercise their money lending activity their means of profit were lessened, while the king by his continuous exactions prevented the automatic growth of interest. By the middle of the 13th century the Jews of England, like those of the Continent, had become chattels of the king. There appeared to be no limit to the exactions he could impose upon them, though it was obviously against his own interest to deprive them entirely of capital, without which they could not gain for him interest. The great financial pressure Henry placed on the Jews caused them to force repayment of loans to the sale of bonds, fuelling anti Jewish resentment. Taxation of 20,000 marks in 1241, £40,000 in 1244, £50,000 twice in 1250, meant that taxation in 1240 55 amounted to triple the taxation raised in 1221 39. Bonds were seized for a fraction of their value when cash payments could not be met, resulting in land wealth being transferred to courtiers. Jewish bonds were purchased and used by richer Barons and members of Henry III's royal circle as a means to acquire lands of lesser landholders, through payment defaults. Henry had built the Domus Conversorum in London in 1232 to help convert Jews to Christianity, and efforts intensified after 1239. As many as 10 percent of the Jews in England had been converted by the late 1250s in large part due to their deteriorating economic conditions.

Қанды жамандау және Линкольн қаласының Кішкентай әулие Хью

1230-50 жылдары көптеген антисемиттік әңгімелер, оның ішінде 1255 жылы "Линкольнның кішкентай әулие Хьюі" туралы әңгіме тарады. Бұл оқиға ерекше маңызды, өйткені тәж мақұлдаған алғашқы осындай айыптама саналады. 1255 жылдың тамызында Берехия де Никольдің қызының үйлену тойын тойлау үшін Линкольнге келген еврей басшыларының бірнешесі Хью есімді баланы өлтіргені үшін тұтқындалды. Генрих өмірі үшін қылмысын мойындаған Копиннің өлім жазасын орындауға бұйрық берді және 91 еврейді Лондон мұнарасына қамады. 18 адам өлім жазасына кесіліп, олардың мүлігі тәждің иелігіне өтті. Патша 1255 жылдың ақпан айында еврей қауымын ағасы Корнуолл графы Ричардқа 5000 маркаға кепілге берді және бір жылға оларға қатысты құқығынан бас тартты, осылайша Генрих тек өлім жазасын орындаған жағдайда ғана кіріс алды. Бұл оқиға кейінірек Чосер мен Марло сияқты ағылшын әдебиетінде кездеседі және заманауи баллада арқылы халық мәдениетіне енді. Томас Фуллер 1662 жылы жарық көрген "Англияның көрнекті тұлғалары" атты кітабында осы оқиғаны факт ретінде келтірген.

1253 ж. Еврейлердің статуты

1253 жылы Генрих III яһудилер туралы заң қабылдады, ол синагогтар салуды тоқтатуға және яһуди таңбаларын тағуды күшейтуге бағытталған (айыппұлдарды қабылдаудың орнына). Христиан қызметшілерінің яһудилерге жұмыс істеуіне тыйым салу, жыныстық қатынас «қаупін» азайту мақсатында болды, бұл да тыйым салынған. Бұл заңның Генрих тарапынан қаншалықты орындалғаны әлі анық емес. Өзіндегі заңдар, Католик шіркеуінің бұрынғы қаулыларына сәйкес келеді. Барондар соғысы басталғанда, патшаға немесе жоғары барондарға қарыздың барлық белгілерін жою үшін зорлық шаралары қолданылды. Лондон, Кентербери, Нортгемптон, Винчестер, Кембридж, Вустер және Линкольн яһуди қауымдары тоналды (1263–65), ал архивтер (ресми жазбалар сандықтары) жойылды немесе барондардың Элидегі бас штабына жеткізілді. Симон де Монфорт, 1231 жылы өзінің Лестер қаласынан яһудилерді қуған, Леуэс шайқасынан кейін билігінің шарықталу нүктесіне жеткенде, шамамен 60 адамның яһудилерге қарыздар мен пайыздарын, соның ішінде оның барондық қолдаушыларының қарыздарын жойды. Монфорт олжаны бөлісуде айыпталғанымен, шайқастан кейін оларды қорғау үшін жарлықтар шығарды. Дегенмен, оның ең жақын одақтастары, тіпті екі ұлы зорлық-зомбылық пен өлтіруге жетекшілік еткендіктен, оны науқанның ықтимал салдарынан бейхабар деп санау қиын.

Генрих III-нің кейінгі саясаты

Де Монфорт қайтыс болғаннан кейін және көтерілісшілер жеңілген соң Генрихтің саясаты өзгеріп, ол мүмкіндігі шегінде қарыздарды қайта талап етті. Алайда Генрихтің қаржылық жағдайы өте нашар болды, сонымен қатар ол 1250 жылдары бастауға тырысқан крест жорығын да жалғастыруды қалады. Парламент яһудилердің қаржысын, әсіресе христиандардың оны теріс пайдалануын шектеу туралы заң қабылдамастан көмектесуден бас тартты. 1269 жылы Генрих мәңгілік жалдама ақысын шектеуге, еврейлердің христиандарға несие беруін патшаның рұқсатысыз сатуды тоқтатуға және христиандар сатып алған несиелерге пайыз алуға тыйым салуға келісті. Осы мәселелер 1239 жылдан бері жалпы дағдарыстың күшеюіне себеп болды. 1271 жылы ол еврейлердің жер меншігіне ие болуына тыйым салды және бұрынғы заңнаманы қайта күшіне енгізуді бұйырды. Бірақ бұл шаралар Эдуард I тұсында қайтадан көтерілген үлкен қорқынышты басуға жеткіліксіз болды. Линкольнде Генрих III, 8-9 жастағы христиан баласын колдовство рәсімінде өлтіріп, азаптады деген айыппен Жопин есімді адамды және тағы 91 еврейді өлтіріп, оларды Лондонға жіберуге бұйрық берді. Лондон қаласында өлім жазасы орындалып жатқанда, Корнуолл графы Ричард 18 адам өлгеннен кейін жазалауды тоқтатты. 1260 және 1270 жылдары Лондон мен Нортгемптон қалаларында да осындай оқиғалар болды.

Эдуард I және жер аударылу

Эдуард I уэльстіктер мен шотландтарға қарсы зорлық-зомбылықпен танымал, бірақ оның еврейлерге қатысты беделі жетіксіз танылған. Бұл мәселе еврей тарихын зерттейтін ғалымдар арасында пікір тудырып келеді, олар жалпы тарих еңбектерінде оның іс-әрекеттері мен көзқарастарын түсіндіре алмайтын кемшіліктерді көреді. Алайда, замандастары үшін оның беделі белгілі болған, ал қуғын-сүргін оқиғалары тіпті жаһандық контексте қарастырылған; мысалы, оның өлімінен кейін оған арналған кең таралған *Commendatio lamentabilis* еңбегінде, ол еврейлерді қуғандығы үшін фараондардан да ұлы деп есептелді. Эдуардты антисемитизмді мемлекеттік саясаттың құралы ретінде қолданған алғашқы ағылшын монархы деп айтуға болады. Оның билігіне дейін патшалар еврейлерден салық алу мүмкіндігін сақтауға тырысқандықтан, оларға қарсы зорлық-зомбылық пен шабуылдарды шектеуге ұмтылған. Антисемитизм корольдің өзі емес, оның қарсыластары тарапынан пайдаланылған, бірақ Эдуард I билігі кезінде антисемитизм "ағылшын мемлекетінің мүддесі үшін әдейі қолданылып, дамытылды". Дегенмен, оның өзінің "шынайы діни фанатизмін" төмен бағалау қаупі бар, әсіресе қуғын-сүргінге дейін жасаған басқа да іс-әрекеттерін ескергенде. Басқа да даулы мәселелерге Эдуардтың еврейлерді христиан дініне өткізуге немесе өсімдік алуға тыйым салынған кезде оларға ақша берудің баламасын ұсыну әрекеттерінің шынайылығы да жатады. Бұл оң қадамдар немесе сәтсіздікке ұшырауға тиіс циникалық әрекеттер ретінде түсіндірілуі мүмкін. Эдуардтың ниетін анықтау қиын, өйткені ресми мәлімдемелер мен түсіндірмелерден басқа, оны растайтын құжаттық деректер жоқ. Сонымен қатар, оған туыстары мен кеңесшілерінің, олардың көпшілігі, мысалы Роберт Гроссетест сияқты, еврейлерге өте жаулы болғанының ықпалы болған болуы мүмкін. Эдуардтың еврейлерге қатысты шектеулері шіркеу басшылары, соның ішінде Томас де Кантилупе және оның Херефорд епископы Ричард Суинфилдтің ізбасары, еврей қауымдарына қарсы қатал шаралар қолдануға шақырып, үгіт-насихат жүргізген ортада орын алды. Бұл шақырулар Рим Папасы тарапынан қолдау тапты, ол оның билігі кезінде еврейлерді басқа ұлттан бөлу үшін, еврей таңбаларын міндетті түрде тағу және әлеуметтік байланыстарды шектеу сияқты қатал шараларды енгізді. Еврейлер көп жылдар бойы тұрған кейбір қалалардан қуылды. Эдуардтың рұқсатымен олар 1275 жылдың қаңтарында оның анасы Прованс Элеонораның иелігіндегі жерлерден, соның ішінде Марлборо, Глостер, Кембридж және Ворчестер қалаларынан қуылды. Басқа жергілікті қуғын-сүргіндер Ньюкасл-апон-Тайн, Уорвик, Уайкомб (1234), Нортгемптоншир (1237), Ньюбери (1243), Дерби (1261), Ромси (1266), Винчелси (1273), Бриджнорт (1274) және Виндзорда (1283) болды. Эдуард I қалалық жарғылары бойынша құрылған жаңа Солтүстік Уэльс қалашықтарына еврейлердің кіруіне тыйым салынды.

Edward I is noted for his violence against the Welsh and Scots, but his reputation concerning the Jews is not well recognised. This has been a matter of controversy for scholars concerned with Jewish history, who see a blind spot in works of general history failing to explain his actions and prejudices. For contemporaries, however, his reputation was noted, and the events of the Expulsion even seen in a global context; for instance in the widely circulated Commendatio lamentabilis dedicated to him after his death, he was said to be greater than the Pharoahs for his expulsion of the Jewry. Edward can be said to be the first English monarch to use anti Semitism as an instrument of government policy. Prior to his reign, Kings had generally tried to preserve their ability to extract taxation from Jews, so had acted to limit violence and other attacks on them. Anti Semitism had been utilised by opponents to the crown, rather than by the crown itself, but during the reign of Edward I anti Semitism was "deliberately deployed and developed in the interests of the English state". but risks underestimating his own "sincere religious bigotry" especially when considering other actions made in the run up to the Expulsion. Other questions of controversy include whether Edward's attempts to convert Jews to Christianity or provide them with alternative employment to money lending when usury was banned were genuine. These can be interpreted as positive steps or as cynical actions that were certain to fail. It is difficult to know what was in Edward's mind, as there is not a documentary record for it, other than official statements and justifications. It is also possible to infer the likely influences on him, from his relatives and advisers, many of whom were extremely hostile to Jews, such as Robert Grosseteste. Edward's restrictions on Jews took place in an environment where Church leaders, including figures like Thomas de Cantilupe and his successor as Bishop of Hereford, Richard Swinefield, were campaigning for harsher measures against Jewish communities. In this, they were supported by the Holy See, which through his reign, introduced progressively tougher calls to separate Jews from gentiles, through enforcement of the wearing of Jewish badges, and restrictions on social contact. Jews were expelled from some towns, often where they had been long present. With Edward's permission, they were expelled from the dower lands of his mother Eleanor of Provence in January 1275, which included towns such as Marlborough, Gloucester, Cambridge and Worcester). Other local expulsions took place in Newcastle upon Tyne, Warwick, Wycombe (1234), Northamptonshire (1237), Newbury (1243), Derby (1261), Romsey (1266), Winchelsea (1273), Bridgnorth (1274) and Windsor (1283). Jews were banned from entering any of the new north Welsh boroughs created by Edward I under their town charters.

Яһудилік статуты, 1275 жыл

1274 жылы Эдуард I Англия патшасы болғаннан кейін екі жыл өткен соң крест жорықтарынан оралды. 1275 жылы ол бірнеше тәжірибелік жарлықтар шығарды. Лионның екінші кеңесінде (1274) пайдақорлыққа қарсы шіркеу заңдары бұрынғыдан да қатаң қайта жаңартылды, ал Эдуард Statutum de Judaismo (Яһудилер заңы) арқылы яһудилерге пайдақорлықпен ақша қарыздауға толық тыйым салды, бірақ оларға сауда-өнермен айналысуға, тіпті он жылдан аспайтын мерзімге шаруашылықтарды жалға алуға рұқсат берді. Алайда, жер иелігінің феодалдық артықшылықтарынан оларды толығымен шеттетуге ұйғарды. Бірақ, жерді иеленуге рұқсат беру, яһудилердің тіршілік табуының жалғыз жолы ретінде қарастырылды, бірақ бұл мүмкіндік іс жүзінде жоқ еді. Ауыл шаруашылығын бірден бастау мүмкін емес, ал қолөнерді бірден үйрену қиын. Сонымен қатар, 13 ғасырда Англияда гильдиялар барлық білікті жұмысшылардың монополиясын орнатып, көптеген нарықтарда тек гильдия мүшелері ғана тауар сатып алып-сата алатын. Эдуард яһудилерді пайдақорлықтан айырғаннан кейін, феодалдық Англиядағы өмірлік жағдайларға байланысты олардың өмір сүру мүмкіндігінен айырды. Шын мәнінде, "Яһудилер заңы" оларды соңғы қуғыннан он бес жыл бұрын елден қуды. Кейбір яһудилер заңнан қашуға тырысып, болашақта алуға тиіс тауарларға қарсы ақша қарыздады. Басқалары Domus Conversorum қатарына қосылды, ал қалғандары елден кетуге мәжбүр болды. Яһудилердің жағдайы нашарлағанмен, Эдуард I салық алуға тырыса берді. 1277 және 1278 жылдары салық жиналды, соңғысы тек 3000 марканы құрады. Салық төлемегендерге жер аудару және мүліктің жоғалуы сияқты жазалар қарастырылды, бірақ бұл мемлекет талап еткен соманы төлей алмайтын кедей яһудилердің көпшілігі үшін маңызды емес еді. Корольдік талдамаларды талап етуді тоқтатты, бұл Ричардсон "маңызды" деп бағалады. Қоғамның қаржысы таусылды. 1287-1288 жылдары 4000 фунт стерлинг жиналды, ал күтілген сома 13 333 фунт стерлинг болатын. Мүмкін, королдік салықты жинау алдында яһуди халқын тұтқындап, мүмкіндігінше көп ақша алуға тырысқан.

Edward I returned from the Crusades in 1274, two years after his accession as King of England. In 1275, he made some experimental decrees. The Church laws against usury had recently been reiterated with more than usual vehemence at the Second Council of Lyon (1274), and Edward in the Statutum de Judaismo (Statute of the Jewry) absolutely forbade Jews to lend on usury, but granted them permission to engage in commerce and handicrafts, and even to take farms for a period not exceeding ten years, though he expressly excluded them from all the feudal advantages of the possession of land. This permission to own land, however, regarded as a means by which Jews in general could gain a livelihood, was illusory. Farming can not be taken up at a moment's notice, nor can handicrafts be acquired at once. Moreover, in England in the 13th century the guilds were already securing a monopoly of all skilled labour, and in the majority of markets only those could buy and sell who were members of the Guild Merchant. By depriving the Jews of a resort to usury, Edward was practically preventing them from earning a living at all under the conditions of life then existing in feudal England; and in principle the "Statute of the Jewry" expelled them fifteen years before the final expulsion. Some of the Jews attempted to evade the law by lending money against goods to be received. Others joined the Domus Conversorum and a proportion left the country. Despite the impoverished state of the Jews, Edward I continued to try to exact taxation. A tallage was exacted in 1277 and 1278, the latter yielding just 3,000 marks. Threats were made to defaulters, including exile and loss of their property, but this meant little to the vast majority of Jews who were poor and unable to pay the sums demanded by the state. The Crown ceased demanding tallages, a fact that Richardson calls "significant". The community had run out of money. In 1287 8, yielding around £4,000 of a hoped for £13,333. It is likely that the Crown arrested the Jewish population prior to collecting the tax as a means of extorting as much as possible.

Яһуди борыштарының патшалық игіліктерге пайдаланылуы

1270 жылдардан бастап патшалық билік, қарызға батқан ағылшын жер иелерінен жерді еврейлердің борыштық облигацияларын сатуға мәжбүрлеу арқылы иеленуді күшейтті. 1200 жылдардың басынан бері еврей қауымы өте ауыр салықтар төлеп, мүмкіндігінен асып кеткендіктен, азау капиталға тап болды. Аз ғана бай еврей қарызгерлерінің несие беруді қолдауға жеткілікті қаражаты болмады. Сондай-ақ, еврейлерге жер иелігіне ие болуға тыйым салынды. Өтелмеген қарыз жағдайында, жерге байланысты облигациялар сатылуға мүмкіндік берілді. Үнемі артық салық салу еврей қарыз берушілерін облигацияларын өте арзанға сатуға мәжбүр етті, осылайша капиталды босатып, оны сарай қызметкерлері, Эдуард және, ең бастысы, оның әйелі Элеонора Кастильская сатып алатын. Еврей облигацияларын сатып алу, шын мәнінде, патшалық қолдаудың бір түрі болды. 1270 жылдары бұл еврей қауымын қиын жағдайға түсірді, ал Эдуард, Элеонора және тағы бірнеше адам үлкен жаңа иеліктерге ие болды. Алайда, замандастары бұл мәселені еврейлердің «пайыз алуынан» туындаған деп қарады, бұл антисемиттік көзқарастардың күшеюіне әкелді. Элеонораның «еврейлік пайыз алуға» қатысуы және орташа жер иелерін иемденуінен айыруы жер иелері мен шіркеу өкілдері тарапынан сынға ұшырады. Арзан бағамен алынған иеліктің керемет мысалы – Уильям де Лейборнның Эдвард пен Элеонораға Лидс қамалын беруі, ол олардың сүйікті резиденциясына айналды. Бұл мәмілелерге наразылық күшейді және жер иелері еврейлерге қарсы қаржылық және әлеуметтік шектеулерді талап етуге бағытталған саяси талаптарды қойды. Шіркеу де алаңдады, Кентербери архиепископы Джон Пекхэм оған хат жазып, «еврейлердің патша сарайының қорғауымен христиандардан пайыз алу арқылы тартып алған жерлерді» сатып алмауға ескертті.

Тәңкә кесу дағдарысы

1270 және 80-жылдары Король монеталардың шеттерін "қиып", монеталардың бұрмалануына қарсы күресті. 1276 жылы патшалық тұтқындаулар ұйымдастырды, содан кейін 1278 жылы еврейлерді жаппай тұтқындады. Бұл, еврей қауымынан түсетін салық кірістерінің азаюымен және Эдуардтың өте қиын қаржылық жағдайында болды. 1278 жылы шамамен 600 яһуди тұтқындалды, бұл сол кездегі яһуди халқының саны 3000-нан аспағандықтан, әрбір яһуди шаңырауының басшысын құрады. Тек Лондонда 298 яһуди өлімге кесілді. Іс жүргізушілерге берілген нұсқаулар "процестің яһудилерге қарсы екенін анық көрсетті" және олардың өкілеттіктерін дінге қарсы айыптауларға дейін кеңейтті. Эдуардтың жетекші тұлғаларды, әсіресе мүлікті тәркілеу және одан құтылу мәселелері бойынша, сондай-ақ үкім шығару, тіпті процестің соңында өлім жазасына кесілгендердің санын азайту үшін ауызша (viva voce) брифинг беруінің куәліктері бар. Жалпы алғанда, 1270-1290 жылдар аралығында еврейлерге қарағанда христиандардың сәл көп саны тұтқындалды, бірақ христиандарға қарағанда еврейлердің саны шамамен он есе көп өлім жазасына кесілді, бұл "жазаның ауырлығында діни көзқарастың шешуші фактор болғанын" көрсетеді. Қысқа мерзімде, патшалық тәркілеулер мен айыппұлдардан пайда тапты, бірақ монетаның өзі жақсартылған жоқ; монетамен байланысты мәселелер 1300-жылдарға дейін жалғасты. Сотталғандардың мүлігі тәркіленді, ал соттан кейін жасырылған немесе сатылған кез келген нәрсе патшайым Елеонораға тиесілі болды, ол осылайша өлім жазаларынан мол пайда тапты. Бес жыл ішінде патшалық айыппұлдар мен тәркіленген активтерді сатудан 16 500 фунт стерлинг жиналды.

Чиркөттің араласуы

1285 жылы Пасхада Пекхэм басшылығымен Кентербери провинциясының прелаттары (аға шіркеу басшылары) Эдуардқа шағымдамалар жолдады, олардың екеуі яһудилерге қатысты шектеулердің әлсіздігін көрсеткеніне байланысты болды. Олар яһуди дінін қабылдағандардың яһудизмге қайта оралуына наразылық білдірді және 1275 жылдан бері Яһудилердің заңымен тыйым салынған, бірақ олардың пікірінше, әлі де жалғасып жатқан өсімқорлықты тоқтатуды талап етті, сондай-ақ "яһудилердің алдауы мен зұлымдығына қарсы күшпен шара қолдануды" сұрады. Эдуард "олардың жамандығына" байланысты көп нәрсе істей алмайтынын айтты. Прелаттар патшаның яһудилерге "өсімқорлық шарты арқылы христиандарды алдап, өсімқорлық арқылы ақсүйектердің иеліктеріне қол жеткізуге" рұқсат бергенін айтты. Олар Эдуардтың осы "бұрыстылықты" тоқтатуға қабілетті екенін айтып, "біздің аузымыздан тілге келмейтін қорқынышты жазалар арқылы ол барлық өсімқорларды жазалауға тырысуы керек" деп кеңес берді. Христиандар мен яһудилер арасындағы қарым-қатынас жақсы болуы мүмкін, бірақ теориялық тұрғыдан кемінде, қатаң шектелген және шіркеу үшін өте қауіпті мәселе болып саналды. 1286 жылдың жазында Херефорд епископы Ричард Суинфилд, бір яһудидің жергілікті билік өкілдерін тойға шақырғанын естігенде, қатты ашуланды. Біріншіден, ол "канондық тәртіп бұзылса" ешкімнің қатыспауын талап етті. Ол былай деді: "Яһудилер біздің христиандарымыздың кейбіреулерін жасырын емес, ашық түрде шақырып, олар өздері жау болған христиандық сенімді кемсірту үшін, қарапайым халыққа адасқан сенімдерді уағыздап, осылайша өздерінің араласулары арқылы жанжал тудыруда". Егер Суинфилдтің бұйрығына бағынбаса, тойға келгендерді тәубе етіп, оған "қанағаттандыру" бермесе, қарым-қатынастан айырумен қорқытты. Ол барлық оқиғаны тікелей Папалық орынға хабарлады, өйткені сол кезде ол өзінің ізашары Томас де Кантилупаның қасиеттілікке ие болуын қамтамасыз етумен айналысып жатқан. Көптеген адамдар осы хат алмасу Папа Гонорийдің Англиядағы христиан-яһуди қарым-қатынасына қатысты шектеулерді қатаң түрде сақтауды талап етуіне әкелді деп санайды. Суинфилдтің шағымдарымен байланысты болсын болмасын, 1286 жылдың соңында Папа Гонорий IV Йорк және Кентербери архиепископтарына арнайы жарлық жолдады, онда яһудилердің христиандармен еркін араласу арқылы Англиядағы діни өмірге жаман әсер ететінін айтты және оны болдырмау үшін шаралар қабылдауды талап етті. Шіркеу 1287 жылы Эксетер синодында яһудилер мен христиандар арасындағы қарым-қатынасқа қарсы шіркеу заңдарын қайта бекітті, яһудилердің белгілерін тағуын міндеттеді және яһудилерге мемлекеттік лауазымдарды атқаруға, христиан қызметшілерін ұстауға немесе Пасха кезінде көпшілік орындарда пайда болуға тыйым салды. Сондай-ақ, яһуди дәрігерлеріне емдеу жасауға тыйым салынды және 1222 жылғы Оксфорд синодының жаңа синагогтар салуға және яһудилердің шіркеулерге кіруіне тыйым салған ережелері қайтадан бекітілді.

In Easter 1285, the Prelates, (senior church leaders) of the Province of Canterbury under Peckham's leadership drew up complaints to Edward, two of which were regarding what they saw as lax restrictions on Jews. They complained about converts lapsing back to Judaism, and called for a crack down on usury, which although banned since 1275 under the Statute of the Jewry, they believed was still being practiced, asking that "the Jews' fraud and malice be vigorously opposed". Edward replied that there was little that could be done,"because of their evilness". In response, the prelates expressed their shock and stated that the Crown was permitting Jews to "ensnare Christians through usurious contracts and to acquire the manors of nobles through the sink of usury". Edward was, they said, capable of stopping this "perversity", and advised that "through the threat of horrible punishments, which our lips will not name, he may strive to punish all userers". Relations between Christians and Jews could be convivial, but was in theory at least heavily restricted, and a matter the church viewed as highly threatening. The Bishop of Hereford, Richard Swinefield, was outraged when in early summer 1286 when he heard that a Jew had invited local dignitaries to a wedding. First, he demanded that nobody attend, "under pain of canonical discipline". The Jews, he said, "have invited not secretly but quite openly some of our Christians in order to disparage the Christian faith of which they are the enemies and preach heresies to the simple people thus generating scandal by their intercourse". When Swinefield was disobeyed, he threatened those who had attended the wedding with ex communication, unless they repented and he was given "satisfaction". He reported the whole affair directly to the Papal See, in part as he was at the time concerned with securing the canonization of his predecessor Thomas de Cantilupe. It is often believed that this correspondence to led to Pope Honorius's intervention demanding that restrictions on Christian Jewish relations in England be applied rigorously. Whether related to Swinefield's complaints or not, in late 1286, Pope Honorius IV addressed a special rescript to the Archbishops of York and Canterbury claiming that the Jews had an evil effect on religious life in England through free interaction with Christians and called for action to be taken to prevent it. The Church responded with the Synod of Exeter in 1287, restating the Church laws against commensality between Jews and Christians, enforcing the wearing of Jewish badges and prohibiting Jews from holding public office, have Christian servants, or appear in public during Easter. Jewish physicians were also forbidden to practise and the ordinances of the Synod of Oxford of 1222 which prohibited the construction of new synagogues and the entry of Jews into Churches were restated.

Гаскониядан яһудилерді қуып шығару

Яһудилерді жергілікті жерлерден қуу – жаңалық емес еді. Мұндай жағдайлар көптеген елдерде жиі кездесіп, Англияда тұрақты түрде орын алған. Эдуард мұны жақсы білген болар. 1275 жылы Эдуард патша анасы Елеонораға өзінің иелігіндегі, еврей халқы көп қалаларды қамтитын жерлерден яһудилерді қууға рұқсат берді. 1287 жылы Эдуард Салерноның Карлын босату үшін қаржыға мұқтаж болды және Гаскония герцогтығындағы жергілікті яһудилерді қууға бұйрық берді. Осы және басқа да ауыр шығындар оның барлық мүмкіндігінше кіріс табу қажеттігін тудырды. Соның салдарынан, кейбір тарихшылар Гаскония яһудилерін қууды, олардың мүлігін тартып алуды және король атына берешекті аударуды осы қаржылық қажеттілікпен байланыстырады. Басқалары жиналған соманың іс жүзінде шамалы болғанын айтады және олар Аквитаниядағы саяхатшы монахтар ордендеріне таратылған сияқты екенін атап, Эдуардтың аурудан жазылуы үшін жасалған "алғыс шашу" ретінде қууды қарастырудың ықтимал екенін қорытады. Салерноның Чарльзы өзі 1289 жылы Мэн және Анжу яһудилерін христиан халқымен "белгісіз мекендеп" және христиан әйелдерімен бірге тұрды деп айыптап қуды. Ол қаржылық шығынға ұшырайтынын түсінгендіктен, қууды халықтан алынатын жалпы салықпен "өтеу" ретінде байланыстырды. Хаскрофт Эдуард пен Чарльз бір-бірінен қуу моделін үйренгенін болжайды, осыдан кейін Эдуард Англияда осы модельді іске асырды.

Қауымнан қуу, 1290

1289 жылы Англияға оралғанда король Эдуард зор қарызға батқан еді. Оның яһудилерді христиан дініне көндіріп, олардың пайызбен несие алуға тәуелділігін жою әрекеті сәтсіз аяқталды. Сонымен қатар, яһуди халқынан ақша жинау мүмкін болмай қалды, олар көп реттен артық салық төлеген еді. 1290 жылдың 14 маусымында ол 15 шілдеге дейін парламентке келу үшін графтықтардың рыцарьларын шақырды. Содан кейін, 18 маусымда Эдуард яһуди тұрғындары бар қалалардың шерифтеріне яһудилердің қарыздары туралы жазбалар сақталған құжаттарды мөрлеу туралы құпия бұйрық жіберді. Парламент 15 шілдеде өтті. Парламент Эдуардқа берген салық өте жоғары болды – 116 000 фунт стерлинг, бұл орта ғасырлардағы ең жоғары салық сомасы болса керек, яһудилерді елден қуудың құны ретінде. Кейін шіркеу оған ризашылық білдіріп, оннан бір бөлігін салық ретінде төлеуге келісті. Яһуди күнтізбесі бойынша бұл күн 9 Ав (Тиша Б’Ав) 5050 жылға сәйкес келді, ол Иерусалимдегі ғибадатхананың құлауының еске алу күні еді. Бұл жай ғана оқиға болмауы мүмкін, яһуди тарихшылары оны «құрметпен» атап өтті. Сол күні шерифтерге барлық яһудилердің 1290 жылдың 1 қарашасына дейін Барша қасиеттілер күніне дейін елден кетуі керек екені туралы хаттар жіберілді. Халыққа «зияндануға, зардап шегуге, қиналуға» рұхсат етілмейтіні туралы жарлық жарияланды. Кемеге отырғандармен бірге кемешілер де болды. Яһудилер өздерімен алып кете алатын мүліктеріне шектеу қойылды. Бірнеше жеңілдік алған адамдарға үйлерін сатуға рұқсат берілсе де, көпшілігі қарыздарын, үйлерін және жылжымайтын мүліктерін, соның ішінде синагогаларды және зираттарды жоғалтуға мәжбүр болды. Генрих 5 қарашада қазынашылық барондарына хат жазып, өзінің іс-әрекеттеріне ең нақты ресми түсіндірме берді. Онда ол яһудилердің қарыздарға пайыз қосып алудың жолдарын табу арқылы оған сенімсіздік танытқанын айтты. Оларды қылмыскерлер және сатқындар деп атады, сондай-ақ олар «Аяуланғанның құрметіне» елден қуылды деді. Олардың қарыздарының пайызы алынып тасталды. Англиядан кетіп бара жатқан яһудилердің көпшілігі зиянсыз кеткеніне сенімді болса да, кейбір пираттық оқиғалар кетуге мәжбүр болған адамдардың өліміне себеп болды. Қазан айында кедей лондондық яһудилер кеме жалдады, оның капитаны яһудилерді құмды жағалауда өзімен бірге жүруге көндірді, содан кейін оларды сол жерде тастап кетті. Пираттық пен кісі өлтірудің басқа да оқиғалары Портсмут пен Эссекс штатындағы Бернхамның жанында тіркелген. Күзде теңіздің жағдайы да өлімге себеп болды, өйткені кедей яһуди жолаушылары Кале маңындағы Виссанға дейін өтуге тырысты. Кемелер теңізде жоғалып кетті, ал кейбіреулері жолаушыларымен бірге кедей күйде келді. Көшіп кеткендердің көпшілігі қайда кеткені белгісіз. Францияда, Германияда, Италияда және Испанияда ағылшын-яһуди есімдері мен құжаттары сақталған, соның ішінде Каирдегі синагоганың ағаш қоймасынан табылған ағылшын монастырының меншік құжаттары бар. Корольдік үшін яһудилердің мүлкін сатудан бірден пайда табуға мүмкіндік болды. Мүліктің бір бөлігі сарай қызметкерлеріне, шіркеуге және отбасы мүшелеріне 85 грант түрінде берілді. Мысалы, патшайым Элеонораның тігіншісі Кентерберидегі синагогаға ие болды. Мүліктің сатылымы көбінесе 1291 жылдың көктеміне дейін аяқталды, шамамен 2000 фунт стерлинг жиналды. 20 000 фунт стерлинг сомасындағы қарыздар тәркіленді, бірақ олардың көп бөлігі жиналмады. Бұған себептері белгісіз, бірақ бұрын қарыз алғандарға көмектесу арқылы саяси қолдау табуға тырысуы мүмкін. 1290 жылы яһудилерді қуу мен 1655 жылы олардың бейресми оралуы арасында Англияда яһудилердің ресми іздері жоқ, тек Domus Conversorum-мен байланысты, ол 1551 жылға дейін және одан кейін де олардың бірнешеуін өз аумағында ұстады.

By the time he returned to England in 1289, King Edward was deeply in debt. His experiment to convert the Jews to Christianity and remove their dependence on lending at interest could be seen to have failed. Moreover, it was increasingly impossible to raise money from the Jewish population; they had been repeatedly overtaxed. In 14 June 1290, he summoned Knights of the shires to attend Parliament by 15 July. Then, on 18 June, Edward sent secret orders to the Sheriffs of cities with Jewish residents that the archae containing records of Jewish debts be sealed. Parliament met on 15 July. Taxation granted by Parliament to Edward was very high, at £116,000, probably the highest of the middle ages, apparently in return for the expulsion of the Jews. The Church later voluntarily agreed to pay tax of a tenth, in gratitude. On the Hebrew calendar, this date was 9 Av (Tisha B'Av) 5050, commemorating the fall of the Temple at Jerusalem; it is unlikely to be a coincidence, and was noted "with awe" by Jewish chroniclers. Writs were sent to Sheriffs on the same day, explaining that all Jews were to leave by All Saints' Day, 1 November 1290. Proclamations were made ordering the population not to "injure, harm, damage or grieve" the departing Jews. Wardens at the Cinque Ports were to told to make arrangements for their safe passage. There were limits on the property that Jews could take with them. Although a few favoured persons were allowed to sell their homes before they left, the vast majority had to forfeit any outstanding debts, homes or immobile property, including Synagogues and cemeteries. Henry wrote to the Barons of his Exchequer on 5 November, giving us the clearest official explanation of his actions available. In it, he claimed that Jews had broken trust with him by continuing to find ways to charge interest on loans. He labelled them as criminals and traitors, and said they were expelled "in honour of the Crucified". Interest on their debts was to be cancelled. Although it is believed that most of the Jews leaving England were able to do so free from harm, there are some records of piracy leading to the death of some of the people forced to leave. In October, a ship was chartered by poorer London Jews whose captain convinced the Jews to walk with him on a sandbank, and left them stranded on it. Other incidents of piracy and murder are recorded in Portsmouth and near Burnham on Crouch in Essex. The condition of the sea in Autumn also led to deaths, as poorer Jewish passengers crossed the Channel to Wissant near Calais. Ships were lost at sea, others arrived with their passengers destitute. It is unclear where most of the migrants went. There are Anglo Jewish names and documents recorded in France, Germany, Italy and Spain; including the title deeds to an English monastery found in the wood store of a synagogue in Cairo. For the Crown, there was an immediate windfall in terms of Jewish property to be sold. Some of the property was given away to courtiers, the church and family, in a total of 85 grants. For example, Queen Eleanor's tailor was granted the Synagogue in Canterbury. Property sales were mostly completed by spring 1291, and around £2,000 was raised. £20,000 worth of debts were seized, buit barely anything was collected. The reasons for this are unclear, but could include an attempt to win political favour by providing benefit to those previously indebted. Between the expulsion of the Jews in 1290 and their informal return in 1655 there is no official trace of Jews as such on English soil except in connection with the Domus Conversorum, which kept a number of them within its precincts up to 1551 and even later.

1290 жылдан кейін яһудилерге деген көзқарастар

Эдуард I 1290 жылдан кейін де яһудилерді қууды саяси құрал ретінде пайдалануын жалғастырды. Ол өзін яһудилердің қылмыстарынан христиан әлемін қорғайтын тұлға ретінде көрсетуге тырысты, мысалы, яһудилер өлтіріп, айқышқа шегелеген деген сенімдегі Линкольн қаласының Кішкентай әулие Хьюге табынуды қолдады. Оның шеберлері Елеонора айқыштарының стилінде киелі орынды қайта салды, сондай-ақ Елеонора патшайымы мен Корольдік гербінің естеліктерін қосты; мұның арқасында "таждың айқышқа шегелеу айыбымен байланысын одан анық көрсету мүмкін емес". Хиллаби Элеонора айқыштары мен жаңартылған киелі орынның Кішкентай әулие Хью мифін таратуда маңызды рөл атқарғанына сендіреді. Суинфилд пен Эдуард I-нің бұрынғы Херефорд епископы Томас де Кантилупаға табынуды насихаттауы, сондай-ақ Херефорд Маппа Мундисінде де антисемиттік идеяларды таратуға ықпал еткен сияқты. Ұзақ мерзімді перспективада, Англиялық ұлттық санада қуудан кейін антисемитизмнің күшті ағыны болды деп жиі айтылады, бұл яһудилердің кім екендігі және олар қандай қауіп төндіретіні туралы жағымсыз көзқарастардың қалыптасуына әкелді. Еврейлердің бейнелері орта ғасырдың соңындағы діни әдебиетте, соның ішінде уағыздар мен пьесаларда "жиі кездеседі". Коэн былай деп жазады:
он төртінші және он бесінші ғасырларда Англияда Хостты құрметсіздікке ұшырату оқиғасы кеңінен тарады: ғажайапаттар жинағында, олардың көпшілігі Құдай ананың ғажайапаттарына арналған; христиандық дұға мен ой-толғаныс үшін қолданылатын әсем жазылған қолжазбалар өнерінде; және сахнада, мысалы, танымал Крокстонның Құрбандық туралы пьесасында, ол 1191 жылы Шығыс Англияда яһудилер жасаған деген айыппен жасалған кісі өлтіру туралы естеліктерді оятты. Яһудилер мен антисемиттік тақырыптардың бейнелері Шосерден бастап Шекспирдің заманына дейінгі әдебиетте де кездеседі, бірақ олар он үшінші ғасырмен салыстырғанда жұмсақ болды. Яһудилерді қайта қабылдамас бұрын, Англияның бірегейлігі, оның бір бөлігі яһудилерден бос болғандықтан, қалыптасқан идея болды, бұл ағылшындық ұлттық санасының еврейлерден өзгешелігін білдірді: "1290 және 1656 жылдар аралығында ағылшындар өз елінің яһудилер қуылғандықтан анықталатынын түсінді".

Edward I continued to use the expulsion of the Jewry as a political tool after 1290. He took care to ensure that he was seen as a protector of Christendom from the criminality of Jews, for instance by sponsoring the cult of Little Saint Hugh of Lincoln, a child Saint supposedly murdered and crucified by Jews. His own craftsmen rebuilt the shrine in the same style as the Eleanor crosses, and included memorialisation of Queen Eleanor and the Royal coat of arms; by which a "more explicit identification of the crown with the ritual crucifixion charge can hardly be imagined." Hillaby believes that the Eleanor crosses and renovated shrine played a critical role in disseminating the Little St Hugh myth. The promotion of the cult of the former Bishop of Hereford Thomas de Cantilupe by Swinefield and Edward I also appears to have played a role in propagandising anti semitic values well beyond the expulsion, including within the Hereford Mappa Mundi. Longer term, it is often believed that English identity after the Expulsion held a strong strand of anti Semitism, developing negative ideas of what Jews were, and what dangers they posed. Images of Jews are "rife" in devotional literature of the late middle ages including sermons and plays. Cohen writes that:
the fourteenth and fifteenth centuries saw the proliferation of the Host desecration story in England: in collections of miracle stories, many of them dedicated to the miracles of the Virgin Mary; in the art of illuminated manuscripts used for Christian prayer and meditation; and on stage, as in popular Croxton Play of the Sacrament, which itself evoked memories of an alleged ritual murder committed by Jews in East Anglia in 1191. Depictions of Jews and anti semitic themes can also be found in literature from Chaucer through to Shakespeare's time and beyond, albeit they softened in comparison with the thirteenth century. Before the readmission of Jews, the idea that England was unique in part because it was free of Jews appears to have developed, feeding into an idea that English identity excluded Jewishness: "between 1290 and 1656 the English came to see their country defined in part by the fact that Jews had been banished from it."