Кіріспе

2 ғасырдың соңында Юань Шуға қызмет еткен қытай генералы Цзи Лин (196) – Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Юань Шудың әскербасы болған әскери генерал.

Тарихи деректерде

196 жылдың соңында Юань Шу Цзи Линді 30 мың сарбазбен Лю Бейге шабуыл жасауға жіберді. Лю Бей Лю Будан көмек сұрағанда, Лю Будың қол астындағылары: «Генерал, сіз Лю Бейді өлтіргіңіз келді. Енді Юань Шуды оны өлтіруге пайдалануға болады» деді. Лю Бу: «Жоқ, мен оған сенбеймін. Егер Юань Шу Лю Бейді жеңсе, солтүстіктегі әскер иелерімен одақтасып, мен олардың арасында қалып қоямын» деді. Осыдан кейін Лю Бу Лю Бейге 1000 жаяу және 200 атты әскер жіберді. Цзи Линг әскерін кері тартты және Лю Будың жақындап келе жатқанын естіген соң, ешқандай қимыл жасауға батыл болмады. Лю Бу Сяопейден (小沛; қазіргі Цзянсу провинциясының Пэй округі) оңтүстік-батысқа қарай бір ли қашықтықта лагерь құрып, Цзи Линді шақырды. Цзи Линг өз лагерінде той ұйымдастырып, Лю Буды шақырды. Лю Бу сонда барып, Лю Бейді өзімен бірге алып келді. Ол Цзи Лингке: «Хуанде (Лю Бей) – менің інім. Оны сіздер тұтқындаған екен деп естідім, сондықтан оған көмектесу үшін келдім. Мен жанжалға түсуді ұнатпаймын, бірақ басқаларға дауды шешуге көмектесуді жақсы көремін» деді. Содан кейін ол лагерь қақпасына бір «цзи» (жі) орнатып, былай деді: «Жігіттер, мен «цзи»-дің қисық пышағының төменгі жағына жебе атып көрсетейін. Егер бір ретте тигізсем, барлығың әскеріңді кері тартуың керек. Егер тигізбесем, осы жерде қалып, шайқасқа дайындаласыздар». Ол садағын көтеріп, «цзи»-ге жебе атты және қисық пышақтың төменгі жағына дәл тиді. Барлығы таң қалды. «Генерал, сіздің қабілетіңіз құдайға тән!» деді. Ертесіне олар тағы бір той беріп, содан кейін әскерлерін кері тартты. Тарихи жазбаларда Цзи Линг туралы осы бір ғана оқиға айтылған.

Үш патшалықтың романсында

Джи Линг 14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» тарихи романында маңызды рөл атқарады. Ол алғаш рет 14-тарауда Юань Шу мен Лю Бэй әскерлерінің арасындағы шайқас кезінде таныстырылады. Ол Шандоң провинциясынан шыққан және 50 джин салмақты үш тізді найза қолданады. Ол Гуан Юмен жекпе-жекке түседі, нәтижесі тең болады. Ол кейінгі тарауларда да еске алынады. Лю Буның Джи Линг пен Лю Бэй арасындағы дауды реттеуіне қатысты оқиға 16-тарауда одан да күшейтіліп көрсетілген. 21-тарауда Джи Линг Ху провинциясы арқылы өте жатқанда Чжан Фэйден өлтіріледі.