Кіріспе
Ливерпульдегі ғимарат Ливерпуль порты ғимараты (бұрынғы Мерси доктары және порты басқармасы кеңселері, көбінесе Док кеңсесі деп аталады) – Англияның Ливерпуль қаласында орналасқан II* санаттағы ескерткіш ғимарат. Ол Пир-Хедте орналасқан және көршілес Корольдік Бауыр ғимараты мен Кунард ғимаратымен бірге Ливерпульдің үш сәндік нысанының бірі болып табылады, олар қаланың жағалауын әсемдейді. Бұл ғимарат сондай-ақ, бұрын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Ливерпуль теңіз сауда қаласының бір бөлігі. Ғимаратты сэр Арнольд Торнели және Ф. Б. Хоббс жобалаған, ал Бриггс пен Вольстенхолммен бірлесіп дамытқан. Ол 1904-1907 жылдар аралығында салынды, құрылысында нығайтылған бетон қаңқасы қолданылған, сырты Портленд тасымен қапталған. Ғимарат 1907 жылдан 1994 жылға дейін 87 жыл бойы Мерси доктары және порты басқармасының (MDHB) бас кеңсесі болды, содан кейін компания Seaforth Dock-тегі жаңа ғимаратқа көшірілді. 2001 жылы ол Ливерпульдегі жылжымайтын мүліктерді дамытумен айналысатын Downing компаниясына сатылды, ал 2006-2009 жылдар аралығында ғимараттың көптеген бастапқы ерекшеліктерін қалпына келтірген 10 миллион фунт стерлингтік ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді. Ливерпуль порты ғимараты Эдвард барокко стилінде салынған және ғимараттың басты назар ошағы болып табылатын үлкен күмбезбен ерекшеленеді. Оның пішіні тікбұрышты, бұрыштары сүйір, үстінде тас күмбездер орналасқан. Салынған кезде бұл ғимарат Ливерпульдегі ең биік ғимарат болды, ал 2022 жылғы мәліметтер бойынша он төртінші орында тұр. Көршілес Кунард ғимараты сияқты, ол ішкі және сыртқы әшекейлерімен, әсіресе теңіз тақырыбындағы көптеген сілтемелерімен және қымбат сәндік жиһаздарымен танымал.
The Port of Liverpool Building (formerly Mersey Docks and Harbour Board Offices, more commonly known as the Dock Office) is a Grade II* listed building in Liverpool, England. It is located at the Pier Head and, along with the neighbouring Royal Liver Building and Cunard Building, is one of Liverpool's Three Graces, which line the city's waterfront. It is also part of Liverpool's formerly UNESCO designated World Heritage Maritime Mercantile City. The building was designed by Sir Arnold Thornely and F. B. Hobbs and was developed in collaboration with Briggs and Wolstenholme. It was constructed between 1904 and 1907, with a reinforced concrete frame that is clad in Portland Stone. The building was the headquarters of the Mersey Docks and Harbour Board (MDHB) for 87 years, from 1907 to 1994, when the company relocated to new premises at Seaforth Dock. In 2001 it was sold to Downing, a Liverpool based property developer, and between 2006 and 2009 underwent a major £10m restoration that restored many original features of the building. The Port of Liverpool Building is in the Edwardian Baroque style and is noted for the large dome that sits atop it, acting as the focal point of the building. It is approximately rectangular in shape with canted corners that are topped with stone cupolas. At 220 feet (67 m) the building was the tallest building in Liverpool when built, and as of 2022 is the fourteenth tallest. Like the neighbouring Cunard Building, it is noted for the ornamental detail both on the inside and out, and in particular for the many maritime references and expensive decorative furnishings.
Тарих
1898 жылы Мерси доктары мен порты жөніндегі кеңес (MDHB) Джордж догын жабуға және толтыруға шешім қабылдады, ол бүгінгі Пирс-Хед орналасқан жерде еді. Жер 1900 жылы Ливерпуль корпорациясына сатылды, бірақ MDHB оңтүстік бөлігін сақтап қалды, осылайша компанияның жаңа орталық кеңсесін салуға мүмкіндік алды, бұрынғысы қаланың әртүрлі жерлерінде, соның ішінде Ескі кеден үйінде орналасқан болатын. 1900 жылы MDHB компания үшін жаңа ғимаратты жоспарлау және дамыту үшін комитет құрды. Роберт Гладстонның басшылығымен, жергілікті сәулетшілерге жаңа ғимараттың жобаларын ұсынуға конкурс жарияланды. Танымал жергілікті сәулетші Альфред Уотерхаус байқауды бағалауға шақырылды және ең жақсы үш жобаға 300 фунт стерлинг, 200 фунт стерлинг және 100 фунт стерлинг мөлшерінде жүлделер ұсынылды. 2005 жылы ғимаратты қайта жаңарту жоспарлары Ливерпуль қалалық кеңесінен мақұлдау алды. Жоба II* санаттағы ғимаратты толыққанды қалпына келтіруге бағытталған ішкі және сыртқы жұмыстарды қамтыды. Жоспарларға ғимаратты жұртшылыққа ашу, күмбез ішінде жаңа панорамалық қабат құру және өзен жағалауындағы, түрлі мейрамханалар, кафелер мен дүкендерден тұратын, жұртшылыққа қолжетімді алаң салу кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін «бұзылған» ғимараттың алтыншы қабаты да қалпына келтіріліп, бірнеше сәнді пәтерлерге айналдырылды. Жаңартудың бірінші кезеңі 2008 жылдың басында аяқталды, осы кезде ғимараттың өзенге қараған жағындағы Портленд тасының қалпына келтірілуі аяқталды. 10 миллион фунт стерлингтік қайта жаңарту жобасы 2009 жылдың басында толыққанды аяқталды, сонда ғимараттың сыртындағы соңғы мұрапаттар алынып тасталды және жаңартылған кеңсе кеңістігі дайын болды.
Сәулет жобалау
Ливерпуль порты ғимараты – үш үлкен Пирс-Хед ғимараттарының ең көнесі. Архитектуралық ерекшеліктері Ливерпульдің Британ империясын сақтаудағы маңыздылығын көрсету мақсатымен жасалған. Дегенмен, бүгіндегі ғимарат – бастапқыда таңдалған жобаның өңделген нұсқасы. Алғашқы жоспарда ғимараттың басты кіреберісі оңтүстік-батыс бұрышында болуы тиіс еді, бірақ құрылыс алаңының шекаралары өзгергендіктен, жоба айтарлықтай қайта қарастырылып, қазіргі симметриялық келбетіне ие болды. Бұл шешім әртүрлі пікірлерге бөлінді, себебі көптеген кеңес мүшелері Порт басқармасының міндетіне «қаланы әдемілеу» кірмейді деп есептеді. Бірақ бұл элемент жобаға қосылып, ғимараттың орталық нүктесіне айналды. Эдвардтық барокко стилінде салынған Ливерпуль порты ғимаратының құрылысы Ренессанс сарайларымен салыстырылады. Ірі орталық күмбезге ие болғандықтан, архитектуралық тұрғыдан әлемдегі басқа да көптеген ғимараттармен, соның ішінде Белфаст қалалық әкімшілігімен теңестіріледі. Ғимараттың ішкі кеңістігінің сәні бірнеше фильм түсірілімдеріне пайдаланылды, оның ішінде Шерлок Холмс оқиғаларының «Көк карбункл» атты эпизоды да бар.
Ғимараттың ішінде Ливерпуль және Британ империясының теңіз шаруашылығына қатысты көптеген сілтемелер кездеседі. Басты кіреберіс қақпалары дельфиндер ұстаған жер шарымен әсемделген, ал шойын қақпалар мен қақпа тіректері русалкалармен, қабықшалармен және зәкірлермен безендірілген. Сондай-ақ, қақпаларда «M. D. & H. B.» (Мерси доктері мен порты басқармасы) әріптерінің қысқартылған түрі бейнеленген. Сыртқы шамдар рим құдайы Нептунның қолында тұрғандай етіп жасалған. Сол сияқты лифттер де теңіз тақырыбындағы алтынмен жалатылған белгілермен – жер шары, теңіз жылқылары және зәкірлермен әсемделген. Орталық залдың еден мен бірінші қабат арасындағы фризіне 107-ші псалмның мына сөздері жазылған: «Теңізге кемемен түскендер, зор суларда сауда жасағандар, Иенің істерін, Оның тереңдегі кереметтерін көрді. Anno Domini MCMVII» (1907).