Кіріспе

NTRAK (барлығы үлкен әріптер) – модельдік теміржол модульдері стандарттарының бірі. Бұл АҚШ-тағы N шкаласында қолданылатын ең көп таралған стандарт. NTRAK модельдеушілерге үлкен макетке қатысуға мүмкіндік береді, бірақ олар өз үйлерінде аз ғана орынды пайдаланады. Олар өз модульдерін NTRAK стандарттарын сақтайтын кез келген клуб немесе топпен қосып, жұмыс істете алады.

Тарих

NTRAK модульдерінің алғашқы прототиптерін Бен Дэвис жобалап жасады, содан кейін олар 1973 жылы Калифорния штатының Коста-Меса қаласында өткен Модельдік теміржол индустриясы ассоциациясының көрмесінде алғаш рет көрсетілді. Бұл көрмедегі сәттілігінен кейін модульдер 1974 жылы Калифорния штатының Сан-Диего қаласында өткен Ұлттық модельдік теміржол қауымдастығының ұлттық конвенциясында дебют жасады. Бен Белмонт Шорс модельдік теміржол клубының негіс қалаушы мүшесі болды; көптеген мүшелерінің модельдік өндіріс мансабын бастауға көмектескен бұл клуб қазір көптеген адамдар NTRAK осы ұйымда басталды деп санайды.

Модуль стандарттары

NTRAK модульдері стандартты үш жүгіру жолымен белгіленеді (екісі "басты" жол, үшіншісі "қосымша" жол), бұл барлық модульдерде міндетті. Бұл үш жол модульдердің көру жағына жақын орналасқан. Жолдар көру дәлізінен бастап түс бойынша белгіленеді: ең сыртқы (көру дәлізіне ең жақын) жол – қызыл, ортаңғы жол – сары және ең ішкі жол – көк. Үш жол бір-бірінен және модульдегі кез келген басқа (қосымша) жолдардан электрлік түрде оқшауланған. Негізгі модульдердің бетінің ауданы белгілі бір мөлшерде болады. Ресми стандартқа сәйкес, модульдің көру жағында, оператор жағында немесе екеуінде де қосымша беттік ауданына рұқсат етіледі (бұл модульдің ені 1 метрге дейін болуы мүмкін). Модульдердің ұзындығы әдетте 2 фут (1 м) қадаммен ұзартылады, көбінесе 8 футқа (2 м) дейін, бірақ модельдеушінің модульдерді жасау және тасымалдау мүмкіндіктерімен шектеліп, кез келген ұзындықта болуы мүмкін. Стандартты емес ұзындықтағы модульдерді жасағанда стандартты ұзындықтар ескерілуі керек; қажет болған жағдайда модельдеуші қысқа көпір модульін де жасауы керек, сонда оның модульдер жиынтығы 4 фут (1 м) ұзындығындағы модульдерге тең бөлінетін бөліктерді пайдаланады. Модульдер бастапқыда 18 калибрлі сыммен және екі өткізгішті Cinch Jones 302 сериялы жалғауыштармен электрлік түрде қосылған. 2005 жылы Anderson Powerpole PP30 жалғауышы және 12 калибрлі сым ұсынылатын тәжірибе ретінде, ал 2011 жылы жаңадан салынған модульдер үшін стандарт ретінде қабылданды. Ескі Cinch Jones жалғауышының қолданылуы тоқтатылды, бірақ ескі модульдерде әлі де рұқсат етіледі. Сонымен қатар, жаңа Ұлттық өрт қауіпсіздігі кодексіне сәйкес жаңа стандарттар жазылды. Оларға модульге орнатылған қуат тізбектерін (power strips) қолдануға тыйым салу кіреді. Бұл жаңа стандарттарды NTRAK веб-сайтында қарауға болады.

Баламалар

Соңғы жылдары NTrak стандартының жетіспейтін жерлерін толықтыру мақсатында, көбінесе оны күшейту үшін, басқа модульдер стандарттары пайда болды.

oNeTrak

Осы кемшіліктердің бірі – NTrak модульдерінің үш магистральды болу талабы. Прототип бойынша, көлік тығыздығы үш (немесе одан да көп) магистральды жолды қажет ететін бірнеше аймақтардан басқа, Солтүстік Америкадағы басым бөлігі бір немесе екі рельсті болып табылады. oNeTrak бір рельсті магистральдық желі тұжырымдамасы негізінде құрылған, сондықтан ол Ntrak-қа қарағанда теміржол көріністерінің кең ауқымын модельдеуге мүмкіндік береді. oNeTrak сондай-ақ, прототипке сәйкес операцияларды жүргізуге мүмкіндік береді, себебі бір рельсті магистральдағы пойыздар операция кезінде жиі кездесіп немесе бір-бірінен өтуі керек болады.

T-TRAK

T TRAK – Жапонияда пайда болған стандарт, ол 2001 жылы NTRAK Newsletter-де жарияланды және қазір Солтүстік Америкада N масштабты модульдердің ең көп таралған стандарты болып табылады.

BeNdTrack (Біріктіру)

Иілгіш трасса екі рельстік бағыт бойынша әр модульді екі рет кесіп өтеді, әр жағынан бір рет, модульдің пішіні икемді және "ұңғыма" аймағы жоқ.