Кіріспе
Итапира – Бразилиядағы Сан-Паулу штатындағы муниципалитет. 2020 жылғы бағалау бойынша халық саны 75 234 адамды құрайды, ал ауданы 518 км². Теңіз деңгейінен биіктігі 643 метр.
Тарих
Он сегізінші ғасырдан бастап аймақта бірнеше тұрғындар болған, олардың ұрпақтары он тоғызыншы ғасырдың бірінші ширегінде екі азаматтың есімдері арқылы ерекшеленді: Жоао Гонсалвес де Мораис және Мануэль Перейра да Силва, алғашқы Итапираның негізін қалаушылар, оның бастапқы аты "Макуко" болды. Жоао Гонсалвес де Мораис осы жерде үлкен жер теліміне ие болып, оның бір бөлігін католик шіркеуіне сыйға тартты, әкелерге, осы орынның қамқоршысы ретінде құрметтеу үшін, ол 1821 жылғы 19 наурызда ашылған, ағаштан салынған шағын шіркеуде орналастырылды, сол кезде капеллан, әке Антонио де Араухо Ферраз алғашқы миссаны өткізді. 1820 жылғы 24 қазанда Морайс жерінің үстінде бұталы қапты құлату жұмысы басталды, және сол жерде шіркеу салынды. Жоао Гонсалвес де Мораис Мария Алвес Лемеге үйленді, олардың төрт баласы болды: Педро, Мануэль, Антонио және Франсиско. Оның туған және қайтыс болған күндері туралы нақты жазбалар жоқ. Мануэль Перейра, Жоао Гонсалвес де Мораисқа сенген адам, Итапираның негізін қалаушылардың бірі болды. Ол сондай-ақ Жоао Гонсалвес де Мораис өзі қалдырған құжатқа сәйкес, Пенхадағы біздің ханымның бейнесінің "бірінші қорғаушысы және өкілі" болды. Ол сондай-ақ үлкен жерлерге ие болды және көптеген ұрпақтар қалдырды. Оның әкесі (немесе атасы) Мануэль Перейра Велью деп аталған сияқты. Ол екі рет үйленген делінеді, біріншісі Мария Антония Перейра да Силвамен, екіншісі Мария Изабел Перейра да Силвамен. Оның туған және қайтыс болған күндері туралы да нақты мәліметтер жоқ. Көп ұзамай Макуконың дамуында маңызды оқиға болды: 1840 жылы бай шаруа Жоао Батиста де Араухо Цинтраның келуі. Ол Атибая, Браганса Паулиста және Ампаро қалаларындағы дәстүрлі және жақсы шаруалар отбасының мүшесі болды, сонымен қатар кофе өндірісінің басталуына, палатаның, тізбектің және үлкен ана шіркеуінің салынуына себепкер болды, бұл ғибадатхана халыққа бір ғасыр бойы қызмет етті, 1955 жылға дейін, ол бұзылғанға дейін. Оның пионерлік рухы үшін ол Императорлық Роза орденінің командирі атағымен марапатталды. Император Дом Педро II және императрица Тереза Кристина 1886 жылғы 27 қазанда қалада болған кезде оның резиденциясын қабылдады. Командир Жоао Синтра 1805 жылы Атибаяда туған, лейтенант Жасинто Хосе де Араухо Синтраның және Мария Франсиска Кардосоның ұлы, 1828 жылы оның немересі Мария Жасинта де Араухо Синтрамен үйленген. Ол ғасырдың соңына дейін Итапирада қартайып қайтыс болды, көптеген ұрпақтар қалдырды. Тағы бір маңызды дата - 1847 жылғы 8 ақпан, сол күні Сан-Паулу провинциясының президенті Мануэль да Фонсека Лима е Силва санкциялаған №1 провинциялық заңмен шіркеу бұрынғы Носса Сеньора да Пенья Курада шіркеуіне дейін көтерілді. 1858 жылы Сан-Паулу провинциясының президенті Хосе Хоаким Торрес №4 заңға қол қойды, ол Nossa Senhora da Penha қалашығын құрды, оның салтанатты ашылуы сол жылдың 20 қыркүйегінде, 7 қыркүйекте сайланған алғашқы кеңесшілермен бірге өтті, алғашқы әкімші - лейтенант полковник Франсиско Лоуренсо Цинтра болды. 1871 жылғы 20 сәуірде №41 провинциялық заң қалаға Penha do Rio do Peixe деген атау берді, ол әлі де Nossa Senhora da Penha ауылы болып табылды. Осы заңмен провинциялық үкімет палатаның өтінішіне жауап берді. 1879 жылғы 17 қазанда провинция президенті, кеңесші Лориндо Абелардо де Брито қол қойған жарлық бойынша Пенха-ду-Рио-ду-Пейше қаласы мерзімдік санатқа көтерілді, азаматтық форум мен сот алқасын құрды, оның орнатылуы 8 қарашада болды. Кейін 1881 жылы 7 сәуірде империя сенаторы Флоренсио де Абреу Сан-Паулу провинциясының президенті лауазымына кірісті, бұл билік Пенха қаласының тұрғындарын қала санатына көтеруге міндетті болды. Палатаның сұрауы ауылдың жақсы штаб-пәтері, керемет тізбегі мен палата үйі және 7000-нан астам халқы бар екендігімен негізделген. Сол жылдың 27 маусымында Флоренсио де Абреу Пенха-ду-Рио-ду-Пейше қаласын қала ретінде жариялау туралы жарлыққа қол қойды. 1888 жылғы 11 ақпанда жергілікті құл иелері полиция бастығы Хоаким Фирмино де Араухо Куньяның әрекетіне ашуланып, құлдарды жою қозғалысына қосылды және қожайындарынан қашып жүрген құлдарды қорғады. Бұл қайғылы оқиға бүкіл Бразилияда үлкен резонанс тудырды, сондықтан муниципалдық басшылық штат губернаторы Пруденте де Морайстан қаланың атын өзгертуді сұрады, уақыт өте келе, осы өкінішті оқиға ұмытылып кетсін. Осылайша, 1890 жылғы 1 сәуірде шыққан №40 жарлық бойынша Пенха-ду-Рио-ду-Пейше қаласы Итапира деп аталды. Біраз уақыттан кейін Итапира ауданы құрылды. Сан-Паулу үкіметі доктор Бернардино де Кампос басшылығымен штатты сотқа қарап, 25 жаңа округ құрды, соның ішінде Итапира, 1892 жылғы 25 тамыздағы №80 заң бойынша, және сол жылдың 8 қазанында судья Хосе Мария Буррол орнатты. Итапира сөзінің мағынасы, Сан-Паулу провинциясының географиялық сөздігінде, Жоао Мендес Калдейраның сөздерімен былай түсіндіріледі: Ita (тас, (ұш, тік жар, яғни тастың ұшы немесе өткір тас).
Ақымақтардың қаласы
Итапира муниципалитеті "Ақыл-есті жоғалғандар қаласы" деп аталады, себебі онда үш ірі психиатриялық аурухана орналасқан, олардың бірі – Америка және әлемдегі ең үлкендерінің бірі, жетпіс жылдан астам тарихы бар Байрал психиатрия институты. Институт қаланың орталығынан шетіне дейін созылып жатыр (кейде "психиатриялық қала" институты деп те аталады). Сондай-ақ, қазіргі заманғы психиатриядағы жаңа тәсілдерді енгізгенімен әйгілі Санта Фе демалыс клиникасы және Итапира – Линдоя тас жолында орналасқан Кристалия клиникасы да бар. Осы себепті Итапира қаласы психиатриялық емдеу орталығы ретінде белгілі, екі мекемеде де осы саланың ең білікті мамандары жұмыс істейді.
Итапирадағы футбол
Итапира муниципалитеті футболға үлкен инвестиция жасайды. Sociedade Esportiva Itapirense командасы қазіргі уақытта Campeonato Paulista Segunda Divisão турнирінде бақ сынап жатыр. Муниципалды стадион Коронель Франсиско Виейра деп аталады, сонымен қатар ол "Чико Виейра" деп те белгілі, оның сыйымдылығы 4800 адамға шақталған. 1946 жылы Итапиренсе сапында дебют жасаған Хилдеральдо Беллини 1958 жылғы әлем чемпионатында Бразилия ұлттық құрамасының капитаны болды. Ол әлем чемпионаты кубогын жоғары көтеріп, осылайша дәстүр ашқан алғашқы капитан болып есептеледі. Беллини Васко және Сан-Паулу сияқты бірнеше командада ойнады. Альцгеймер ауруына шалдыққаннан кейін, ол 2014 жылдың 20 наурызында Сан-Паулу қаласында 83 жасында дүние салды. Ол Итапирада жерленді, онда оны барлық итапиралықтар мен басқа да билік өкілдері салтанатты түрде қарсы алды.
Экономика
Бүгінде Итапира апельсин, қант қамысы, ірі қара мал және (қазір тобықтап бара жатқан) кофе өндіретін ауыл шаруашылығы аймағына қызмет көрсетеді, сонымен қатар ағаш және қағаз өнімдері, ауыл шаруашылығы техникасы және этанол өндірісі салаларында маманданған өндіріс орталығы болып табылады. 1937 жылы спиритистер тобы Итапирадағы Instituto Bairral психиатриялық ауруханасын ашқаннан бастап, мемлекеттік және жеке сектордағы денсаулық сақтау саласы қарқынды дамыды. Қалада көптеген маман (мысалы, белгілі экономист Дж. Б. де Соуза Феррейра Ф.), олардың көпшілігі көршілес Campinas қаласына жұмысқа барып тұрады. Қазіргі қала әкімі – Тониньо Беллини, жоғарыда аталған футболшының туысы және өзі де футболға жанкүйер. Қаланың тарихи мұражайында Паулиста соғысының соңғы маңызды шайқастарының бірінен қалған қызықты жәдігерлер сақталған.