Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
6/7 ғасырлар Ломбардтар патшайымы Теодолинда (Theudelinde) (570-628 ж.ж.), екі Ломбард билеушісі – Аутари және одан кейін Агилульф – арқылы үйлену арқылы Ломбардтар патшайымы болды, сондай-ақ ұлы Адалоалдтың ересек еместігі кезінде Ломбардияның регенті және ол көпшілік жасқа жеткенде 616 жылдан 626 жылға дейін бірге регенттік етті. Ол отыз жылдан астам уақыт бойы Апеннин мен Альпі таулары арасындағы Италияның көп бөлігін құраған Ломбард мемлекетіне әсер етті. Франк католигі болып дүниеге келген ол алғашқы күйеуі Аутариді түрлі діннен христиан дініне көндірді.
6th/7th century Queen of the Lombards
Theodelinda also spelled Theudelinde ( 570–628 AD), was a queen of the Lombards by marriage to two consecutive Lombard rulers, Autari and then Agilulf, and regent of Lombardia during the minority of her son Adaloald, and co regent when he reached majority, from 616 to 626. For well over thirty years, she exercised influence across the Lombard realm, which comprised most of Italy between the Apennines and the Alps. Born a Frankish Catholic, she convinced her first spouse Autari to convert from pagan beliefs to Christianity.
Өмір
Ол Бавария герцогы Гарибальд I мен Вальдраданың қызы еді. Король Гарибальдтың бавариялық ханшайымы ретінде дүниеге келген Теодолинданың тегінде анасының тарапынан бұрынғы ломбард королі Вакодан тарағандығы жатты, оның әулеті дәстүр бойынша жеті буын бұрын билік құрған.
She was the daughter of duke Garibald I of Bavaria and Waldrada. Born a Bavarian princess to King Garibald, Theodelinda's heritage included being descended on her mother's side from the previous Lombard king, Waco, whose family had ruled seven generations prior according tradition.
Бірінші неке
Теодолинда 588 жылы Ломбардтардың патшасы Автариге, патша Клефтің ұлына үйленді. Рим папасы Григорий I-нің осы некені ынталандыруға мүдделі болуы мүмкін деген тұжырым бар, себебі бұл бавариялық католикті арийлік ломбардтармен байланыстыратын еді, ол бұрын франк ханшайымы Берта – Хловис I-нің шөбересі – мен Кенттік Этельберттің некелерін де қолдаған болатын. Теодолинда Автаримен өткізген уақыты қысқа болды, өйткені ол 590 жылы қайтыс етті.
Theodelinda was married first in 588 to Authari, king of the Lombards, son of King Cleph. There are indications that Pope Gregory I may have had an interest in encouraging this marriage as it would tie a Bavarian Catholic with the Arian Lombards, something he did previously, when he promoted the marriage between the Frankish princess Bertha—great granddaughter of Clovis I—and the Kentish Aethelbehrt. Theodelinda's time with Authari was brief for he died in 590.
Екінші неке
Теодолинда Ломбард патшалығында орасан зор құрметке ие болғандықтан, Аутари қайтыс болғанда оған билікте қалу және мұрагер таңдау сұралды. Тарихшы Роджер Коллинз, бұл мәлімдемеге, Пауыл Диаконнан тараған, сенімсіздікпен қарайды және оның орнына саяси келісімдер немесе ашық күш оның таңдауына ықпал еткен болуы мүмкін деп санайды. Нақты жағдай қандай болса да, Аутари қайтыс болғаннан кейін небәрі екі ай өткен соң Теодолинда Агилуфты келесі күйеуі етіп таңдады және олар үйленді. Одан кейін ол Италиядағы Апеннин мен Альп таулары арасындағы аймақта Никей христиандығының басымдығын қайта орнатуға зор ықпал етті, қарсыласы Арий христиандығына қарсы күресті. Оның күйеуі Агилуф Арий дінін ұстанса да, Теодолиндадан туған ұлының католик болып су шомылуына рұқсат берді. Ломбард патшасы, өзінің герцогтарынан қарсылық көріп, олар оның жеңілгендердің сеніміне бағынғанына сенді. Агилуф Теодолинданың сенімінің Византияға қарсы саясатына әсер етуіне жол бермеді. Теодолинда Рим папасы Григорийге (590–604) жиі хат жазды, олардың кейбіреулерін сегізінші ғасыр тарихшысы Пауыл Диакон жазған. Осы хаттардың мазмұнының бір бөлігі күйеуінің дінге өтуіне қатысты болды. Католиктердің христиандық дінін тарату мақсатымен ол өзінің мемлекетіне католик миссионерлерін шақырды. Оның дінге берілгендігін толық пайдаланып, мүмкін оның католицизмге бейімділігін сақтау үшін папа Григорий оған Сиро-Палестина шеберлігімен жасалған күміс ампулалар, Інжіл сандығы және Византиядан алтын крест жіберді. Крест қымбат тастармен әшекейленген және «Жақын арада келер Құдай Патшалығын» бейнелеуі тиіс болды.
So highly esteemed across the Lombard kingdom was Theodelinda that when Authari died, she was asked to remain in power and to choose a successor. Historian Roger Collins has misgivings with the reliability of this claim—which stems from Paul the Deacon—and instead, asserts that both political bargaining or naked force were more likely attributable to her choice. Whatever the real situation, a mere two months after Authari's death, Theodelinda picked Agilulf as her next husband and the two were wed. She thereafter exerted much influence in restoring Nicene Christianity to a position of primacy in Italy against its rival, Arian Christianity. Her reach extended across most of the Italian peninsula between the Apennines and the Alps. While her husband Agilulf retained his Arian faith, he allowed his son with Theodelinda to be baptized a Catholic. The Lombard king faced trouble from his dukes, who were convinced that he had consigned himself instead to the faith of the conquered. Agilulf did not permit Theodelinda's faith to shape his policies against the Byzantines. Frequently, Theodelinda corresponded with Pope Gregory (590–604) in letters, some of which are recorded by the eighth century historian, Paul the Deacon. Some of the content in these letters concerned her husband's conversion. To further promulgate the Christian faith of the Catholics, she also welcomed Catholic missionaries across her realm. Taking full advantage of her piety and possibly to incentivize her continued Catholic proclivities, Pope Gregory sent her a series of silver ampullas of Syro Palestinian craftsmanship, a gospel casket, and a golden cross from Byzantium. The cross was gem encrusted and was meant as a symbol of the "impending Kingdom of God".
Регент
616 жылы Агилуф қайтыс болғанға дейін, ол Теодолинданы ұлы Адалольд үшін бірге билеуші етіп тағайындады, ал Адалольд есейген соң, ол патшалықта бірге билеуші болып қалды. Теодолинда шамамен отыз бес жыл бойы Ломбардтардың патшайымы болды. Әлде, өзінің дінін одан да көрсету үшін, Миланның жанындағы Монцада Киелі Жохан Баптистқа арналған католик соборын салып, оны мол қаржымен жабдықтады. Оның католик дініне қолдауы Боббиода және кейін Педонада монастырларды құруды да қамтиды, деп Пауль Диакон айтады. Монца соборындағы "қазына үйінде" алтын жалатылған күмістен жасалған, ана тауық пен балапандары бейнеленген әдемі мүсін бар, бұл, әдетте, Папа Григорийдің тағы бір сыйы болған.
Shortly before Agilulf's death in 616, he named Theodelinda co regent for their son Adaloald and once he reached maturity, she remained co ruler over the kingdom. For a period of some thirty five years Theodelinda was queen of the Lombards. Perhaps to further exhibit her faith, she constructed a Catholic cathedral dedicated to St. John the Baptist at Monza (near Milan) and richly endowed it. Her support for the Catholic faith also included the establishment of monasteries—one at Bobbio, and later one at Pedona, among others according to Paul the Deacon. Within "the treasure house" that is the cathedral at Monza, one finds a splendidly detailed sculpture of a mother hen and her chicks made of gilded silver, which was likely another gift from Pope Gregory.