Кіріспе

Крикетте бэтсменді шығару тәсілі; доп соққыдан кейін жерге тимейді. Бэтсмен допты заңды түрде жіберілген допқа соққанда және доп жерге тимей тұрып боулер немесе алаң қорғаушы ұстаса, ол "аут" болады. Егер доп қақпашыға тигеннен кейін қақпаға тисе, ал қақпашы оны ұстамаса, онда "но-бол" жарияланады және бэтсменді "стамптау" мүмкін болмайды (егер ол екінші қақпаға қашуға тырыспаса, "ран аут" та мүмкін емес). Егер қақпашы ұстаса, онда бұл "қақпа артында ұстау" немесе "қақпа жанында ұстау" деп аталады. Боулер ұстаса, онда бұл "ұстап, лақтыру" деп аталады. Оңтүстік Африкалық қақпашы Марк Бучер 532 ұстаумен ең көп тест матчында ұстаған рекордын сақтайды, ал Рахул Дравид қақпашы емес ойыншылар арасында 210 ұстаумен рекордты иеленеді.

Заңдар

Бұл әдіс Крикет ережелерінің 33-заңында қарастырылған. Онда былай делінген: Егер боулер жіберген доп «No-болл» болмаса, бұрын алаң қорғаушының біріне де тиместен, соққы берушінің (батсменнің) ұрасына тисе, ал кейіннен алаң қорғаушы оны әділ ұстап алса, соққы беруші аут болады. Бұл мына жағдайларда аут-қаптан болмайды:
Доп «No-болл» немесе «Dead-бол» деп жарияланса. Батсмен допты ұра алмайды немесе допты ұстап тұрған қолғабымен соқпайды. Доп соққыдан кейін алаңға тиеді, ал алаң қорғаушы оны ұстамайды. Доп алаң қорғаушының толық бақылауында болмайды. Доп соққыдан кейін шекарадан тысқары жерге түседі; (алты ұпай). Допты ұстаған алаң қорғаушы допқа тиген кезде денесінің кез келген бөлігімен немесе жабдығымен шекара арқанына немесе шекара сыртындағы аймаққа тисе. Ауадағы алаң қорғаушы бұрын заңды түрде допқа тимеген болса және оның жермен соңғы байланысы шекараның ішінде толыққанды болмаса. Алаң қорғаушы допты және өзінің қозғалысын толық бақылай алғанға дейін ұстау аяқталмайды (33.3-ереже). Егер батсменді бірден бірнеше тәсілмен аут беруге болады болса, «аут-қаптан» басымдыққа ие, егер басқа тәсіл боулинг болмаса. Батсмен аут-қаптан болса, сол доптан алынған барлық ұпайлар есептен шығарылады. Батсмен аут-қаптан болса, боулерге батсменнің викеті есептеледі, ал ұстаған алаң қорғаушыға аут ретінде есеп беріледі; шекараны сақтау үшін немесе аут алғанға дейін допты басқа алаң қорғаушыға бұру үшін көмек көрсетілмейді. Егер екі батсмен жүгіруге тырысқанда бір-бірімен кесісіп қалса, аут-қаптан алынар алдында, соққы беруші емес батсмен алаңның қарсы жағында қалады, ал жаңа батсмен бұрынғы орнына келеді. Бұл жаңа овер болмаса, ол енді соққы береді, ал келген батсмен соққы бере алмайды.

Сауда-саттық

Егер ұсталған доп айқын немесе көзге көрінетін болса, ойыншылардың төрешіге жүгіну қажеті жоқ; батсмен әдетте өзі-ақ шығып кеткенін мойындайды. Бірақ, егер доп батсменнің батының жиегіне тисе, немесе допты ұстау жерге тым жақын болса, немесе доп батсменнің аяғынан секіргендей көрінсе (сондықтан жерге тимеген), немесе доп батсменнің батынан өте жақын жерде секіргендей болса (доптың секіруі), немесе батсмен өзінің шығып кеткенін қабылдағысы келмесе, онда алаңдағы команда осы шешім бойынша төрешіге жүгінуі керек. Халықаралық жарыстарда егер алаңдағы екі төреші де ұсталған доптың болғанын нақты анықтай алмаса, олар үшінші (телевизиялық) төрешіге қарау үшін жіберуге құқылы. Төрешінің шешімін қарау жүйесі қолжетімді болса және команда мүмкін болған ұстау туралы шешімге қарсылық білдіргісі келсе, үшінші төреші де пайдаланылуы мүмкін.

Мерекелік іс-шаралар

2000 жылға дейін Крикет ережелері ойыншының "допты одан әрі тастауды толық бақылауда ұстауымен" аулау аяқталғанын белгіледі. Ең қатаң түсінікте, бұл ойыншы допты лақтырып жібергенше оны ұстауды аяқтамайды дегенді білдірді, бірақ осылай істегенде ойыншы оны ешкімге лақтыруға міндетті емес. Осы себепті, бүгінгі күнге дейін көптеген крикетшілер ұсталған допты әуеге лақтырып тойлайды. 1999 жылғы Крикет әлем чемпионатындағы Супер-Алты командасының ойынында Оңтүстік Африкалық Гершель Гиббс Австралия құрамасының капитаны Стив Вогты ұстады, бірақ Гиббс допты тойлау үшін лақтыруға тырысқанда, оның допты бақылауда ұстамағаны анықталды және Вогт аут емес деп шешім қабылданды. Вогт өз командасының жартылай финалға өтуіне мүмкіндік берген 120 ұпай жинады. Австралия турнирді жеңіп алды.