Кіріспе

Итапеви – Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатының Үлкен Сан-Паулу метрополитен аймағының батыс бөлігінде орналасқан (Сан-Паулу қаласынан батысқа қарай 35 км қашықтықта). 2020 жылғы бағалау бойынша халқы 240 961 адамды құрайды, аумағы 82,7 км². Оның шекаралары: солтүстікте – Сантана-де-Парнаиба, солтүстік-шығыста – Баруэри, шығыста – Жандира, оңтүстікте – Котия, оңтүстік-батыста – Варгем-Гранде-Паулиста және батыста – Сан-Роке. Қала Кастелло-Бранко және Рапосо-Таварес тас жолдарымен, сондай-ақ Сан-Паулу қалалық теміржол компаниясы CPTM-нің 8-желісі арқылы қамтамасыз етіледі.

Этимология

Топоним тупи тілінен шыққан Itapevi сөзі және "жазық тастар өзені" деген мағынаны білдіреді. Бұл туралы екі кітапта айтылған: профессор Сильвейра Буэноның "Vocabulário Tupi Guarani Português" (Brasilivros Editora) және Энио Скефф мен Хелдер Перри Феррейраның "A Origem dos Nomes dos Municípios Paulistas" (Imprensa Oficial do Estado de São Paulo, 2003). Соңғы жұмыста былай делінген: "Итапеви (тупи itá peb'y): itapevas өзені, жазық тастардан құралған өзен, ita peba (жазық тас) және 'y (өзен немесе су)".

Тарих

Ауылдың құрылысы он сегізінші ғасырдың шамасында басталды, ал қаладағы алғашқы ғимарат 1720 жыл шамасында салынған үй болды, оны бандейранттар пайдаланды. Ең алғашқы қоныс аударушылар, болжам бойынша, Абреулер отбасы болған. 1875 жылдың 10 шілдесінде Котия (Сорокабана) теміржол станциясы ашылды, оның төңірегінде Итапевидің ядросы қалыптасты. 1895 жылы итальяндық Джулио Михаэли төсеу тастарын өндіру үшін карьер ашты, соның арқасында Белли, Мишелотти және Силикани сияқты итальяндық иммигранттардың отбасылары тартылды. 1912 жылы Котия қаласынан Жоаким Нунес Филью (Нхо Куим) 152 бушельмен Sítio Itapevy сатып алды. Бұл жер қазіргі қаланың орталық бөлігінің барлығын қамтыды. Нунес бұрынғы PRP (Partido Republicano Paulista) партиясымен байланысы болғандықтан жергілікті саяси ықпалға ие болды. Ол 1920 жылдың 12 қазанында ауылды Котия ауданына дейін көтерді; Нунес 1929 жылы электр қуатын қосты және 1930 жылы алғашқы телефонды орнатты. Дегенмен, бұл жер әлі де Котия теміржол станциясы деп белгілі болды, бұл оның жеке екенін анықтау мүмкіндігін жойды. 1940 жылы Итапевиге кәсіпкер Карлос де Кастро келді. Нунес отбасы Жоаким Нунеске тиесілі жерді сатуға ниеттенгенін білгеннен кейін (1941 жылы қайтыс болған), ол үлкен жер участасын сатып алды, осылайша Парк Субурбано және Жардим Бела Виста учаскелері құрылды. Осыдан кейін бұл жердің қала құрылысы үдеді. Ол кезде теміржол станциясы әлі де Котия деп аталды, ал болашақ қаланың бас кеңсесі Вила Котия деп белгіленді. Бұл аудандық пошта және телеграф қызметтеріне шатасу тудырды. 1945 жылы Карлос де Кастро сол кездегі министр Жоао Альбертомен станцияның атын Итапеви деп өзгертуге келісті. Халық бұл жарлықты қуана қарсы алды. 1952 жылдың 10 мамырында Карлос де Кастро ауданның тағы үш тұрғынымен кездесті: Николау Леонардо, Рауль Леонардо және Езекиэль Диас Сикейра. Олар бірлесіп, Сан-Паулу штатының Заң шығару жиналысына ауданды босату туралы петиция жазды. Олар мыңнан астам қол жинады, бірақ Итапеви Котияға тым жақын болғандықтан және тұрғындар қалаға қарызды болғандықтан жеңіліске ұшырады. Жобаға тағы да дауыс беру үшін бес жыл күтуге тура келді. Сол кезден бері бүкіл аймандағы босату рухымен, сол кездегі қоғам мүшелері ауданда автономия алу үшін қозғалысты бастады, нәтижесінде халық жаппай атсалысты. Оның негізін салушылар Карлос де Кастро, Америко Кристианини, Сезарио де Абреу, Бонифасио де Абреу, Рубенс Карамес (кейіннен Котия кеңесінің мүшесі және кейіннен Итапевидің бірінші мэрі болған), Рауль Леонардо (әлі тірі қалған жалғыз босатушы), Хосе дос Сантос Новаес, Антонио Педра Перейра және тағы да басқалар болды. 1958 жылы шамамен тоғыз жүз адам босатуға қолдау көрсетті, ал референдумда автономияны қабылдауға дайын емес тек отыз адам ғана болды. Сол жылы губернатор Янио Квадрос Итапеви қаласын құрған заңды ресми бекітті. Қала ресми түрде келесі жылы, 1959 жылдың 18 ақпанында губернатор Карвальо Пинтомен құрылды. Бірінші мэр Рубенс Карамес болды, ол сайлауда Карлос де Кастродан жеңіске жетті.

Физикалық жағдай

Итапеви Бразилияның оңтүстік-шығысында, Сан-Паулу штатының оңтүстік-шығысында, Сан-Паулу қаласы мен Сорокаба арасында, шамамен ортасында орналасқан. Қала Сера-ду-Мар (португал тілінде "Теңіз жотасы") тау сілемдеріндегі жазықта орналасқан, бұл Бразилияның Жоғарғы жазығы деп аталатын кең аймақтың бір бөлігі. Теңіз деңгейінен орташа биіктігі шамамен 799 метрді (2621 фут) құрайды, бірақ Атлант мұхитынан небәрі 100 шақырым қашықтықта жатыр. Алғашқы флора негізінен кең жапырақты мәңгі жасыл өсімдіктерден тұрды. Бүгінде жергілікті емес түрлер көптеп кездеседі, себебі қоңыржай климат пен мол жауын-шашын тропикалық, субтропикалық және орташа белдеу өсімдіктерінің өсуіне жағдай жасайды, әсіресе эвкалипт кең таралған.

Экономика

Итапеви муниципалитеті өзінің халқының басым бөлігін қалалық аймақтарда шоғырландырғандықтан, ауыл шаруашылығы қызметі төмендеді. "Exame" журналы Итапевиді елдегі ең жақсы экономикалық дамуға қол жеткізген 10 қаланың қатарына қосып, Сан-Паулу штатында бірінші орынға шығарды. Бұл рейтинг "Бизнес үшін ең жақсы қалалар" деген тақырыптағы мақаланың бөлігі болып табылады. Итапевиде фармацевтика саласына ерекше назар берілген, жақсы дамыған өнеркәсіптік парк бар. Хенкель, Джаргауа, Какао Шоу, Каса Швейцария, Еврофарма, Альпла, Уайет, Бланвер, Боми Бразил сияқты ірі компаниялар муниципалитет аумағында орналасқан. 1960-1980 жылдар аралығындағы маңызды өнеркәсіп орындарының бірі – Grupo Votorantim тобына тиесілі болған және кейіннен жабылып, сөгілген Santa Rita цемент зауыты еді.