Кіріспе

Музыкалық нотация жүйесі, музыкалық биіктік пен оның салыстырмалы жиілігін сипаттауға арналған.

Ғылыми биіктік нотациясы (SPN), сондай-ақ американдық стандартты биіктік нотациясы (ASPN) және халықаралық биіктік нотациясы (IPN) деп те аталады, – бұл музыкалық нотаның атауын (қажет болған жағдайда, өзгеше белгісімен бірге) және биіктіктің октавасын анықтайтын нөмірді біріктіру арқылы музыкалық биіктікті көрсету әдісі. Ғылыми биіктік нотациясы бастапқыда ғылыми биіктікпен (төменде қараңыз) қолданылу үшін жасалған болса да, екеуі бір-бірімен толық сәйкес емес. Ғылыми биіктік – бұл биіктік стандарты, ол нақты биіктіктердің нақты жиіліктерін анықтайды (төменде қараңыз). Ғылыми биіктік нотациясы тек биіктік атауларының қалай жазылатынымен, яғни баспа және қолжазба мәтіндерде қалай белгіленетінімен ғана айналысады, ал нақты жиіліктерді көрсетпейді. Сондықтан, октаваларды ажырату үшін ғылыми биіктік нотациясын қолдану пайдаланылған биіктік стандартына тәуелді емес.

Қолдану

Ғылыми питч нотациясы аспаптың диапазонын көрсету үшін жиі қолданылады. Ол жиілік емес, мәтіндік нотация арқылы нотаны анықтаудың нақты әдісін ұсынады, сонымен бірге кларнет және гитара сияқты аспаптар үшін музыка жазуда қолданылатын транспозиция ережелерінен аулақ салады. Қажет болған жағдайда, оны ноталарға оңай аударуға болады. Музыкалық питчтерді сипаттағанда, номиналды энгармониялық жазулар аномалияларға әкелуі мүмкін, мысалы, пифагорлық интонацияда C жиілігі B-ден төмен болуы мүмкін; бірақ мұндай парадокстар ғылыми контексте көбінесе туындамайды. Ғылыми питч нотациясы, әртүрлі ноталарды көрсету үшін ұқсас символдарды қолданатын Гельмгольц нотациясының әртүрлі түрі арасындағы жаңсақтықтың алдын алады. Мысалы, Гельмгольцтің бастапқы нотациясындағы "C" ортаңғы C-ден екі октава төменгі C-ге сілтеме жасайды, ал ABC нотациясындағы "C" ортаңғы C-ні білдіреді. Ғылыми питч нотациясында ортаңғы C әрқашан C болып табылады, ал C ешқашан ортаңғы C-ден басқа нота емес. Бұл нотация жүйесі сонымен қатар төрт және бес штрихты визуалды түрде ажыратудың қиындығынан және оларды жазуға қатысты типографиялық мәселелерден де сақтайды. Мысалы, c′′′′-дан c′′′′′-ға қарағанда C-ді C-ден тез әрі оңай ажыратуға болады, ал қарапайым бүтін сандарды қолдану (мысалы, C7 және C8) жазуларды мүлдем қажетсіз етеді. Питч нотациясы естілетін питчтерді сипаттауға арналған болса да, оны питч емес құбылыстардың жиілігін көрсету үшін де пайдалануға болады. E-ден төмен немесе одан жоғары ноталар көптеген адамдардың есту диапазонынан тыс, бірақ төменгі шектегі есту диапазонынан сәл тыс ноталар, олардың жоғарғы гармоникалары есту диапазонына кіретіндіктен, питч ретінде жанама түрде сезілуі мүмкін. Шынымен естілмейтін жиіліктердің мысалы ретінде, Чандра рентгендік обсерваториясы қара тесіктен таралатын қысым толқындарын байқағанда, олардың әр 10 миллион жылда бір рет тербелуі NASA-мен ортаңғы C-ден 57 октава төменгі B-ге (B немесе 3.235 фГц) сәйкес келетіні деп сипатталды.

Ұқсас жүйелер

Питч-октаваның ғылыми питч-октаваға ұқсас көрінетін, бірақ ғылыми питч-октавадан әдетте бір октавамен өзгеше болатын балама октавалық конвенцияға негізделген белгілері бар. Мысалы, ортаңғы C ("C4" ISPN бойынша) кейбір MIDI бағдарламалық қамтамасында "C5" (MIDI 60 нотасы) ретінде көрсетіледі. Бұл конвенция, мүмкін, үлгілерге негізделген трекерлердегі ұқсас конвенциямен байланысты, онда C5 – үлгінің ойналатын негізгі питчі (MOD-та 8287,12 Гц), бұл музыкантты әндерде басқа питчтегі үлгілерді транспонирленген аспаптар ретінде қарауға мәжбүр етеді. Сонымен қатар, Yamaha және MaxMSP бағдарламалық қамтамасы ортаңғы C-ны C3 деп анықтайды. Apple компаниясының GarageBand-ы да ортаңғы C-ны (261,6256 Гц) C3 деп анықтайды. Ғылыми питч-нотацияны тұрақты түрде қолдана отырып, MIDI NoteOn хабары MIDI нотасы 0-ді C−1-ге (C4 немесе ортаңғы C-ден төмен бес октава; әлемдегі ең үлкен екі органның ең төменгі нотасы; адамның есту шегінен бір октава төмен, бірақ оның жоғарғы гармоникалары естіледі), MIDI нотасы 21-ді A0-ға (88 клавишалы фортепианоның ең төменгі пернесі), MIDI нотасы 60-ты C4-ке (ортаңғы C), MIDI нотасы 69-ды A4-ке (A440), MIDI нотасы 108-ді C8-ге (88 клавишалы фортепианоның ең жоғарғы пернесі) және MIDI нотасы 127-ні G9-ға (фортепианодан жоғары; кейбір клавиатуралық глокеншпильдердегі ең жоғарғы нотадан бір октава жоғары; кейбір орган түтікшелерінің ең жоғарғы питчіндегі ноталардан жоғары) тағайындайды. Бұл октава 12 жарты тонды қамтитын сызықтық питч кеңістігін құрайды, мұнда әрбір жарты тон фортепиано клавиатурасының жанындағы пернелер арасындағы қашықтыққа тең. Бұл кеңістіктегі қашықтық тең темпераментті шкаладағы музыкалық питч қашықтығына сәйкес келеді, 2 жарты тон – толық қадам, ал 1 жарты тон – жарты қадам. Тең темпераментті жарты тонды 100 центке бөлуге болады. Әрбір цент – 1/100 жарты тон немесе 1/1200 октава. Бұл питч өлшемі стандартты фортепиано клавиатурасында кездеспейтін микротонды дыбыстарды білдіруге мүмкіндік береді.

Француздық-бельгиялық белгілеу жүйесі

Француз-бельгиялық жүйеде бас таспасының астына екі қосымша сызықпен жазылған C нотасы Do1 деп, ал ортаңғы C нотасы Do3 деп белгіленеді. Ғылыми нотациядағыдай, До нотасының индексі келесі До нотасына дейін жоғарыдағы барлық ноталармен ортақ болады. Дегенмен, ешбір октава нөлдік индекс алмайды, ал 1 октавасынан төменгі октава -1 индексін алады. Сондықтан, ғылыми нотациядағы C4 француз-бельгиялық жүйеде Do3-ке сәйкес келеді, ал ғылыми нотациядағы C1 Do-1-ге сәйкес келеді.