Кіріспе

Неміс тегі немесе шығу тегі бар бразилиялық адам
Бразилияда қолданылатын неміс тілінің диалектілері
Неміс бразилиялықтары (нем.: Deutschbrasilianer, Hunsrik: Deitschbrasiliooner, teuto brasileiros) – толық немесе ішінара неміс тегі бар бразилиялықтарды білдіреді. Неміс бразилиялықтары негізінен елдің Оңтүстік аймағында тұрады, ал Оңтүстік-Шығыс аймағында олардан кішірек, бірақ әлі де маңызды үлес кездеседі. 1824 жылдан 1972 жылға дейін Бразилияға шамамен 260 000 неміс қоныс аударды, бұл португалдықтардан, итальяндықтардан, испандықтардан және жапондықтардан кейін елге көшіп келген бесінші ірі ұлттық топ. 1940 жылға қарай Бразилиядағы неміс диаспорасының саны шамамен бір миллионға жетті. Санның жылдам өсуі салыстырмалы түрде жоғары туу көрсеткішімен байланысты, бұл иммигранттардың арасында Бразилиядағы ең жоғары көрсеткіш, бірақ жергілікті халыққа қарағанда төмен. Олардың көп бөлігі Рио-Гранде-ду-Сул, Санта-Катарина, Парана, Сан-Паулу және Рио-де-Жанейро штаттарына қоныстанды. Немістердің 5%-дан азы Минас-Жерайс, Пернамбуко және Эспириту-Санту штаттарына қоныстанды. 2004 жылы Deutsche Welle 5 миллион бразилиялықтың неміс тегінен екенін хабарлады. 2016 жылы Қолданбалы экономикалық зерттеулер институты жариялаған зерттеуге сәйкес, талданған 46 801 772 бразилиялықтың есімдерінің ішінде 1 525 890 немесе 3,3%-ы тек немес тегінен шыққан фамилияға ие болды, егер бұл көрсеткіш сол жылғы барлық халыққа қолданылса, шамамен 6,7 миллион адамды құрайды. Неміс диалектілерінің жиынтығы Бразилияда португал тілінен кейін екінші орындағы ең көп қолданылатын ана тілі болып табылады. Бразилияның бірнеше муниципалитеттерінде Бразилиялық хунсрюк және германдық Шығыс Померания тілдері португал тілімен бірге ресми тіл ретінде танылған, олар Оңтүстік Бразилияда және Эспириту-Сантуда орналасқан. Шамамен 2-3 миллион адам бразилиялық хунсрюк тілінде сөйлейтіні естілді.

Шолу

XIX ғасыр еуропалықтардың әлемнің әртүрлі бөліктеріне қоныс аударуымен ерекшеленді, бұл осы аймақтардың еуропалану процесіне алып келді. 1816 және 1850 жылдар аралығында 5 миллион адам Еуропадан кетіп қалды, ал 1850 және 1880 жылдар аралығында тағы 22 миллион адам эмиграция жасады. 1846-1932 жылдар аралығында 60 миллион еуропалық эмиграция жасады. 1848 жылғы сәтсіз төңкерістерден кейін көптеген немістер неміс мемлекеттерін тастап кетті. 1878 және 1892 жылдар аралығында тағы 7 миллион неміс Германиядан кетіп қалды; 1870-жылдардан кейін Германия ең көп адамның эмиграция жасаған елдердің бірі болды, олардың басым көпшілігі АҚШ-қа қоныс аударды. 1820 жылдан 1840 жылға дейін немістер АҚШ-қа келген барлық еуропалық иммигранттардың 21,4% құрады; келесі екі онжылдықта 32,2%; ал 19-шы ғасырдың соңында олар АҚШ-тағы ең ірі иммигрант тобы болды (21,9%). Дегенмен, 1824 жылы Бразилияда неміс қонысының алғашқы ошағы Сан-Леопольдо қаласында құрылды. Сол кезде Оңтүстік Бразилияда халық тығыздығы өте төмен болды. Тұрғындардың көп бөлігі жағалауда, ал қалғаны Пампаста шоғырланған. Ішкі аймақтар орманды болды және аз ғана жергілікті американдықтардың әртүрлі топтары мекендеген. Бразилия үкіметі ішкі аймақтағы біртұтас халықтың болмауын мәселе деп санады, себебі Оңтүстік Бразилияға көрші елдердің шабуыл жасауы оңай болды. Бразилия Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін португал иммигранттарын әкелуге мүмкіндік болмады. Германия Наполеонға қарсы соғыстардың, халықтың артық болуының және ауыл шаруашылығындағы кедейліктің салдарынан зардап шекті. Көптеген немістер Бразилияға эмиграция жасауға ниет білдірді. Сонымен қатар, Бразилияның императрицасы Мария Леопольдина австриялық болғандықтан, неміс иммигранттарының келуін ынталандырды.

Көшіп келушілер толқыны

Иммиграция 1845 жылдан кейін жаңа колониялар құрылғаннан бастап қайта жанданды. Ең маңыздылары – 1850 жылы құрылған Блуменау және 1851 жылы құрылған Джойнвилл, екеуі де Санта-Катарина штатында орналасқан; олар аймаққа мыңдаған неміс иммигранттарын тартты. Осы үлкен көш-қонның бір себебі 1848 жылғы неміс мемлекеттерінде болған төңкерістер болды. Бүгінде неміс колониялары орналасқан бұл аймақтар Бразилияның ең бай бөліктерінің қатарында, елдегі ең төменгі жұмыссыздық және сауатсыздық деңгейлері осында және неміс мәдениетінің күшті ықпалы әлі де сақталып келеді. 19 ғасырдың соңына қарай Рио-Гранде-ду-Сулде 122 неміс қауымдастығы құрылды, ал Санта-Катарина, Парана, Сан-Паулу, Минас-Жерайс және Рио-де-Жанейро штаттарында тағы көптеген колониялар ашылды. Немістер бұрын құлдар мен олардың иелеріне бөлінген Бразилияда орта тапты қалыптастыруға көмектесті. "Біздің колонияларымыз, аналық тамырдан өркендеген адал бұтақтар, еш жерде осыншалықты үміт сыйламайды. Бүгінде осы провинциялардағы тұрғындардың үштен бірінен астамы немістер немесе неміс тегінен шыққандар, ал олардың табиғи өсімі португалдардан әлдеқайда жоғары. Әлемнің осы бөлігі бізге тиесілі екені сөзсіз, және мұның кілті – Санта-Катарина, Сан-Франциско портынан ішкі аймаққа дейін созылып жатыр, оның әзірге пайдаланылмаған, жасырын байлығымен. Міне, осы Бразилияның оңтүстігінде бай және сау жер бар, онда неміс эмигранттары өз ұлттығын сақтай алады, онда 'Germanismus' деген сөздің барлық мағынасында жарқын болашақ күлімсірейді." – 20 ғасырдың басында Оңтүстік Бразилияға саяхат жасаған неміс саяхатшысы доктор Лейзер. 1905 жылға қарай Германия Әскери-теңіз кеңсесі Бразилияда 140 мыңнан астам неміс тұрып жатқанын, оның 131,5 мыңы Рейх азаматтары, ал қалған 8,5 мыңы Рейх субъектілері екенін және 24 неміс консулдығы бар екенін тіркеді.

Линс отбасы

Бразилияға келген алғашқы немістердің екеуі – 1570 жылы жер иелері ретінде келген ағайындылар Себальд Линц фон Дорндорф пен Кристоф Линц (немесе Себальд Линс фон Дорндорф пен Кристоф Линс) болды. Олар келген кезде, сол жерде тұратын лузо-бразилиялық аристократияға үйленді және өз аттарын португал тіліндегі есімдерге, ал тегін португал жазуының қағидаларына сәйкес өзгертті, тиісінше Сибальдо Линс және Кристовао Линс болып, Бразилияда Линс әулетін құрды. Тегінің бастауы Линц (Австрия) маңындағы аймақтардан. Бразилиялық әулет Ульм (Германия) тармағынан тараған.