Кіріспе
Қарағайлар түрі
Pinus latteri, немесе Теннассерим қарағайы – Қоңыржай Солтүстік-Шығыс Азияға тән қарағай.
Сипаттама
Pinus latteri – орташа және ірі ағаш, биіктігіне дейін жетеді және діңінің диаметрі 70 см-ге дейін жетеді. Қабығы діңінің тамырында қызыл-сары, қалың және терең жарылысқан, ал жоғарғы жағында жұқа және қабықшалы. Жапырақтары ("түйіншелері") жұптап орналасқан, орташа жұқа, ұзындығы және жуық 2 мм қалың, жасылдан сарғыш-жасылға дейін. Шишалары тар конустық пішіндес, жабық күйінде 5-7 см ұзын және 4 см енді, бастапқыда жасыл, піскенде жылтыр қызыл-қоңыр түске айналады. Олар 6-8 см-ге дейін кең ашылады, көбінесе піскеннен кейін немесе орман өрттерінен кейін қызғаннан кейін тұқымдарды шығару үшін. Тұқымдары ұзын, қанатты және желмен таралады.
Туысқан түрлері
Pinus latteri Суматра қарағайымен (Pinus merkusii) тығыз байланысты, ол Оңтүстік-Шығыс Азияның оңтүстігінде Суматра және Филиппин аралдарында өседі; кейбір ботаниктер оларды бір түр деп санайды (бірінші сипатталған P. merkusii атауымен), бірақ Суматра қарағайы қысқа (15–20 см) және жіңішке (қалыңдығы 1 мм-ден кем) жапырақтарымен, кішкентай конустарымен, конус қабықшалары жұқа болып келетін, піскен кезде ашылатын конустарымен және тұқымдарының салмағы жартысына ғана жететінімен ерекшеленеді. Бұдан басқа, ол Жерорта теңізі қарағайларының тобымен де байланысты, оның ішінде Алеппо қарағайы және түрік қарағайы бар, олардың көптеген белгілері ортақ.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ол Оңтүстік-Шығыс Бирманың, Таиландтың солтүстігінің, Лаос, Камбоджа, Вьетнам және Қытайдың Гуанси провинциясы мен Хайнань аралының тауларында өседі. Ол көбінесе орташа биіктікте, әдетте [биіктік көрсетілмеген], бірақ кейде [биіктік көрсетілмеген] дейін және [биіктік көрсетілмеген] дейін кездеседі. Бұл ағаш Мьянма мен Таиланд арасындағы Тенэссерим төбелерінің құрметіне аталған.